GoldenEye 007

De eerste driedimensionale Bond‑game is meteen een groot succes. GoldenEye 007 zorgt voor een revolutie binnen het shooter‑genre op consoles. Voor het eerst blijkt dat een first‑person shooter niet exclusief thuishoort op de pc, maar ook uitstekend werkt op de televisie in de woonkamer.

Het spel verandert niet alleen het genre, maar wordt ook gezien als een van de eerste écht kwalitatieve film‑naar‑game‑adaptaties. Dat komt niet alleen door het slimme gebruik van de Nintendo 64‑controller, maar ook doordat Rare veel elementen uit de films weet over te nemen, zoals de iconische gun barrel, volledig geanimeerd in hun eigen engine.

Kort daarna volgt een animatie die je met enige goede wil kunt beschouwen als een vroege vorm van een titelsequentie. We zien geen acteursnamen, maar wel welke personages bij welke modellen horen, soms met een korte toelichting, zoals bij ex‑KGB‑agent Valentin Zukovsky. Het zijn nog geen traditionele titels zoals in de films, maar het is zonder twijfel het prille begin.

Tomorrow Never Dies

Wanneer EA de rechten van Rare overneemt, verschijnt voor het eerst een traditionele titelsequentie met Tomorrow Never Dies. Niet in‑engine geanimeerd, maar wel duidelijk anders dan de filmversie.

De game toont regelmatig beelden uit de film, zo ook vlak vóór de titels. Waar het eerst lijkt alsof de filmsequentie één‑op‑één wordt overgenomen, blijkt al snel dat EA van Daniel Kleinman een nameloze kopie heeft gekregen. Ontwikkelaar Black Ops Entertainment plaatst daar vervolgens de namen van het development team overheen.

Het lettertype is niet dat wat Kleinman gebruikt in de jaren negentig, maar is Serpentine. Dat is hetzelfde font dat wordt gebruikt voor de filmtitel op posters. Daardoor krijgt de sequentie toch een eigen identiteit.

Net als in de film eindigt de game met een ander nummer dan die speelt tijdens de titels. Wie de game op de hoogste moeilijkheidsgraad uitspeelt, ontgrendelt namelijk een sizzle reel met (voornamelijk bèta) gameplaybeelden op Surrender van KD Lang.

Nightfire

Na de afwezigheid van titelsequenties in The World Is Not Enough en Agent Under Fire, keren de titels in 2002 terug in Nightfire. Daarbij valt meteen op dat deze titelsequentie opvallend weinig daadwerkelijke titels bevat. Het is vooral een muzieknummer met daaroverheen animaties.

Die animaties, met verwijzingen naar de aarde, vuur en raketten, sluiten duidelijk aan op het buitenaardse plot en de naam van de organisatie van schurk Drake, Phoenix.

Nightfire is bovendien de eerste Bond‑game met een speciaal voor de titelsequentie gecomponeerd nummer, Nearly Civilized van de Canadese Esthero. De soundtrack wordt verder gecomponeerd door Steve Duckworth, Ed Lima en Jeff Tymoschuk.

Everything or Nothing

In 2004 brengt de Amerikaanse R&B‑zangeres Mýa het titelnummer Everything or Nothing uit voor de gelijknamige EA‑game. Mýa is vooral bekend van de hit Lady Marmalade, samen met Christina Aguilera, Lil’ Kim en Pink. Haar elektronische nummer doet denken aan Die Another Day van Madonna, dat twee jaar eerder verschijnt.

De gun barrel opent met een shot van de maan, en dat cirkeltje wordt aan het begin van de pre‑title sequence mooi rondgemaakt wanneer de camera daar opnieuw uitkomt op een filmisch shot terwijl de titels verschijnen. De sequentie speelt met het witte licht van de maan en rode doeken waarin dansende silhouetten verschijnen. Een stijl die zo van Maurice Binder of Daniel Kleinman afkomstig kan zijn.

Opvallend zijn ook de vele platinakleurige tanks. Eén daarvan richt zijn loop recht op de camera, waarna de camera in de loop van de tank verdwijnt. Net als in een Bond‑film uit de jaren zestig keren er communistische elementen terug, zoals de sikkel en hamer. Met deze sequentie weet EA voor het eerst een titelopening neer te zetten die nauwelijks onderdoet voor die van EON Productions.

Op YouTube is ook een bètaversie van deze titels te vinden. Niet alleen zijn de animaties daarin duidelijk minder ver uitgewerkt, ook klinkt de muziek op sommige momenten anders dan in de definitieve versie. Het concept is echter vrijwel hetzelfde, en het uiteindelijke resultaat is al goed herkenbaar. Opvallend is dat in deze versie nog een paar geanimeerde benen achter het rode doek te zien zijn wanneer de titel van de game in beeld verschijnt. Een detail dat in de uiteindelijke versie is verdwenen.

GoldenEye: Rogue Agent

GoldenEye: Rogue Agent kiest voor een stijl die draait om het centrale concept van de game: het gouden, cybernetische oog van de protagonist. De titelsequentie gebruikt harde contrasten, metallic texturen en agressieve, pulserende animaties die de duistere toon van het verhaal ondersteunen. Ook zijn er regelmatig shots te zien van oude Bond-schurken, zij werken in deze game met of tegen de speler.

Het gouden oog fungeert als visueel ankerpunt: het verschijnt als motief in abstracte patronen, reflecties en close‑ups. De stijl wijkt bewust af van traditionele Bond‑openingen en benadrukt dat dit geen verhaal is over Bond, maar over een antiheld die zich in de onderwereld beweegt.

Waar de titels in de vorige games traditioneler van vorm zijn, grijpt Rogue Agent het moment ook aan om het verhaal van de game op te zetten. Zo horen we een voice-over en ontmoeten we de schurken Goldfinger en Doctor No, die elkaar de oorlog verklaren.

From Russia with Love

In Sean Connery’s laatste officiële Bond‑vertolking opent de game met een instrumentale titelsequentie zonder zang, net als de gelijknamige film uit 1963. De ontwikkelaars combineren fragmenten uit de originele film met digitale animaties van de Oriënt Express, de Aston Martin DB5 voor het Houses of Parliament en het Kremlin. Ook zijn er korte nieuwe opnames te zien van de Bond‑dames die speciaal voor de game zijn geïntroduceerd.

De subtiele verwijzingen naar iconische elementen uit de film, zoals de dansende silhouetten en de grafische patronen, doen denken aan de originele Maurice Binder‑stijl en de originele filmposter. Het resultaat voelt als een liefdevolle reconstructie, verrijkt met (voor toen) moderne game‑animaties.

Quantum of Solace

De speltitel Quantum of Solace kan bij de speler een Roger Moore-achtige wenkbrauw doen rijzen. De levels van deze game zijn namelijk niet alleen gebaseerd op de 22e James Bond‑film, maar ook op diens voorganger Casino Royale. De game opent zelfs precies waar Casino Royale eindigt: bij het oppakken van Mr. White.

De titelsequentie sluit qua stijl sterk aan op die van Casino Royale, met een zwart‑witte gunbarrel en intense verticale bloedstrepen. Opvallend is ook dat Activision niet het themalied uit de film Quantum of Solace gebruikt. Mogelijk vinden ook zij Another Way to Die evenmin om aan te horen. In plaats daarvan kiest de game voor een alternatief nummer van de Estlandse zangeres Karli, When Nobody Loves You.

Ook Activision probeert in deze titels een verhaal te vertellen. Tijdens de sequentie wordt de achtervolging uit het begin van Quantum of Solace geanimeerd. Het lijkt er bovendien op dat ontwikkelaar Treyarch heeft mogen meekijken in de keuken van MK12, de titelontwerpers van de film, want veel visuele patronen komen overeen. Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop de namen van de acteurs in beeld verschijnen en de vele duinen.

GoldenEye: Reloaded

De titels van GoldenEye: Reloaded spelen zich af op het moment dat James Bond van de dam in Rusland springt, het iconische beeld waarmee de film uit 1995 opent. In deze gameversie lijkt de dam echter ook een waterkrachtcentrale te bevatten, compleet met enorme watervallen. Om aan de Russen te ontsnappen moet 007 zelfs in zo’n waterval duiken. De titelsequentie verandert daardoor in een soort onderwaterballet, gevuld met dansende en zwemmende vrouwen.

Opvallend is dat veel van de visuele stijl doet denken aan de film Quantum of Solace, met name aan de software die MI6 gebruikt in hun Barbican‑hoofdkwartier. De manier waarop de namen in beeld verschijnen, sluit sterk aan bij diezelfde visuele identiteit.

Verder valt direct op dat Activision niet het originele nummer van Tina Turner gebruikt, maar een nieuwe opname met Nicole Scherzinger. Deze versie is geproduceerd door David Arnold, die van 1997 tot en met 2008 verantwoordelijk was voor de muziek van de Bond‑films.

Blood Stone

Blood Stone grijpt terug op de meest traditionele Bond‑opening sinds Everything or Nothing: een volledig geanimeerde titelsequentie die naadloos voortkomt uit de gameplay. Met het bombastische themanummer I’ll Take It All weet Joss Stone (die in de game ook de vrouwelijke hoofdrol speelt) een typisch Bond‑geluid neer te zetten. In combinatie met de animatie is duidelijk dat ontwikkelaar Bizarre Creations veel energie in deze opening heeft gestoken, waarin diamanten het centrale motief vormen.

Opvallend is hoe deze diamanten zich soms samenvoegen tot een dna‑streng. Een visueel idee dat later, toevallig, in No Time to Die op een andere manier terugkeert. De titels zinspelen bovendien al op het einde van de game, met een verwijzing naar de achtervolging tussen Bonds auto en die van Nicole.

Verder is het gebruik van beeldmateriaal interessant dat oorspronkelijk in 2006 wordt opgenomen voor de titels van Casino Royale. Deze fragmenten zijn hier duidelijk te herkennen, al doken ze ook al op in de twee voorgaande games. Een ander leuk detail is dat deze titels gebruikmaken van een dikgedrukte variant van het lettertype Century Gothic, waarvan in vier van de Craig‑films de reguliere variant wordt gebruikt door Daniel Kleinman.

007 Legends

007 Legends legt zichzelf een ambitieuze missie op: zes verschillende films, met zes verschillende Bond‑acteurs, samenbrengen in één game. Dit doet de game door al deze verhalen aan elkaar te knopen terwijl Bond bewusteloos in het water ligt, nadat hij door Eve van een Turkse trein is geschoten en tientallen meters naar beneden is gevallen.

De titels vormen daardoor een mengelmoes van al deze films, ondersteund door een vernieuwde instrumentale versie van Goldfinger. Het resultaat voelt als een hommage aan vijftig jaar Bond‑geschiedenis, verpakt in een modern jasje.

Zo wordt de iconische goud geverfde dameshand uit Goldfinger opnieuw geanimeerd, net als de het beeld van diezelfde vrouw op het hotelbed. De koude berglandschappen uit On Her Majesty’s Secret Service komen voorbij, evenals het spel tussen ijs en vuur dat doet denken aan de titels van Die Another Day. De gevaarlijke Sanchez uit Licence to Kill duikt op en ook de diamanten uit wederom Die Another Day spelen een prominente visuele rol. Uiteindelijk vervormt dit netwerk van diamanten tot het ruimtestation van Hugo Drax uit Moonraker.

Het is 007 Legends verrassend goed gelukt om van al deze elementen een coherente titelsequentie te maken. Jammer dat die coherentie niet in de rest van de game is terug te vinden.

First Light

Met de titels van First Light is het duidelijk dat IO Interactive zijn huiswerk uitstekend heeft gedaan. Waar eerdere games losse elementen uit de Bond‑titelsequenties wisten te kopiëren, vormt First Light voor het eerst een totaalpakket dat naadloos aansluit bij de stijl van Daniel Kleinman en het themanummer van zangeres Lana Del Rey.

Hoewel er natuurlijk geen ‘EON Productions presents’ meer in een nieuwe titelsequentie zal verschijnen, voelt de rest qua stijl bijna als een één‑op‑één‑kopie, zij het met andere namen dan we gewend zijn. Zelfs de manier waarop de namen in beeld komen, met exact hetzelfde lettertype Century Gothic, inclusief timing en animatie, voelt authentiek.

De visuele stijl leunt sterk op herkenbare elementen uit Skyfall en Spectre, zoals een rennende James Bond in de schaduw. Tegelijkertijd weet de game met zijn gouden kleurpalet en grote schaakstukken ook een eigen identiteit neer te zetten.

Artikel gaat verder onder de video.

Een ander opvallend detail zijn de terugkerende cirkels, vergelijkbaar met die in No Time to Die. In First Light krijgen ze echter een subtiel driedimensionaal effect en transformeren ze later tot in pixels van een scherm. En waar de Craig‑films regelmatig focusten op de blauwe ogen van de acteur, heeft IO Interactive dat hier moeiteloos overgenomen.

Ook de grote kroonluchter die op de grond uiteenvalt springt in het oog. Deze lijkt eveneens voor te komen in een van de trailers van de game en speelt mogelijk een belangrijke rol in het verhaal.

Alles bij elkaar weet First Light, in ieder geval qua titelsequentie, de meest authentieke Bond‑filmervaring tot nu toe naar consoles te brengen. Mocht het IO Interactive lukken om het drieluik van games te maken waar de studio zo op hoopt, dan belooft dat veel goeds voor de volgende twee spellen.

First Light is nu beschikbaar voor Xbox Series X/S, PlayStation 5 en pc (Steam, Epic Games Store). Voor Nintendo Switch 2 is nog geen releasedatum bekend.

Bekijk onze overzichtspagina voor toekomstige updates over de game.

Het bericht De evolutie van titelsequenties in de 007-games verscheen eerst op James Bond Nederland.

Een perfect staaltje 90’s cinema in een decennium waarin de ene na de andere filmklassieker verscheen. Ik durf zelfs te stellen dat in de jaren negentig de beste films werden gemaakt. Met GoldenEye uit 1995 perfect in het midden.

Het zijn die jaren negentig die mijn liefde voor James Bond en voor film in het algemeen hebben gebracht. De eerste James Bond-film uit dat decennium sloot naadloos aan bij mijn idee van James Bond, de figuur Bond dan, van de film zelf was ik niet gelijk overtuigd. Net als van de muziekscore van Éric Serra, een soundtrack waar we allemaal wel héél erg aan hebben moeten wennen. Nu, na dertig jaar, moet ik toegeven dat Serra’s score medeverantwoordelijk is voor die bijzonder sfeer die GoldenEye ademt. Lange tijd heb ik gedacht: had David Arnold het maar gedaan. Maar het moet gezegd dat de muziek van GoldenEye even iconisch is als de film zelf, al had dat wat jaartjes de tijd nodig.

Het likkebaarden begon natuurlijk allemaal met die heer-lij-ke trailer: ‘It’s a new world. With new enemies and new threats. But you can still depend on one man…’ Op de muziek van Starr Parodi en Jeff Fair die in geen enkele Bond-muziekbibliotheek mag ontbreken. Het is de James Bond Theme in optima forma en zó ongelooflijk effectief. Mag GoldenEye dan waarschijnlijk niet mijn meest favoriete film aller tijden zijn, dan is de teaser trailer van die film ontegenzeggelijk de beste trailer ooit.

Het was de tijd van Goodfellas (1990), The Silence of the Lambs, (1991) Prince of Thieves (1991), The Fugitive (1993), Heat (1995), Casino (1995) en Ronin (1998). Films die ik stuk voor stuk vele malen heb teruggezien, en zo weer opnieuw kan bekijken. En daar tussenin dook de nieuwe Bond op in de gedaante van de man die voor de rol geboren was: Pierce Brosnan.

Opgegroeid in diezelfde jaren negentig met de Bond-films van Sean Connery bij de AVRO op tv, werd hij, Connery dus, automatisch ‘mijn’ James Bond. George Lazenby vond ik in die jaren niet te pruimen en ook met Roger Moore had ik in het begin moeite. Met Pierce Brosnan heb ik dat probleem nooit gehad. In Mrs. Doubtfire (1993) was hij mij niet eens opgevallen, dus toen ik hem bewust voor de eerste keer zag met zijn Brioni aan en Walther PPK in de aanslag, was dat gewoon James Bond. De Bond van de jaren 90. Een meer dan perfect plaatje.

Als ik GoldenEye weer eens in de speler schuif, nog immer die oude vertrouwde bijna blauwgedraaide blu-ray uit 2012, denk ik altijd met een glimlach aan die eerste minuten van de film, waarin drie slordigheden zitten die mij ooit stoorden, maar nu onderdeel van de Bond-canon vormen.

Als eerste is daar de vlek linksonder in beeld als Bond op de dam zijn touw neergooit vlak voordat hij springt. Een schoonheidsfoutje dat makkelijk voorkomen had kunnen worden als de gate goed was gecheckt. Als tweede het afstandsshot van de val van James Bond (Wayne Michaels), waarin opeens twee vrachtwagens en een handvol mensen op de dam te zien zijn. Als editor Terry Rawlings één tel verder had geknipt, was de illusie in stand gebleven. En dan het laatste stukje van de daling waarin Bond (nog immer stuntman Wayne Michaels) zijn piton gun trekt, waarbij hij zijdelings draait als hij achter een rotsblok verdwijnt. In het volgende shot is hij echter een kwartslag teruggedraaid als hij loodrecht zijn afdaling vervolgt. En dat alles binnen twee minuten… Als we iets verder spoelen is het toch ook hoogst onlogisch dat Bond tegen het einde van de pre-title sequence nógmaals de diepte in duikt achter het vliegtuig aan? Kun je nagaan hoe hoog die dam moet hebben gestaan!

Zo kun je iedere film wel doodredeneren. Het gaat om het gevoel dat het product brengt, ook al kom je daar pas jaren later achter.

Vanaf het verschijnen van GoldenEye zag ik iedere volgende Bond-film net iets eerder dan op de donderdagrelease. Zo had ik voor de eerste Bond-film uit de 90’s kaartjes gewonnen bij de Zondagskrant, zodat ik de film op 6 december 1995 al mocht bekijken in plaats van op de landelijke première de dag daarna. Ik herinner mij een fijne popcornmiddag, maar ik herinner mij ook een film waarin redelijk veel werd geluld. De nieuwe Bond moest duidelijk nog even indalen.

Zat hij daar aan het bureau tegenover de nieuwe M, een stuk chagrijn in mijn ogen. Wat was er eigenlijk met Robert Brown gebeurd? Dan later op het strand in Cuba dat gepiep met Natalya over zijn gevoelens. En eerder in de film, zittend aan een lange tafel in een donkere kelder, de woordenwisseling met Dimitri Mishkin; een personage dat ik bij de aftiteling alweer vergeten was.

Met het recente overlijden van Tchéky Karyo haalde ik mijn herinnering aan hem op. Ik heb Karyo erg hoog zitten sinds zijn optreden als speurder Julien Baptiste in vier puike tv-seizoenen van The Missing en Baptiste. Ten opzichte van de stereotiepe Rus met rollende R, zoals Alan Cummings Boris, is Karyo’s Dimitri Mishkin een verademing. Hij mag dan wel niet opvallen, aanwezig is hij wel, en bij ieder weerzien valt hij mij des te meer op. Het is één van die pareltjes die GoldenEye rijk is.

De nieuwe M in de gedaante van Judi Dench bleek achteraf trouwens ook een schot in de roos. Met nog tamelijk weinig schermtijd in GoldenEye, groeide zij uit tot een krachtige bazin die haar agent allerminst spaart. Het getuigt van ballen om Bond neer te zetten als ‘sexist, misogynist dinosaur’.

Dan was er ook nog die eindsong. De titelsong van Tina Turner is een regelrechte Bond-klassieker, die kostte geen enkele moeite om die in het rijtje bij Shirley Bassey, Paul McCartney en Gladys Knight te plaatsen. Maar dat nummer dat over de aftiteling speelt, daar kon ik, net als met veel van deze filmmuziek, in eerste instantie niks mee. Bleek dat deuntje ook nog eens geleend van de vorige Serra-score Léon (1994)!

Ook dat is allemaal goed gekomen. The Experience of Love klinkt in niets als James Bond, maar is sinds dertig jaar onlosmakelijk verbonden met de geheim agent. Gelukkig maar, want wat een afsluiting brengt Éric Serra ons en wat is het zonde dat Eon Productions na een aantal films alweer afscheid nam van een originele eindtitelsong.

Jaar naar jaar blijkt GoldenEye nog immer fier overeind te staan. Een moderne Bond-klassieker die moest rijpen. Bij mij althans, het grote publiek was al eerder om. Pierce Brosnan had onder leiding van regisseur Martin Campbell bewezen dat James Bond óók relevant was in de jaren 90. Het bleek geen tijdelijke opleving van de geheim agent omdat Brosnan die tuxedo toevallig zo goed stond. Nee, James Bond bleef een kassamagneet en bewees zelfs in het nieuwe millennium bestaansrecht te hebben.

Met vallen en opstaan. Zoals dat zelfs bij de grootste winnaars gaat.

Het bericht Column: GoldenEye, een meer dan perfect plaatje verscheen eerst op James Bond Nederland.

Het blijft een schande dat Pierce Brosnan twintig jaar geleden met een simpel telefoontje werd bedankt voor zijn trouwe diensten voor koningin, vaderland en de rest van de wereld. Hij moest ophoepelen omdat de producenten van de films een andere kant op wilden met hun franchise. Toentertijd hadden de Bond-makers tenminste nog wel een visie.

Waren ze met het wegwerken van de perfecte James Bond even vergeten dat deze man 007 naar het nieuwe millennium had geloodst? Was de geheim agent begin jaren 90 op sterven na dood, met de juiste ingrediënten en de juiste hoofdrolspeler werd de misogynist dinosaur gereanimeerd en levend gehouden tot het magische jaar 2000. Dat 007 het zó lang zou volhouden, daar hadden hun vader en zijn compagnon, toen zij James Bond begin jaren 60 naar het grote scherm brachten, nooit van kunnen dromen. Met Pierce Brosnan als vaandeldrager werd het in 1995 al gauw duidelijk: James Bond kon op deze manier nog jaren mee.

Voor de verandering begon ik de Brosnan-trilogie maar eens aan het eind. The World Is Not Enough bestaat dit jaar vijfentwintig jaar en ik had gewoon weer eens zin om een van mijn minst geliefde Bond-films te herkijken (minst geliefd, maar een film waar ik bepaald geen hekel aan heb). Samen met mijn vader dus.

Zijn reacties op de doldwaze stunts met de Q-boat, en tot mijn stomme verbazing riep hij toen Q in beeld kwam: ‘Stop! Stop! It isn’t finished!’; Bond die zijn stropdas herschikt als hij met het bootje onder water verdwijnt; de besneeuwde pieken van Chamonix; de herkenning als Robbie Coltrane in beeld verschijnt; de snoekduik van de Maiden’s Tower. Mijn vader reageerde zoals ik graag zelf weer verrast zou worden bij een Bond-film, welhaast kinderlijk. En nee, hij mankeert van alles, maar dement is hij niet.

Mijn vader is een normale bioscoopganger. James Bond ziet hij graag, maar het hoeft niet gelijk op de premièredag. En zo heeft hij The World Is Not Enough (die hij in 1999 toevallig wél op de premièredag zag omdat ik bij Grolsch zes kaartjes had gewonnen) in een kwart eeuw nog wel enkele keren voorbij zien komen, op dvd en op tv. Maar veel van zo’n film verwatert, zodat je een veel frissere kijk op James Bond houdt en je jezelf dus kunt laten verrassen door een stunt waarvan je niet precies meer weet hoe hij afloopt.

Bij de aftiteling kwam mijn vader tot de conclusie dat dit toch wel een van zijn favoriete Bond-films was en Pierce Brosnan een van zijn favoriete Bonds. Die oudjes met Connery en Moore zijn ook leuk hoor, maar die met Brosnan zijn spectaculairder en ogen, ook na vijfentwintig jaar, nog modern genoeg. Puur vermaak, weinig tijd om na te hoeven denken, gewoon domweg genieten van de capriolen op het scherm en verder geen quasi gepsychologiseer.

Het mooie van alles: ook ik had een prima James Bond-film gezien. Het was voor mij de beste vertoning van The World Is Not Enough in vijfentwintig jaar. Zelfs op de premièredag had ik niet zo van de film genoten als deze keer; dat had overigens meer te maken met het feit dat ik in de veronderstelling verkeerde dat ik op dé première in Amsterdam aanwezig zou zijn. Maar in plaats van bij de Tuschinski zag ik de film in City, terwijl Desmond Llewelyn en Denise Richards op dat moment luttele kilometers verderop bij het koninklijk theater uit een limousine stapten. Dat heeft mijn onnozele ik de hele film dwarsgezeten.

De week daarna Tomorrow Never Dies (1997), opnieuw genieten geblazen, en ook deze kreeg van mijn vader het stempel ‘een van de beste’. Deze Bond-film zagen we eveneens voor de eerste keer samen in de bioscoop, één dag vóór de uiteindelijk release. Ik herinner mij nog goed hoe het White Knight/Surrender-thema beklijfde. Die pure Bond-sound. Ook de song aan het einde was een traktatie en hield mij de gehele aftiteling in mijn bioscoopstoel. Vooral de titelsequentie van Daniel Kleinman vond ik destijds overweldigend. Ik bleef maar denken ‘dit is nieuw, dit is nieuw…’.

En recentelijk vertoonde Pathé tot mijn grote genoegen GoldenEye. Die ik ook voor de eerste keer met mijn vader zag, na het winnen van een prijsvraag uit de Zondagskrant. Daarvoor moest ik enkele weken achter elkaar James Bond-plaatjes uit de krant knippen en een aantal vragen beantwoorden (waaronder ‘In welk land komt James Bond in GoldenEye voor de eerste keer?’). Het formulier leverde ik eigenhandig in bij de redacteur om er zeker van te zijn dat mijn inschrijving in goede orde werd ontvangen.

De voorstelling was op een woensdagmiddag in de inmiddels verdwenen Brinkmann-bioscoop in Haarlem. Een sfeerloze jaren 80 bakstenen popcornkelder waar je nog niet dood gevonden wil worden. We zaten er met zeven winnaar-koppels en ontvingen per paar een GoldenEye-sweater en een GoldenEye-pin (die ik later op mijn portemonnee bevestigde waarna ik hem ben kwijtgeraakt). Voor wie de eerste twee James Bond-films wist op te schrijven, was er tevens de 30th Anniversay Collection te winnen. Een cd die ik al had, maar ik kon de vraag onmogelijk fout beantwoorden.

Nadat de koppels de koppen bij elkaar staken om tot een totaal van twee Bond-films te komen, en de jury zich over de antwoorden had gebogen, werd vermeld dat slechts één iemand de vraag goed had beantwoord. Ik zette gelijk een stap naar voren. In plaats van applaus ontving ik meewarige blikken, de winnaar was immers nog niet eens omgeroepen. Snotaap.

In die periode, in het najaar van 1995, was de informatie over nieuwe films nog niet zo alomtegenwoordig als vandaag de dag. Een filmtrailer zag je als je mazzel had één keer in zijn geheel voorafgaand aan een bioscoopvoorstelling, op televisie moest je zoeken om een geamputeerde versie tegen te komen. Ik wist voor aanvang van GoldenEye bar weinig over het verhaal of de hoofdrolspelers. GoldenEye is de eerste Bond-film die ik in de bioscoop zag, en de laatste die mij nog compleet kon verrassen.

Na het huidige weerzien met GoldenEye besloot mijn vader dat Pierce Brosnan toch wel een van de beste James Bonds was. Ik kon hem geen ongelijk geven. Eerder opteerde ik voor Bond 26 voor de nieuwe Roger Moore, maar ik geloof dat de nieuwe Pierce Brosnan beter op zijn plaats is; het oude vertrouwde James Bond-gevoel in een modern jasje.

‘Pierce Brosnan heeft toch maar drie Bond-films gemaakt?’, vroeg mijn vader nog. Ik heb hem maar in die waan gelaten…

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht Column: De Brosnan Trilogie verscheen eerst op James Bond Nederland.

UPDATE: Er komen steeds meer voorstellingen van de genoemde films beschikbaar. Zowel op in plaats als op datum. Voor het meest actuele aanbod verwijzen we je naar de website van Pathé Classics. Veel kijkplezier!

Pak je agenda er maar vast bij. Want deze maand en het begin van juli zit jij op het rode bioscoop pluche om te genieten van Bond, James Bond. Vier Bond-acteurs laten zien wat ze voor jou in petto hebben. Popcorn?! Zoet of zout?

Goldfinger (1964)

James Bond krijgt de opdracht om een van de rijkste mannen ter wereld te onderzoeken, Auric Goldfinger. Hij wordt verdacht van het smokkelen van de goudreserves van Engeland. Goldfingers hebzucht wordt alleen overtroffen door zijn gebrek aan respect voor het menselijk leven. Wanneer zijn secretaresse Jill met Bond slaapt, nadat James hem betrapt op vals spelen met kaarten, laat Goldfinger haar vermoorden door haar te verstikken met goudverf.

De zus van de dode Jill, Tilly, wordt ook vermoord, wanneer ze Goldfinger volgt naar Zwitserland en wraak probeert te nemen. Bond wordt gevangengenomen door Goldfingers gevaarlijke handlanger Oddjob en ontsnapt ternauwernood aan een dodelijke laser. Gedrogeerd bevindt hij zich in de privéjet van Goldfinger, die door Pussy Galore naar Amerika wordt gevlogen. Daar weet Bond Pussy te overtuigen om hem te helpen en mee te werken om Goldfingers complot te dwarsbomen.

Goldfinger, morgen in Amsterdam en Den Haag.

The Spy Who Loved Me (1977)

Nadat Britse en Russische onderzeeërs met kernkoppen zijn verdwenen, reist James Bond naar Egypte. Daar worden illegale microfilmplannen voor een onderzeeërvolgsysteem te koop aangeboden. In Caïro ontmoet hij KGB-agent majoor Anya Amasova, die op dezelfde missie is. Nadat hun contactpersoon is vermoord, vechten ze tegen Jaws, een schurk met stalen tanden in loondienst van industrieel Karl Stromberg. MI6 en de KGB geven Bond en Amasova de opdracht om samen te werken. Op Sardinië ontmoeten ze Stromberg en vermoeden Bond en Anya dat hij achter de verdwijningen van de onderzeeërs zit.

Nadat ze zijn achtervolgd door de handlangers van Jaws en Stromberg, ontsnappen ze onder water in Bonds onderwaterauto, de Lotus Esprit. Aan boord van een Amerikaanse onderzeeër komen de spionnen meer te weten over de onderwaterbasis van Stromberg, Atlantis, en over de supertanker de Liparus. Wanneer hun onderzeeër wordt buitgemaakt door de Liparus, een enorm schip dat onderzeeërs ‘slikt’, ontdekt Bond Strombergs plan om een ​​nucleaire oorlog te ontketenen. Bond leidt de gevangengenomen matrozen in het gevecht tegen de bemanning van de Liparus en verslaat Stromberg. Atlantis zinkt, maar Jaws ontsnapt.

The Spy Who Loved Me is op veel plaatsen in het land bijna de gehele juni maand te zien. Dus pak die bioscoop!

GoldenEye (1995)

Het is 1986. James Bond en agent 006, Alec Trevelyan, infiltreren een Russische wapenfabriek, maar terwijl Bond ontsnapt wordt Trevelyan wordt vermoord door generaal Ourumov. Negen jaar later vallen generaal Ourumov en de Georgische Xenia Onatopp het satellietcontrolecentrum van Severnaya aan en krijgen controle over het GoldenEye-wapensysteem in de ruimte. Alleen computerprogrammeur Natalya Simonova ontsnapt levend aan de gewelddadige inval bij Severnaya.

In Sint-Petersburg ontdekt Bond dat Trevelyan zijn eigen dood in scène had gezet en hij is van plan het GoldenEye-systeem te gebruiken om Groot-Brittannië te straffen voor het verraden van zijn Kozakkenouders, die later zelfmoord pleegden. Na een dramatische tankachtervolging in de straten van St. Petersberg, bundelen Bond en Natalya hun krachten om Trevelyan naar Cuba te volgen en zijn hoofdkwartier te infiltreren. Natalya herprogrammeert GoldenEye en Bond vecht tegen Trevelyan op de gigantische radioschotel van de installatie.

Bioscoop vanavond? GoldenEye bekijk je in Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Maastricht, Nijmegen en Utrecht. Meerdere plaatsen volgen.

Casino Royale (2006)

Nadat hij 00-agent is geworden, jaagt James Bond op een bommenmaker in Madagascar. Dat leidt hem via de louche financier Alex Dimitrios in de Bahama’s naar het complot om een prototype Skyfleet-vliegtuig bij Miami Airport op te blazen. Door de bomaanslag te voorkomen, laat Bond de criminele bankier Le Chiffre op de rand van faillissement kwakkelen. Die verloor het geld van zijn klanten door te wedden op het faillissement van Skyfleet op de aandelenmarkt. Le Chiffre zet een pokerspel op met hoge inzetten in Montenegro om het verloren geld terug te winnen. Bond is aanwezig met financieel agente Vesper Lynd en wint. Daarop ontvoert Le Chiffre Vesper en martelt Bond in een poging om de winst terug te krijgen.

Ze worden gered wanneer Mr White, een belangrijk figuur in de terroristische organisatie Quantum, Le Chiffre vermoordt. Lynd werkt echter in het geheim voor White en heeft een deal met hem gesloten om Bonds leven te redden. Verliefd op Lynd neemt Bond ontslag bij MI6 en reist met haar naar Venetië. Daar realiseert hij zich dat ze hem heeft verraden en het geld heeft gestolen. Na een vuurgevecht met de mannen van Quantum in een instortende Venetiaanse villa, laat Lynd zichzelf verdrinken omdat ze de last van haar schuld niet kan dragen. Bond achtervolgt White en schiet hem neer, waarna hij zichzelf introduceert: “De naam is Bond, James Bond.”

Genieten van de eerste Bond-film met Daniel Craig doe je in Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Maastricht, Nijmegen en Utrecht! Van eind juni tot begin juli in de bioscoop. Meerdere plaatsen volgen.

Via onze oud-collega Leijo en Jasper van bondblog.nl.

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht Sean, Roger, Pierce en Daniel terug in de bioscoop! (update) verscheen eerst op James Bond Nederland.

Breakfast was Bond’s favourite meal of the day. When he was stationed in London it was always the same.

Recensie: De Ejector Seat Button Replica is gaaf, maar ook onnauwkeurig

Gosse kon het toch niet laten: ondanks de prijs kocht hij de nieuwe replica van Factory Entertainment: de versnellingspook van de Aston Martin DB5, compleet met de befaamde rode knop voor de schietstoel onder een klepje. Want het gaat hier wel over de bekendste auto uit de Bond-franchise met misschien wel de bekendste gadget uit de hele reeks. De schietstoelknop eist meteen een hoofdrol op als Bond voor het eerst achter het stuur van de DB5 kruipt in Goldfinger (1964) en krijgt een leuke cameo in Skyfall (2012).

Maar wat Gosse opvalt, is dat de replica niet echt accuraat is. De pookknop is niet helemaal hetzelfde als in de films, en ook het andere lettertype ontgaat hem niet. Tegelijk valt er ook wel wat positiefs over de Ejector Seat Button te melden: het ding is een solide aanwinst met een degelijke bouwkwaliteit. Maar eigenlijk is dat ondergeschikt aan een stukje van Gosses jongensdroom in vervulling te zien gaan.

Je leest Gosses volledige recensie van de DB5 Ejector Seat Button Replica hier!
Want to read Gosses review in English? Click here!

De visuele effecten in de Bond-films: van een voorzichtig begin naar veel te overdreven

De officiële 007-website bracht ons deze week een interview met Mara Bryan. Zij was Visual Effects Coordinator en later Supervisor voor de vier Brosnan-films en kwam recent terug naar de reeks om te werken aan No Time to Die (2021). In het interview vertelt Bryan alles over het prille begin van computereffecten in GoldenEye (1995). Ze was als enige verantwoordelijk voor de CGI in die film, en werkte vooral samen met modelmaker Derek Meddings. Een grote uitdaging was de scène waarin Bond van de klif skiet en in een neerstortend vliegtuig klimt.

Gaandeweg krijgen de Brosnan-films meer computereffecten, met als hoogtepunt (of dieptepunt?) Die Another Day (2002), waarin we een rubberachtige James Bond zagen surfen op een tsunamigolf. Zelfs Bryan moet nu erkennen dat de visual effects-afdeling “te ambitieus” was. Tegelijk blijft ze wel trots op haar werk voor die film.

No Time to Die had veel meer computereffecten dan je zou denken. Tegenwoordig wordt er heel wat digitaal toegevoegd, van bandensporen van de DB5 in de pre-title sequence tot subtiele luchtbewerking in de cruciale sterfscène. Meer over Mara Bryans werk voor Bond lees je hier.

Deal van de week: Birds of the West Indies

Ook dit jaar hebben we in het weekoverzicht weer een deal voor je. En deze week is die wel heel bijzonder: Amazon verkoopt de paperbackeditie van Birds of the West Indies voor de scherpe prijs van 13,38 euro in plaats van 24,99 euro! Echte Bond-kenners weten vast hoe belangrijk dit boek is, maar mocht je het niet weten: Birds of the West Indies is een natuurgids geschreven door de ornitholoog James Bond. Toen Ian Fleming naar een goede naam zocht voor zijn spion, viel zijn oog op het boekwerkje dat hij in zijn villa Goldeneye in Jamaica had liggen. Voor Fleming was James Bond de perfecte naam voor zijn nieuwe creatie.

Ik wilde dat Bond een ongelofelijk saaie en oninteressante man was terwijl hem dingen overkwamen (…) Terwijl ik aan het zoeken was naar een naam, dacht ik: ‘God, James Bond is de saaiste naam die ik ooit heb gehoord’.

Ian Fleming

En daarom mag Birds of the West Indies niet in je boekenkast ontbreken: zonder dat boek hadden we nu niet over James Bond gesproken. Het blijft tot de verbeelding spreken dat een naam die Fleming zo oninteressant vond, nu synoniem is met spannende avonturen. Je vind het boek van de échte James Bond hier.

Dit was het weekoverzicht voor deze week. Volgende week zondag zijn we er weer met een nieuw weekoverzicht. We zien je graag terug, tot dan!

James Bond Nederland wordt ondersteund door affiliate-opbrengsten. Als je op bepaalde links klikt via onze site, kunnen we daar aan verdienen om JBN te verbeteren.

Het bericht Weekoverzicht (3): Een onnauwkeurige knop en coole visuele effecten verscheen eerst op James Bond Nederland.

Met de nieuwe DB12 is Aston Martin klaar voor de toekomst. De auto valt vooral op door het ontbreken van een essentieel onderdeel. Dat is iets wat men sinds de DB7 Vantage (1999) voor het eerst weglaat.

Vier cilinders met pensioen gestuurd

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen; de nieuwe Aston Martin DB12 is een evolutie van zijn succesvolle voorganger de DB11. Hij mist alleen een essentieel onderdeel wat sinds de introductie van de Aston Martin DB7 in alle DB-modellen present was. De V12 is niet meer! Is dat een gemis? Voor de echte liefhebber natuurlijk wel. Hij of zij kocht een DB omdat er een V12 in zat. Eerst als bijna zes liter groot met 420pk en later in de DB9 met vermogens variërend 450 van tot 517pk.

Met de DB11 stapte men over op twin turbo techniek. Het vermogen knalde door de magische 600 stuks. Milieutechnisch is de 4,0 liter V8 uit de DB12 een betere optie. Het is ook wat fabrikanten vanuit globale vraag (lees: regeringen) moet doen. Het zal ons trouwens niets verbazen als in een later stadium de 5,2 liter V12 terugkeert.

De DB12 is een evolutie van haar voorganger

De DB12 straalt volop kracht uit. Met de lange neus, forse kenmerkende Aston Martin grille en agressieve front splitter ga je op de snelweg echt wel aan de kant. Qua vermogen rijdt de DB12 je er, mits je niet met je Porsche Taycan Turbo S of Tesla Plaid elektrisch onderweg bent, uit. De V8 heeft 680pk, raffelt de 0-100 sprint in 3,6 seconden af en heeft een topsnelheid van 325 kilometer per uur.

Lopen we door naar de kont van de DB12 dan valt ons iets op. Hebben we nu met een DB12 of met een DB11 te maken? Aan de achterzijde van de nieuwe 12 is er op een nieuwe splitter na niets veranderd. Dat is ook niet zo vreemd omdat de DB12 een evolutie van zijn voorganger is. Dat was een prima sportieve GT, een Engelse herensalon op wielen.

Moderne binnenzijde

Het interieur van de nieuwe DB12 heeft ten opzichte van de zijn voorganger een enorme stap gemaakt. Weg met het verouderde infotainment met draaiknop en middenconsole. Het is vernieuwing wat de klok slaat. Als je je in de voortreffelijke leren, uitgebreid verstelbare stoel laat zakken word je begroet door twee digitale schermen met allerhande informatie. Het scherm voor je neus is biedt volop ruimte voor personalisering. Zo is de navigatiekaart weer te geven en heb je een gave schakelindicator voor sportief flipperen in je zicht. De DB12 is uitgerust met een ZF-automaat met acht verzetten.

De middenconsole herbergt het nieuwe infotainmentsysteem, wat vrij plat in het dashboard is behuisd. Dat is een enorme stap vooruit. Weg met de draaiknop, leve het touchscreen. Daarmee is de DB12 naar smaak in te stellen. Apple CarPlay en Android Auto zijn draadloos te verbinden.

Onder het systeem vinden we een aantal knoppen terug. Dit doet ons denken aan de V8 Vantage en DBX. Het is prettig dat Aston Martin niet alle bedieningselementen onder het infotainment stopt. Zo zijn er losse knoppen voor de temperatuur en blower snelheid.

Het nieuwe interieur design spreekt ons erg aan. Mooie materialen en de alcantara hemel kunnen ons wel bekoren. De aluminium accenten geven het dashboard een prachtige uitstraling. We denken dat het grote plastic blok achter de binnenspiegel op den duur wel stoort. Het herbergt allerlei rijhulpsystemen en de regensensor. De DB11 had nog de traditionele knoppen voor de automaat bediening. Bij de DB12 is er een pookje voor in de plaats gekomen.

Met de DB12 heeft Aston Martin een flinke stap voorwaarts gemaakt. We hopen vurig dat de iconische V12 in een later stadium terugkeert. De DB12 is vanaf het derde kwartaal te bestellen. Prijzen zijn nog niet bekend. Reken op twee ton.

Geschiedenis met DB-modellen en James Bond

De eerste keer dat James Bond in een Aston Martin rijdt, is in Goldfinger, maar niet in de film (1964). Nee, dat is in het originele boek (1959) van Ian Fleming. Daarin krijgt agent 007 een aangepaste DB Mark III (in het boek D.B. III genoemd) mee van van MI6. Hij kiest de auto omdat het dezelfde onopvallende kleur heeft als zijn eigen Bentley’s: Battleship grey. Fleming wijdt zelfs een hoofdstuk aan de auto: Thoughts in a D.B. III. Het is het hoofdstuk waarin Bond naar de golfclub rijdt om het op te nemen tegen Goldfinger. Het is de enige Bond-auto in de romans waarin gadgets zijn ingebouwd. De DB Mark III bevat schakelaars om de kleur van de voor- en achterlichten te veranderen, versterkte stalen bumpers, een Colt .45 in een opbergvak onder de bestuurdersstoel, en een volg-/radarsysteem, vergelijkbaar met de DB5 in de film.

The car was from the pool. Bond had been offered the Aston Martin or a Jaguar 3.4. He had taken the DB III. Either of the cars would have suited his cover — a well-to-do, rather adventurous young man with a taste for the good, the fast things of life. But the D.B. III had the advantage of an up-to-date triptyque, an inconspicuous color — battleship gray — and certain extras which might or might not come in handy. 

Ian Fleming, Goldfinger, hoofdstuk 7

De bekendste auto ter wereld

Voor de verfilming vijf jaar later werd de auto aangepast naar het dan aanstaande model, de Aston Martin DB5. Het aantal gadgets in de film breidde flink uit en zijn ontworpen door decorontwerper Ken Adam. Special effectexpert John Stears installeerde ze in de auto:

• Twee Browning-mitrailleurs achter de richtingaanwijzers aan de voorzijde
• Uitschuifbare bumpers voor gebruik als stormram
• Draaibare nummerplaten met Engelse, Zwitserse en Franse kentekens
• Rookgenerator voor het aanleggen van een rookgordijn
• Oliepomp in de bovenste achterlichten, om het wegdek glad te maken voor achtervolgers
• Uitschuifbare velgen om banden mee lek te prikken
• Uitschuifbaar kogelwerend scherm om de achterruit mee af te dekken
• Navigatie/radarsysteem om auto’s te volgen
• Schietstoel om van ongewenste passagiers af te komen

Aston Martin was tijdens de opnames niet heel happig op het uitlenen van de DB5, maar na het ‘zeuren’ van Stears ging het Britse bedrijf toch overstag. Het team kreeg vier auto’s om mee te werken. Twee ervan werden gebruikt tijdens de productie, en twee dienden als promotievoertuigen. Van de productieauto’s was er één de effectwagen, wat betekent dat deze was uitgerust met alle gadgets. De wegauto werd ingezet voor reguliere rij-opnames.

De DB5 was na het uitkomen van Goldfinger zo populair, dat hij direct zijn opwachting mocht maken in de volgende Bond-film, Thunderball (1965). De auto werd bijgewerkt en kon nu ook water spuiten door de twee uitlaatpijpen. Wie goed oplet als hij de film kijkt, ziet twee slangen onder de auto hangen: daar liep het water doorheen. Na een lange pauze keerde de auto terug in GoldenEye (1995), vermoedelijk niet als dienstauto, maar als persoonlijke auto van 007. Hij heeft er een wijnkoeler in laten installeren en het nummerbord is net wat anders. Geen BMT 216A, maar BMT 214A.

Vanaf dan maakt de DB5 een heuse opmars in de Bond-films. Uiteindelijk is de auto hierna nog te zien in Tomorrow Never Dies (1997), The World Is Not Enough (1999), Casino Royale (2006), Skyfall (2012), Spectre (2015) and No Time to Die (2021). In de laatste Bond-film is de DB5 opnieuw onder handen genomen door Q. Zo zijn er onder andere machinegeweren verstopt achter de koplampen en bestaat de kentekenplaat uit LED-lampjes.

De eerste DBS

In On Her Majesty’s Secret Service rijdt James Bond in een groene zescilinder DBS. De auto is te zien in de opening op het strand, als James Tracy achtervolgt, en later tijdens de bruiloft. In tegenstelling tot Bonds vorige auto, heeft deze bolide geen bijzondere snufjes, behalve een standaard voor een geweer met telescoopvizier in het handschoenenkastje. Een aanpassing die Bond in de boeken ook vaak in zijn persoonlijke Bentley’s laat installeren. In de slotscènes van de film wordt Tracy doodgeschoten terwijl zij in de DBS zit. Ook in de volgende James Bond-film, Diamonds Are Forever (1971), is de auto kort te zien in het lab van Q. Daarna is het helaas over voor dit model.

De tweede DBS

Hoewel er Aston Martins te zien zijn in The Living Daylights (1987) en Die Another Day (2002), zijn dit geen DB-modellen. Dit zijn respectievelijk de V8 en de Vanquish. Het duurde tot 2006 voordat er weer een nieuw DB-model te zien was. Wederom een DBS.

De DBS in Casino Royale is zilvergrijs. James Bond krijgt de linksgestuurde auto in Montenegro en rijdt hem op spectaculaire wijze te pletter na een korte achtervolging. Bij dit ongeluk gaat de DBS zeven keer over de kop, een record! De stuntauto was voorzien van een luchtdrukkanon achter de bestuurder, zodat de auto makkelijker de lucht in vloog. Speciale gadgets van deze auto waren onder meer een geheim compartiment voor Bonds Walther P99 en een EHBO-set met een verbinding naar MI6 voor medische noodgevallen en een kleine defibrillator.

De wagen in de openingsscène van Quantum of Solace (2008) is een donkergrijze uitvoering, deze kleur noemt Aston Martin tegenwoordig Quantumzilver. Ook in deze film overleeft de auto zijn nieuwstaat niet. Door beschietingen van schurken wordt de auto bijna totaal vernietigd. Zo zit de auto vol met kogelgaten en verliest hij een deur. Niet alleen in de film, maar ook tijdens de opnames werd er een DBS in de vernieling gereden: een chauffeur reed er per ongeluk mee het Gardameer in toen hij de wagen naar de set bracht. Er zijn uiteindelijk zeven DBS’en gebruikt om de scènes in Quantum of Solace te filmen.

Een auto ontworpen voor de film

De onthulling van de 23ste James Bond-film Spectre, was niet alleen een onthulling van de titel. Tijdens de presentatie stond er een onbekende auto in de hoek, met daar overheen een doek. Niemand wist wat voor iets mysterieus eronder zat. Later kondigde Sam Mendes aan dat het een bijzondere auto was, die speciaal was ontworpen voor de film. Deze auto liet zien welke richting Aston Martin de jaren daarop zou aanhouden:

Creating the Aston Martin DB10 has been our most closely-guarded secret in years. Celebrating an enduring relationship, which started with the iconic DB5, the DB10 gives a glimpse to the future design direction for the next generation of Aston Martins.

Aston Martin over het ontwerpen van de DB10

Van de DB10, waarvan het vooraanzicht iets wegheeft van een haai, werden slechts tien stuks gemaakt. Acht voor het opnemen van de film en twee ter promotie. Tijdens de onthulling, op 3 december 2014, werd het duidelijk dat dit model een kroon moest zijn op de vijftig jaar lange samenwerking tussen de James Bond-films en Aston Martin (de film Goldfinger kwam uit in 1964).

In het verhaal van de film is de auto een prototype die eigenlijk bedoeld was voor Bond. Nadat zijn ‘vakantie’ in Mexico-Stad niet goed uitpakt, wordt de auto aan agent 009 gegeven. Hier is James het niet mee eens en hij weet de auto succesvol te stelen als hij vertrekt naar Rome. Zo aardig als hij is, zet hij voor Q wel een flesje gekoelde champagne neer als bedankje. Later, na een spannende achtervolging tegen Mr. Hinx, belandt de auto in de Tiber. Gelukkig weet James zichzelf net op tijd te redden met zijn schietstoel.

De derde DBS, de Superleggera van Nomi

De laatste Bond-film is ook de laatste keer dat we DB-modellen zagen. In de opening van de film is de welbekende DB5 te zien. Bond en Madeleine weten in Matera ternauwernood te ontsnappen aan SPECTRE-agenten. Later, als Bond in Noorwegen is, is de DBS Superleggera van Nomi te zien. De auto doet niet veel. Nomi haalt er Bond mee op als Madeleine en haar dochter zijn ontvoerd. Samen rijden ze naar de vliegbasis, voordat ze het opnemen tegen Safin.

Jorrit schreef na de release in 2018 een artikel over de auto: “Na jaren van afwezigheid keerde in 2018 de naam Superleggera weer terug op een Aston Martin. Het is Italiaans voor lichtgewicht. De Italiaanse carrosseriebouwer Touring ontwerp in het verleden de DB4, DB5 en DB6. Als je goed kijkt zie je de naam ook een aantal keer op de motorkap van de verschillende DB5’en in de Bond-films staan.” Meer over de naam, het ontwerp en de specificaties van de auto kun je hier lezen.

James Bond Nederland en Aston Martin

Het merk Aston Martin heeft een bijzondere plek op de redactie van James Bond Nederland. We zijn er eigenlijk gewoon gek op! Dat laten we dan ook graag aan je zien. In 2017 gingen we op roadtrip door Duitsland, België en Nederland met een Aston Martin DB11.

De introductie van de nieuwe Aston Martin Vantage eind 2017 konden we dan ook niet aan ons voorbij laten gaan.

Twee jaar later lieten we je de Aston Martin DB5 in al haar glorie zien. Dat deden we samen met Gallery Aaldering.

Project DBS is ons nieuwste project. Houd hiervoor met name onze social media in de gaten. We nemen deze video over minder dan twee weken op!

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht Dit is de Aston Martin DB12! verscheen eerst op James Bond Nederland.

Zangeres Tina Turner is overleden, dat maakte haar management bekend. Voor velen is ze de zangeres van hits als Simply the Best en What’s Love Got To Do With It, maar voor ons Bond-fans is ze de legendarische stem achter het nummer GoldenEye uit de gelijknamige film.

Update (25/05): Bond-producenten Michael G. Wilson en Barbara Broccoli reageerden middels een statement op het overlijden van Tina Turner:

We zijn erg verdrietig om te horen dat Tina Turner is overleden, de koningin van de Rock ‘n’ Roll. Ze zal voor eeuwig in de harten van 007-fans blijven, door GoldenEye. We sturen onze condoleances naar haar familie, vrienden en fans over de hele wereld.

Ook Pierce Brosnan, die naast haar stond tijdens de première van GoldenEye, schreef een kort statement:

Vaarwel tegen een icoon, rock-godin en legende. Trots om naast de buitengewone Tina Turner te staan op de première van GoldenEye, Leicester Square, Londen, November 1995. Mijn oprechte en welgemeende deelneming aan haar familie, vrienden en fans. RIP.

Over GoldenEye

Nadat Angela Bassett haar speelde in de Oscargenomineerde film What’s Love Got to Do With It uit 1993, werd Turners muziek opnieuw populair. Met het hoogste aantal luisteraars van Tina’s muziek in tien jaar, paste ze perfect in het plaatje waar EON Productions naar op zoek was. Ze was een iconische zangeres die gezicht in de schaal kon leggen voor de nieuwe Bond-film. Maar het was niet vanzelfsprekend dat Tina Turner GoldenEye zou gaan inzingen. Nadat ze de demo van U2 voor het eerst had gehoord, omschreef ze het potentiële thema als “the worst”.

Bono stuurde me een erg slechte demo. Hij gooide het een beetje door elkaar, alsof hij dacht dat ik het niet zou doen. Dit nummer… Ik wist niet eens in welke toonsoort ik het moest oefenen!

Bono was standvastig en vond dat niemand anders het nieuwe Bond-nummer kon schrijven. Het moest kostte was het kost lukken en hij nam contact met haar op. Ondanks dat Tina niet wist wat ze precies moest zingen, ging ze de studio in door zijn vastberadenheid.

Het was ongelooflijk wat ik opgestuurd had gekregen. Maar weet je, je moet in de schoenen stappen en het leren. En toen zong ik het zoals ík het zou zingen, zelfs Bono was onder de indruk

De weg vrijmaken

Tina voegde verleidelijke en stiekeme klasse toe aan het nummer, waarbij Bono accepteerde dat het themanummer volkomen hopeloos zou zijn geweest als ze het niet had gered met haar geweldige optreden. Ze onthulde dat het een grote opgave was, maar ook een uitdaging waar ze op dat punt in haar carrière van hield.

Ik moest eigenlijk uit mezelf komen om er een nummer van te maken. Ik had nog nooit zo’n nummer gezongen, dus het gaf me echt creativiteit om iets te maken van iets dat heel ruig, heel ruig was.

Het nummer GoldenEye, uitgebracht op 5 november 1995, was een grote hit voor zowel Tina Turner als de producenten van de film en bereikte de top tien in hitlijsten wereldwijd. Het maakte ook de weg vrij voor Brosnans succesvolle Bond-debuut en een terugkeer naar oude vorm voor de filmreeks als geheel.

Simply the Best

Tina Turner werd in de jaren 60 bekend door nummers als Proud Mary en River Deep, Mountain High, die ze schreef en zong met haar man Ike. In 1978 scheidde ze van hem, de relatie was toxisch en Ike mishandelde haar. Tina Turner groeide in de jaren 80 uit tot een zangeres van wereldfaam, met hits als Simply the Best en What’s Love Got To Do With It. In 2021 werd ze dan ook opgenomen in de Rock ‘n’ Roll Hall of Fame. Tina Turner zei daar zelf over:

Ik heb het eens gelimiteerde idee over hoe een zwarte vrouw het podium kon veroveren, uitgebreid. Ik ben zowel een powerhouse als een multidimensionaal wezen.

Turner hertrouwde in 2013 met de Duitse muziekproducent Erwin Bac. Ze woonden in Zwitserland, en Tina Turner vroeg dan ook de Zwitserse nationaliteit aan. In 2017 bleek dat ze leed aan nierfalen. Het werd een slepende ziekte die haar nu dus ook fataal is geworden. Tina Turner werd 83.

Hoewel ze een lastig leven kende en in haar memoires een gitzwarte weergave geeft van roem en haar relatie met Ike, moet Tina Turner vooral herinnerd worden om haar muziek. Sterren als Rihanna, Beyonce en Janet Jackson vonden in haar een inspiratiebron. GoldenEye bleek tijdloos. De game GoldenEye 007: Reloaded (2010) ruilde Tina Turner dan wel in voor Nicole Scherzinger, maar het nummer overleefde de remake. Hét bewijs dat GoldenEye onsterfelijk is geworden. En dat allemaal dankzij die ongelofelijke stem van Tina Turner, waardoor het nummer staat als een huis.

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht Tina Turner (1939–2023) overleden verscheen eerst op James Bond Nederland.

Brosnan heeft de James Bond-franchise door zijn performances succesvol gemaakt. Echte spionnenfilms, op GoldenEye (1995) na, waren zijn Bonds in mijn mening niet. De films van Arnold Schwarzenegger en Sylvester Stallone trokken volle zalen. Het publiek smulde ervan. Ik vind het zelf altijd prachtig hoe de films zich aan de tijd van release aanpassen. Dat is bij Pierce zijn Bond-films prima gelukt.

Rogers favoriet

Moore heeft er nooit een geheim van gemaakt, zijn favoriet voor de rol van James Bond was Pierce Brosnan. Op de set van For Your Eyes Only (1981) leerde Roger, de toen 27-jarige Ier kennen. Dat was geen toeval. Pierce zijn vrouw Cassandra Harris speelde de rol van Countess Lisl von Schlaf. Zelf vind ik Eyes een van de beste Bond-films van Roger Moore. Een prachtig avontuur met een donkere rand en Melina Havelock als leading lady met pit.

De noodgreep richting Dalton

Tijdens de opnames van A View to a Kill (1985) werd Roger zijn leeftijd steeds meer een heet hangijzer. De beste man was inmiddels 57 jaar oud. Dat kon eigenlijk niet meer. Het leeftijdsverschil met zowel Grace Jones (May Day) als Tanya Roberts (Stacey Sutton) was ruim twintig jaar. Dat neemt niet weg dat ik A View to a Kill een prima Bond-film vind. Voor mij is Christopher Walken als Max Zorin de ster van de film. Hij speelt de schurk met zoveel manie en is aalglad: die man moet naar het gesticht!

Na de première van de film hing Roger zijn smoking samen met zijn trouwe Walther PPK aan de wilgen. Producent Albert Broccoli wist het zeker. Pierce Brosnan wordt onze nieuwe James Bond. Maar helaas, Brosnan speelde op dat moment de rol van Remington Steele in de gelijknamige tv-serie voor de Amerikaanse zender NBC. Gelukkig voor Broccoli stopte de show in 1986 op tijd.

Maar een paar weken voor de opnames van de nieuwe Bond-film, besloot men toch nog een seizoen van Remington Steele te maken! De geruchten van Pierce als nieuwe Bond gaven de show vertrouwen. Zo ging de rol van James Bond aan Brozza zijn neus voorbij. In allerijl koos men Timothy Dalton voor de rol van 007. EON had hem eerder in de jaren 60 al overwogen als de opvolger van Connery. Dalton vond zichzelf echter nog te jong toentertijd.

Tim pakt het totaal anders aan

Timothy Dalton gaf James Bond een geheel nieuwe draai. In plaats van de Bond vol grappen en de gentleman die Moore was, koos Dalton voor de serieuze 007. Dat kon hij tijdens The Living Daylights (1987) goed verkopen. De film was een klassiek voorbeeld van de strijd tussen Oost en West. Daar paste een wat norse en zakelijke James prima bij.

We schrijven 1989 op onze kalender wanneer Dalton zijn tweede Bond verschijnt. Licence To Kill is donker, kent een (nog steeds) actuele dreiging in drugsgeweld en een persoonlijke vendetta. Zelf vind ik de serieuze, harde Bond van Dalton prima bij de film passen. Het publiek dacht er anders over, vooral in de Verenigde Staten deed de film het beduidend minder. De film haalde, aldus Metro Goldwyn Mayer, te weinig geld op en men wilde de serie verkopen. Als film of tv-serie, het maakte de filmstudio niet uit.

EON Productions zag dit absoluut niet zitten. Ze spanden rechtszaak na rechtszaak aan. Dit gevecht in duurde bijna vier jaar. Totdat EON aan het langste eind trok en de regie over de James Bond-films terugkreeg. Al die tijd zat Dalton in de wachtkamer. Over deze periode was Tim eind 2016 bijzonder openhartig.

Hoe Pierce de rol uiteindelijk kreeg

Dalton besloot uiteindelijk alsnog te stoppen als James Bond. Hoewel hij GoldenEye nog wel had willen maken, vond hij het daarna mooi geweest. Het duurde hem te lang. De James Bond-franchise raakte volledig in het slop. Als men niet met een fantastische acteur en dito film kwamen kon het wel eens echt game over zijn.

Broccoli hoefde uiteraard niet lang na te denken over zijn nieuwe en vijfde James Bond. Het moest die Ier met de naam Pierce Brendan Brosnan worden. De man waar good old Roger zo enthousiast over was. Er waren al lang geen problemen rond die vervelende NBC-serie te verwachten en Broccoli begon zijn auditieproces. Pierce kwam er glansrijk doorheen en de rest is geschiedenis. GoldenEye brak alle records en Brosnan speelde de rol van Hare Majesteits geheime agent in Tomorrow Never Dies (1997), The World is Not Enough (1999) en Die Another Day (2002).

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht Pierce is 70, congrats old chap! verscheen eerst op James Bond Nederland.

Breakfast was Bond’s favourite meal of the day. When he was stationed in London it was always the same.

Vacature: redacteur gezocht!

Dit weekoverzicht beginnen we met nieuws vanaf onze eigen redactievloer: James Bond Nederland zoekt een enthousiaste Bond-liefhebber die nieuwsartikelen kan schrijven en binnenkort ook diepteartikelen produceert. We zoeken iemand met een vlotte pen en met kennis over 007 in film en boek. Benieuwd wat redacteur zijn bij James Bond Nederland allemaal inhoudt? Jorrit en Gosse maakten een flitsende video!

Interesse gekregen en wil je graag met ons in contact komen over deze positie? Dat kan! Stuur een e-mail naar jorrit.vandervalk@jamesbond.nl! In het artikel dat we schreven staat ook alle info, als je alles rustig wil nalezen.

De heruitgave van GoldenEye 007

Vrijdag was het dan zover. Na jaren van (gecancelde) remasters, remakes en gedoe over rechten verscheen GoldenEye 007 (1997) in een HD-versie. De graphics zijn een beetje opgepoetst en de besturing moet voortaan via een Nintendo Switch- of Xbox-controller. Dat is even wennen, maar ik neem het er graag bij als we daardoor weer door levels als Dam of Facility kunnen rennen. En ook fijn: op de Switch kan je de iconische multiplayer nu ook online spelen. Nodig drie vrienden uit, kies je personage en schieten maar. Geen Oddjob!

Je hebt overigens wel Xbox Gamepass of een Expansion Pack voor Nintendo Online nodig om te kunnen spelen. Wat je verder kunt verwachten van de nieuwe versie van GoldenEye 007? Lees het in dit artikel!

De GoldenEye-demo

Nóg meer GoldenEye in dit weekoverzicht, maar nu ging het over het titelnummer van de film uit 1995. Dat nummer werd ingezongen door Tina Turner, maar werd geschreven door Bono en The Edge van U2. De demo die Bono inzong was de slechtste demo die Tina Turner ooit hoorde, zei ze. En juist daarom kon ze niet anders dan de opdracht aangaan en het uiteindelijke nummer opnemen. Gosse vertelt je alles over de (afgewezen) demo’s voor GoldenEye en hoe het nummer uiteindelijk tot stand kwam in dit artikel.

Een krachtig logo

We vieren 70 jaar 007, want zo lang geleden is het dat Ian Fleming zijn eerste Bond-roman, Casino Royale, publiceerde. Dat wordt dit jaar groots gevierd door Ian Fleming Publications met heruitgaven van alle boeken in het Verenigd Koninkrijk. En voor een grootse verjaardag heb je natuurlijk ook een krachtig maar feestelijk logo nodig. Er is ernstig nagedacht over het lettertype van het 70 years of 007-logo, zo legt Jorrit ons uit in dit artikel.

Q the Music keert terug

Fantastisch nieuws voor liefhebbers van de Bond-muziek: Q the Music keert terug! De tribute band beleefde vorig jaar zijn allerlaatste optreden (of dat dachten we) in de West End, waar Gosse en ik bij aanwezig waren. Maar Never Say Never Again: net als Bond zelf komt Q the Music terug, na de overweldigende reacties van liefhebbers! De plannen moeten nog verder worden uitgewerkt, maar de band hoopt weer te kunnen touren in 2025 of 2026. Fijn dat de passie er nog is en dat wij als publiek kunnen blijven genieten van de Bond-soundtracks.

Te koop: een Golden Gun en Bond-speelgoed

Via onze collega Remmert van Braam van Bond Lifestyle kwamen we een Golden Gun op het spoor. Geen echt werkend pistool uit de film van 1974, maar een replica van S.D. Studios, vermoedelijk van rond 1999. Een verzamelaar wil graag zijn replica verkopen en doet dat via Bond Lifestyle. Hij vraagt daarvoor $ 2.500, wat een zeer redelijke prijs is voor een gewild verzamelobject. Alle info vind je hier.

Ook te koop, maar dan via een veiling: allerlei speelgoed wordt geveild op 8 februari door Vectis Toy Auctions en daar zit heel veel James Bond bij. Originele figuurtjes, autootjes van Corgi (zowel uit de jaren 60 als recentere modellen) en meer. De veiling geeft een interessante kijk op wat er werd geproduceerd aan Bond-merchandise voor kinderen. Misschien vind je wel iets waar je op wil bieden!

Nieuw in de 007 Store: placemats!

En tot slot heb ik in dit weekoverzicht nog een leuke nieuwigheid uit de 007 Store voor je: placemats! De quad posters in liggend formaat lenen zich uitstekend voor een placemat! De 007 Store bracht deze week 25 verschillende onderleggers uit, voor elke Bond-film eentje. Dus of je nu je laptop of je bord soep op een Bond-film wil zetten: het kan vanaf nu! De Bond-placemats zijn hier te koop voor € 13,99 per stuk.

Dit was het weekoverzicht (4) voor deze week. Volgende week zondag zijn we er weer met een nieuw weekoverzicht. We zien je graag terug, tot dan!

Het bericht JBN Weekoverzicht (4): Vacature, GoldenEye 007 en een feestelijk logo verscheen eerst op James Bond Nederland.

De website Smooth Radio besteedde afgelopen week aandacht aan het verhaal achter het themanummer van GoldenEye. Je kan het Engelse artikel hier lezen.

In 1994 nam de Ierse Pierce Brosnan de rol van James Bond definitief aan en kreeg hij de taak om de filmreeks nieuw leven in te blazen. GoldenEye (1995) maakte veel indruk op het publiek en bracht een heel nieuwe doelgroep naar de bioscoop. Het optreden van Brosnan als 007 werd goed beoordeeld, maar ook het themanummer van Tina Turner ontving veel lof. De film liet, mede door het gedenkwaardige nummer GoldenEye, zien dat Bond ook na de Koude Oorlog van belang kon zijn.

Het was echter niet vanzelfsprekend dat Tina Turner het nummer in zou gaan zingen. Nadat ze de demo voor het eerst had gehoord, omschreef ze het potentiële thema als “the worst”. Het nummer werd geschreven door Bono en The Edge, die op dat moment beide een soort midlifecrisis doormaakten. Samen wilden ze de band U2 een beetje opschudden. Dat deden ze met het schrijven van het nieuwe James Bond-thema, maar hoe hebben ze Tina Turner overtuigd om “the worst” uiteindelijk in te zingen?

Afgewezen demo’s

Oorspronkelijk vroeg EON Productions de synth-popband Depeche Mode uit Essex voor het schrijven en inzingen van het thema. Dit werd echter door de band afgewezen, omdat leadzanger Dave Gaham destijds met drugsverslaving kampte. Toen bleek dat dit niet kon richtten Barbara Broccoli en Michael G. Wilson de pijlen op de Zweedse popband Ace Of Base. EON bedankte echter toen hun GoldenEye-demo binnenkwam en zocht verder. Uiteindelijk bracht de band dit nummer alsnog uit onder een andere naam The Juvenile.

Nadat verschillende opties niet voldeden, richtten de producenten van de film hun blik een bekendere artiesten en streefden ze naar een grote naam, om wat gewicht toe te voegen aan de nieuwe film.

What’s Tina got to do?

Nadat Angela Basset Tina Turner speelde in de Oscargenomineerde film What’s Love Got to Do With It uit 1993, werd Turners muziek opnieuw populair. Met het hoogste aantal luisteraars van Tina’s muziek in tien jaar, paste ze perfect in het plaatje waar EON Productions naar opzoek was. Ze was een iconische zangeres die gezicht in de schaal kon leggen voor de nieuwe Bond-film. Destijds zei ze tegen MTV:

I think one’s made it when such people invite you to be among this company, good company.

Tina was aan boord, maar ze hadden een nummer nodig. Dit is waar de verrassende betrokkenheid van U2 om de hoek kwam kijken. Het gerucht ging toentertijd dat Tina groot van was van U2 en de buurvrouw was van Bono in Zuid-Frankrijk. Nadat Bono en The Edge erover hadden gehoord, besloten ze een Bond-nummer te schrijven met Bono’s buurvrouw in gedachten.

Helaas, ze was niet verkocht en weigerde haar naam aan dit nummer te verbinden. Hoe ze uiteindelijk toch werd overgehaald vertelde ze in een interview in 2018:

Bono stuurde me een erg slechte demo. Hij gooide het een beetje door elkaar, alsof hij dacht dat ik het niet zou doen. Dit nummer… Ik wist niet eens in welke toonsoort ik het moest oefenen!

Bono was standvastig en vond dat niemand anders het nieuwe Bond-nummer kon schrijven. Het moest kostte was het kost lukken en hij nam contact met haar op. Ondanks dat Tina niet wist wat ze precies moest zingen, ging ze de studio in door zijn vastberadenheid.

Het was ongelooflijk wat ik opgestuurd had gekregen. Maar weet je, je moet in de schoenen stappen en het leren. En toen zong ik het zoals ík het zou zingen, zelfs Bono was onder de indruk

Tina voegde verleidelijke en stiekeme klasse toe aan het nummer, waarbij Bono accepteerde dat het themanummer volkomen hopeloos zou zijn geweest als ze het niet had gered met haar geweldige optreden. Ze onthulde dat het een grote opgave was, maar ook een uitdaging waar ze op dat punt in haar carrière van hield.

Ik moest eigenlijk uit mezelf komen om er een nummer van te maken. Ik had nog nooit zo’n nummer gezongen, dus het gaf me echt creativiteit om iets te maken van iets dat heel ruig, heel ruig was.

Het nummer GoldenEye, uitgebracht op 5 november 1995, was een grote hit voor zowel Tina Turner als de producenten van de film en bereikte de top tien in hitlijsten wereldwijd. Het maakte ook de weg vrij voor Brosnans succesvolle Bond-debuut en een terugkeer naar oude vorm voor de filmreeks als geheel.

Wat vind jij van Tina Turners GoldenEye? Is het een van je favoriete Bond-nummers of luister je liever iets anders? We horen het natuurlijk graag!

Heb je interesse in schrijven voor James Bond Nederland?

We zijn op zoek naar een gepassioneerd redacteur die ons team komt versterken! Dus heb jij kennis over 007 in boek en film? Stuur een mailtje naar jorrit.vandervalk@jamesbond.nl. Bekijk ook zeker even het artikel hieronder en check de video!

Het bericht Hoe de “slechtste” demo van U2 ‘GoldenEye’ werd verscheen eerst op James Bond Nederland.