Het einde van onze James Bond Top 2022 is in zicht. Nog slechts vijf films die jullie absolute favoriet zijn. Daar zitten geen grote verrassingen bij. Met The Spy Who Loved Me (1977) en The Living Daylights (1989) op onze vorige lijst zijn de rollen van Roger Moore en Timothy Dalton uitgespeeld. Blijven dus nog over: een Bond-film van Sean Connery, eentje van Pierce Brosnan, twee van Daniel Craig en de enige Bond-film die George Lazenby ooit maakte. Maar op welke posities?

Plek 5: GoldenEye (1995)

Op de 5e plek vinden we het debuut van Pierce Brosnan, GoldenEye. Na een oorverdovende stilte van zes jaar, wacht Brosnan een pittige klus om te laten zien dat 007 nog steeds bestaansrecht heeft. De vertolking van James Bond door Brosnan komt, na de ruwere en serieuzere Dalton, weer meer richting de gestalte die ooit in de jaren 60 en 70 werd neergezet.

Aan het begin van GoldenEye verliest Bond zijn collega en mentor Alec Trevelyan, agent 006. Negen jaar later, in de werkplaats van Q, ontvangt Bond diverse gadgets waarmee hij ook nu weer de wereld moet redden. Een opvallende ontwikkeling in deze film is dat Bond een BMW Z3 (met gadgets die jammer genoeg niet aan bod komen) tot zijn beschikking krijgt. Naarmate het verhaal zich uitrolt komen we erachter dan de gewetenloze schurk van de film eigenlijk niemand minder is dan Bonds voormalige vriend, 006. In deze film kunnen wederom op onze Nederlandse borst kloppen. Een van de vrouwelijke hoofdrollen wordt gespeeld door onze eigen Famke Janssen! Met haar dodelijke dijen maakt ze het Bond nog knap lastig.

GoldenEye werd een keerpunt voor de Bond-reeks, hét bewijs dat Bond bestaansrecht had na de Koude Oorlog. De film maakte progressieve stappen met Judi Dench als M en een zelfverzekerde Miss Moneypenny. Het verhaal bracht diepgang en liet een persoonlijke kant van Bond zien, een kant die de producenten bleven uitdiepen in alle volgende films.

Niet alleen de film werd goed ontvangen, maar ook het gelijknamig computerspel voor op de Nintendo 64. Dit spel staat nog altijd bekend als een van de beste first-person-shooters. Wij wachten met smart op de lancering van de remaster die werd aangekondigd.

Vorige keer stond GoldenEye nog op de 6e plek, nu neemt dit keerpunt in de Bond-geschiedenis een plekje hoger in. Ook de puntenaantallen laten zien dat dat afgetekend is: GoldenEye heeft 84 punten voorsprong op The Spy Who Loved Me. De film werd vaker genoemd in jullie top 10, maar voornamelijk op de lagere posities. GoldenEye kent dan toch geen grote aantallen lezers die de film op 1 zetten, maar wel een breed draagvlak.

GoldenEye is dan ook een film waar veel nostalgie aankleeft, een film waar haast iedereen wel fan van is. De kleurrijke cast met Xenia, Boris, Ourumov en Alec Trevelyan spreekt tot de verbeelding. De sterke stunts en een charismatische Pierce Brosnan maken GoldenEye terecht tot een onvergetelijke Bond-film, eentje die na bijna 30 jaar een klassieker genoemd mag worden. Een goedmakertje voor Brosnan, die zijn overige films erg laag in onze James Bond Top 2022 zag verdwijnen.

Plek 4: On Her Majesty’s Secret Service (1969)

On Her Majesty’s Secret Service (1969) bewijst dat het niets uitmaakt wie James Bond speelt, zolang je maar een stevig verhaal en ongeëvenaarde actie levert. Slechts niet-kenners doen nog smalend over deze Bond-film, wij weten beter. Het is vooral de verdienste van regisseur en voormalig monteur Peter Hunt dat het origineel van Ian Fleming zo veel mogelijk blijft gehandhaafd, tot en met het schokkende einde.

De grootste opgave van de deze filmproductie was echter het vinden van een nieuwe Sean Connery, de acteur die zo vereenzelvigd wordt met 007. Met veel bravoure worstelt het Australische fotomodel George Lazenby zich onder de aandacht van de Bond-producenten. Met nul acteerervaring weet hij tijdens de audities met name uit te blinken in de vechtscènes. Hij gaat zo op in zijn rol, dat hij de neus van de stuntman breekt.

Dat Lazenby geen Connery is, mag geen verrassing heten. We vroegen jullie immers ook naar je favoriete James Bond en die uitslag zegt veel (maar daarover later meer). Lazenby’s optreden is niettemin oprecht. Hij is minder cynisch, waardoor het verdrietige einde van de film met overtuiging wordt gebracht. Gelukkig kan Majesty’s ook rekenen op een sublieme vertolking van Diana Rigg als de getroebleerde Tracy, schitterende cinematografie en de strakke leiding van Peter Hunt. Toch moet het gezegd worden: Lazenby weet hoe hij een actiescène kan verkopen.

On Her Majesty’s Secret Service belandt zo op plaats 4 in onze James Bond Top 2022. Deze film doet het zo een plekje beter dan bij de vorige top, maar vooral veel beter dan in 2016 en 2017, toen de film beide jaren op de laatste plaats stond. Na al die jaren is het zonneklaar: Lazenby is misschien niet de beste (Bond-)acteur aller tijden, maar daarom de film volledig afserveren is onzin. Majesty’s is uniek op meerdere vlakken en het is dan ook logisch dat de Bond-producenten het plot en thema’s in deze film blijven gebruiken om eenzelfde sfeer te gebruiken.

De mensen die On Her Majesty’s Secret Service op plek 1 zetten, lopen voor het eerst in onze Top in de dubbele cijfers. Met 11 stemmen op plek 1, 14 stemmen op plek 2 en 13 stemmen op plek 3 laten jullie duidelijk merken dat deze film tot de top van de Bond-reeks hoort. Maar het podium halen zit er ook deze keer niet in. Dat is voorbehouden aan drie andere films.

Plek 3: Goldfinger (1964)

Het brons, niet het goud, is weggelegd voor Goldfinger. Ondanks dat Goldfinger stamt uit lang vervlogen tijden, blijft de derde Bond-film dé blauwdruk voor alles wat daarna kwam. Goldfinger is de reden waarom we de Aston Martin DB5 zo vaak zien opduiken, waarom Shirley Bassey telkens weer op een podium wordt gehesen tijdens deze 60e verjaardag en waarom Sean Connery uitgroeide tot dé James Bond aller James Bonds. Goldfinger zette Bond definitief op de kaart.

Met een glansrol voor Honor Blackman als Pussy Galore, een grandioze schurk in Auric Goldfinger en Oddjob als memorable handlanger heeft Goldfinger een schitterende cast verzameld. Regisseur Guy Hamilton verlengde de houdbaarheidsdatum van de Bond-formule wellicht tot in de eeuwigheid. Hij wist dat actiefilms herkenbare ijkpunten moesten achterlaten voor de kijker. Van de nors gemaakte Q tot aan speelse humoristische verrassingsmomenten, van grotere sets tot aan martelwerktuigen met lasers, van zeer scherp geschreven oneliners tot aan de eerste echte onvergetelijke Bond-titelsong. Hamilton zette een standaard neer waar nog steeds weinig blockbuster-regisseurs aan kunnen tippen.

Redacteur Gert schreef in 2018 over Goldfinger dat “de film ook de komende 50 jaar hooguit nog één of twee plaatsjes kan zakken in een poll als deze.” En hij kreeg gelijk. Goldfinger zakt dan wel van plek 2 naar 3, vier jaar later denken we nog hetzelfde over deze gouden parel in de Bond-reeks. Goldfinger neemt in deze James Bond Top 2022 op sublieme wijze afstand van On Her Majesty’s Secret Service en werd door jullie 17 keer op de eerste plaats gezet. Een overwinning, dus.

En toch moet Goldfinger twee Daniel Craig-films voor laten gaan. De film die jarenlang lijstjes als deze aanvoerde is verdreven door twee jongelingen. Nou ja, de jongste is inmiddels al tien jaar oud. Daniel Craig blijft een hot topic, ook nu hij het strikje heeft uitgedaan en het vergrootglas heeft opgepakt. Ja, beste lezers, Craig heeft Connery verslagen met twee films. En toch ziet ook Goldfinger er fraai uit, gehuld in brons.

Plek 2: Skyfall (2012)

Het vijftigjarig Bond-jubileum, de eerste Bond-film in vier jaar, Sam Mendes als nieuwe regisseur, Q en Miss Moneypenny terug van weggeweest. Skyfall is een film die de verwachtingen meer dan waarmaakt. De beginnende 007 uit de vorige twee delen is inmiddels gepokt en gemazeld en wat minder scherp dan voorheen. Hij takelt letterlijk af naar de bodem van het aller diepste, om zich vervolgens met veel moeite weer omhoog te werken. Deze keer niet alleen voor volk en vaderland, maar bovenal voor surrogaatmoeder M, die het lastiger krijgt dan ooit tevoren.

De filmmakers nemen voor het eerst de gelegenheid om Bonds verleden uit te diepen. Over zijn jeugd weten we in die vijftig jaar tot dan toe niet meer dan dat zijn ouders ooit bij een klimincident om het leven zijn gekomen. Het familiehuis waar Bond is opgegroeid, blijkt echter nog steeds te bestaan. Het draagt de prachtige naam Skyfall en ligt verscholen achter de in nevelen gehulde Schotse bergen. Hij trekt erheen om M te beschermen.

Skyfall breekt met de traditie van de aloude Bond-girl. De leading lady in dit verhaal is M, die, zoals iedere jonge dame voor haar, tot het eind aan Bonds zijde blijft. Een film vol verrassingen die de overbekende mix even flink door elkaar husselt zonder uit het oog te verliezen dat het hier om een James Bond-film gaat. Neem daarbij een klassieke schurk om van te watertanden (een geblondeerde Javier Bardem, genomineerd voor een Screen Actors Guild Award voor deze rol) en je hebt een film die terecht een tweede plaats in deze James Bond Top 2022 verdient.

Skyfall stond in 2018 nog op plek 3 en stijgt dus een plekje naar het zilver. Het blijft een memorabele film, een film die de Bond-liefde aanwakkerde of vernieuwde. Bond was overal in 2012. Dit jaar vieren we dat Skyfall tien jaar geleden alweer in de bioscopen verscheen, een dag die we ons als gisteren kunnen herinneren. Ook bij het overlijden van Queen Elizabeth II werd er weer volop gerefereerd aan het moment van de Olympische Spelen voorafgaand aan de release van Skyfall. Heeft dat alles meegespeeld in deze rangschikking en doet deze film daarom haasje-over met Goldfinger? Wie zal het zeggen?

Wat we wel weten, is dat maar liefst 24 van jullie Skyfall uitroepen tot jullie favoriet, dat is 15,4% van alle stemmen op jullie nummer 1. Ook aan de totaalscore is het te zien, Skyfall staat afgetekend op plaats 2. Jullie hadden een duidelijke voorkeur voor Daniel Craig in deze James Bond Top 2022.

Plek 1: Casino Royale (2006)

En dat verklaart ook onze winnaar, jullie meest favoriete (officiële) Bond-film: Casino Royale! Casino Royale is een erg hedendaagse adaptatie van Flemings eerste Bond-roman. Het is de eerste Bond-film die qua sfeer het post-9/11-tijdperk perfect weet te benaderen. Zo kozen schrijvers Neal Purvis & Robert Wade en Paul Haggis ervoor om de eigenlijke, relatief korte verhaallijn uit het boek vooraf te laten gaan door een stevige achtervolging naar een bom die niet alleen zeer spannend is, maar ook heel goed weergeeft dat de Westerse wereld niet zomaar gevrijwaard is van fundamentalistisch terrorisme en financiële criminaliteit.

Het realisme van de film en de serieuze inslag geeft ook aan dat deze Bond-film wellicht net zo baanbrekend was als die eerste film, Dr. No (1962). Gebleven zijn de grandeur van het production design, de locaties en de elegantie van de Bond-girls. In de plaats kwam een aan het toneel opgeleide acteur die meer dan zijn voorganger menselijkheid en gevoel wist te brengen in het karakter James Bond. Inmiddels hebben we de Daniel Craig-films afgesloten, zagen we deze Bond evolueren van een blunt instrument tot de man die Bond-fans zo goed leken te kennen voorafgaande aan Casino Royale.

Ook voor Eva Green als Vesper heel veel lof. Eigenlijk blijft zij Craigs Tracy, sorry Madeleine. Het is Vesper die als een schaduw over de vijf Craig-films blijft hangen en dat was niet zo geweest als Eva Green geen fabuleuze vertolking had gegeven als een breekbare vrouw. Ook Mads Mikkelsen geeft Le Chiffre een zenuwachtige menselijkheid mee en Jeffrey Wright ontpopt zich vanaf minuut één als de Leiter voor de nieuwe generatie. Niet gek dat hij in No Time to Die wederom mocht opdraven voor de rol.

Casino Royale blijft jullie favoriete Bond-film, dit was ook in 2018 het geval. Toen won de film met een overschot aan stemmen, dat is nu niet anders. De film werd door jullie 34 keer op plaats 1 gezet, dat is een overdonderende 21,8% van alle films op die plek. Casino werd daarnaast nog eens 23 keer op plek 2 gezet en 19 keer op plek 3. Dat is een duidelijke winnaar van onze James Bond Top 2022!

Met de vijf Craig-films nu definitief achter de rug, heeft hij zich stevig verankerd in onze James Bond Top 2022. Drie van Craigs films staan in de top 10, maar is hij daarmee ook jullie favoriete James Bond?

De favoriete James Bond

Het antwoord daarop is: nee! Dit was misschien wel de moeilijkste vraag in onze James Bond Top 2022. We hebben jullie verplicht om een enkele acteur te noemen die jouw ultieme James Bond is. En op nummer 1 is geëindigd… Sean Connery! Connery haalde bijna een derde van alle stemmen (32,7%) en is daarmee afgetekend jullie favoriet. Soms kan je niet om het origineel heen en als het origineel na al die jaren keer op keer bewijst dat hij James Bond zo perfect belichaamt, dan is dit een meer dan terechte keuze.

De enige acteur met twee films in de top 5, Daniel Craig, vinden we op de tweede plek. Craig wist 24,4% van de stemmen achter zich te krijgen en is dus nog altijd populair als de huidige maar vertrekkende James Bond. Hij maakt alle giftige commentaren op sociale media nog maar eens met de grond gelijk: Craig was een schitterende James Bond, de juiste man voor de juiste tijd.

Het brons is voor Roger Moore met 20,5% van de stemmen. Hoewel jullie zijn films maar zo-zo vinden, is Sir Roger nog altijd een heerlijke keuze als je even een paar uur ongestoord wil doorbrengen op de bank. Nostalgie speelt hier misschien ook een rol bij: je favoriete Bond is toch de Bond met wie je opgroeide. Timothy Dalton behaalt een verrassende vierde plek met 11,5% van de stemmen. De serieuzere Bond wisten jullie dit jaar duidelijk te smaken.

Pierce Brosnan bengelt bijna onderaan, met maar 8,3% van de stemmen. Zo charismatisch en generatiebepalend als hij was, het mag niet baten. GoldenEye staat op plek 5, maar de plaatsen van Brosnans overige films gaven het al aan: zijn populariteit is minder dan in de jaren 90. Al deed hij het dit jaar wat beter dan in 2018. George Lazenby kreeg de minste stemmen: een luttele 2,6%, vier personen, stemden op de eenmalige Bond. On Her Majesty’s Secret Service mag dan wel een meesterwerk zijn, de acteur die 007 speelt kreeg door die ene film niet veel tijd om z’n stempel te drukken op de reeks. De laatste plaats is dan ook geen grote verrassing.

De favoriete acteur uit de Benelux

We vroegen jullie dit jaar ook naar je favoriete James Bond-acteur uit de Benelux. Het mag logisch zijn dat de twee acteurs met de grootste rollen daarbij als winnaars uit de bus komen. Maar toch is het Famke Janssen als Xenia Onatopp die met een overgrote meerderheid van de stemmen wint. Janssen kreeg maar liefst 59,6% van de stemmen, dat is ongelofelijk veel! Jullie zijn grote fans van de compleet gestoorde, sadistische en sexy Xenia, die plezier haalt in het vermoorden van mensen door ze te laten stikken tussen haar dijen. Wat een manier om te sterven. Het laat dan ook een grote indruk na op jullie. Een terechte winnares!

Die andere grote rol voor een Benelux-acteur, Jeroen Krabbé als General Georgi Koskov in The Living Daylights, haalt de tweede plek met 28,8% van de stemmen. Slijmerig, zeurderig maar toch grappig genoeg dat je ‘m leuk vindt: Koskov is een goed personage en Krabbé weet hem voortreffelijk neer te zetten.

De Belgen in het lijstje haalden minder stemmen. Patrick Bauchau, Scarpine uit A View to a Kill, haalde 5,8% van alle stemmen. Marc Zinga, die SPECTRE-agent Moreau in Spectre speelde, kreeg 3,8% van jullie stemmen. Het Nederlandse model Daphne Deckers, die een kleine maar memorabele rol had in Tomorrow Never Dies als PR-dame van Carver, wist slechts 3 mensen of 1,9% te overtuigen. Zo memorabel was die rol volgens jullie dan toch ook weer niet.

Demografie

Tot slot nog iets over de demografie, omdat het altijd wel boeiend is om te kijken wie onze lezers nu zijn en waar ze vandaan komen. Allereerst blijkt dat deze James Bond Top 2022 vooral een mannelijk publiek wist te bereiken. 96,1% van jullie is man, en maar 5 vrouwen of 3,9% heeft onze Top 2022 ingevuld. Nu weten we al langer dat James Bond vooral een mannending is, maar we kunnen ons op de redactie moeilijk voorstellen dat er zo weinig vrouwelijke Bond-fans en helemaal geen non-binaire fans zijn. We hopen dat onze James Bond Top een betere representatie krijgt!

Het cliché van de oudere man als Bond-liefhebber kunnen we wél bijstellen, want de leeftijden van de invullers lopen behoorlijk uiteen. De grootste groep, 27,5%, is tussen de 31 en 40 jaar oud. Dat is dus iets meer dan een kwart. Twee ongeveer even grote groepen, tussen 51 en 60 jaar (23,5%) en tussen 41 en 50 jaar oud (22,1%) zijn daarna in de meerderheid. Dat wil zeggen dat ongeveer driekwart van jullie tussen de 31 en 60 jaar oud is. Verjonging is op komst, 16,1% van jullie is tussen 21 en 30 jaar oud. Gelukkig maar. Een kleine minderheid (4%) is 20 of jonger. 6% of 9 personen is tussen 61 en 70 jaar oud en 1 iemand is 71 of ouder. Die ene persoon kan mogelijk James Bond 007 tegen Dr. No gezien hebben toen de film verscheen in Nederland verscheen in januari 1963 (we waren wat later aan de beurt dan de Engelsen)!

Het zal niemand verbazen dat het overgrote deel van jullie uit Nederland komt. 84% woont ergens in Nederland, gevolgd door een goeie 10,3% Belgen. Dat wil zeggen dat er ook een aantal niet-Nederlandstaligen hebben gestemd! Dat zijn twee Duitsers, twee Amerikanen, een Brit, een Ier, iemand uit Frankrijk, iemand uit Noorwegen en zelfs iemand uit China! Het is altijd fijn om ook Bond-liefhebbers uit andere landen te kunnen bereiken.

Voor de Nederlanders en de Belgen vroegen we ook naar de provincie. Voor Nederland valt er moeilijk een lijn in te trekken, jullie komen haast van overal. De meesten van jullie komen uit Zuid-Holland (18,5%), op de voet gevolgd door Noord-Holland en Noord-Brabant met beiden 14,6% en Gelderland met 13,8%. Heel verschillend, dus. Voor België is er wel iets opmerkelijks: 50% komt uit Oost-Vlaanderen! Of redacteur Corneel, zelf uit Oost-Vlaanderen, daar mee te maken heeft durven we niet te zeggen. Ook Antwerpen is goed vertegenwoordigd met 25%. Tot slot ook nog leuk: 1 iemand woont in Henegouwen, dat is Franstalig België.

Opmerkingen van jullie

In onze James Bond Top 2022 was er ook nog een groot vak waar je opmerkingen kon typen. We waren enorm blij met de respons en complimenten die we van jullie kregen, dank jullie wel! Een aantal van jullie had graag nog Never Say Never Again (1983) tussen de films zien staan, die brengen we terug voor een volgende editie! Nog anderen hadden de Top 2022 graag nog uitgebreider gezien en hadden vragen willen hebben over favoriete gadgets, auto’s, boeken en games. Misschien vragen we daar een volgende keer wel naar!

Conclusie

Valt er uit dit alles dan een algemene conclusie te trekken? Misschien wel een aantal. Pierce Brosnan is wellicht de grootste verliezer, met 3 van zijn films in de onderste regionen van deze James Bond Top 2022. Hijzelf blijkt ook niet zo populair meer te zijn als James Bond. Sean Connery en Roger Moore weten de tand des tijds te doorstaan als Bond-acteur, maar vooral Connery’s films worden hoog gewaardeerd. Moore moet tevreden zijn met twee van zijn films in de top 10, waarvan enkel The Spy Who Loved Me op een hoge plek 6. Timothy Dalton heeft voor het eerst een van zijn films in de top 10 gekregen met The Living Daylights. On Her Majesty’s Secret Service blijft hoog scoren, maar George Lazenby zelf is doet het beduidend minder.

Niemand kon echter ‘stormram’ Daniel Craig tegenhouden. Het zag er slecht voor hem uit toen de lijst begon met Quantum of Solace op de allerlaatste plaats, maar gaandeweg werd het beter. Zowel Spectre als No Time to Die stegen boven zichzelf uit en wisten respectievelijk een 12de en een 8ste plek te behalen. Craig werd door jullie verkozen als tweede favoriete James Bond-acteur en Casino Royale en Skyfall kaapten de hoofdprijzen weg. Voor een acteur die afzwaaide en wiens beslissing om Bond te laten sterven nog nazindert, is dit een schitterend resultaat. De acteur die straks in Bond 26 mag aantreden, heeft grote schoenen te vullen.

De volledige James Bond Top 2022 films

1. Casino Royale (999 punten)
2. Skyfall (836 punten)
3. Goldfinger (767 punten)
4. On Her Majesty's Secret Service (652 punten)
5. GoldenEye (578 punten)
6. The Spy Who Loved Me (494 punten)
7. From Russia with Love (485 punten)
8. No Time to Die (403 punten)
9. The Living Daylights  (377 punten)
10. For Your Eyes Only (369 punten)
11. Licence to Kill (333 punten)
12. Spectre (303 punten)
13. Octopussy (279 punten)
14. Thunderball (257 punten)
15. Dr. No (253 punten)
16. Tomorrow Never Dies (246 punten)
17. Live and Let Die (229 punten)
18. A View to a Kill (196 punten)
19. The Man with the Golden Gun (177 punten)
20. The World is Not Enough (175 punten)
21. Moonraker (153 punten)
22. You Only Live Twice (149 punten)
23. Die Another Day  (141 punten)
24. Diamonds Are Forever (100 punten)
25. Quantum of Solace (97 punten)

Tot slot

Het enige wat ons nu nog rest, is jullie te bedanken. Dank jullie wel, aan alle 156 stemmers van onze James Bond Top 2022. Zonder jullie hadden we deze boeiende en soms verrassende resultaten nooit kunnen preseteren. We hopen dat jullie net zoveel plezier beleefden bij het lezen van deze Top 2022 als wij bij het analyseren en het schrijven ervan. Hopelijk tot een volgende keer!

Had je deze uitslag verwacht? Is jouw favoriete film uiteindelijk ook hoog geëindigd? Of moest jouw nummer 1 toch tevreden zijn met minder? We horen het graag van je! Wie alles nog eens rustig wil nalezen, kan al onze artikelen over de James Bond Top 2022 hier vinden!

Het bericht De top 5 – De James Bond Top 2022 verscheen eerst op James Bond Nederland.

De laatste vijf zijn bijna bereikt, maar eerst moeten ons licht laten schijnen over plekken 10 tot en met 6. Welke films verrasten ons met een hoge notering en welke films vallen net buiten de top 5? Voor welke Bond-acteurs eindigt de rit hier? Lees snel verder!

Plek 10: For Your Eyes Only (1981)

Albert R. Broccoli vroeg zichzelf na Moonraker (1979) af met welke film hij nu op de proppen kon komen. Na een sciencefictionachtige film – vooral geïnspireerd door Star Wars – moest James Bond weer veilig landen op aarde. Dat nam EON Productions letterlijk. Het korte Fleming-verhaal Risico werd als leidraad genomen en daaromheen bouwden Michael G. Wilson en scenarioschrijver Richard Maibaum een aantrekkelijk, realistisch Koude Oorlog-verhaal. Bond moest deze keer geen dodelijke, chemische gifaanval vanuit de ruimte voorkomen, maar moest het geallieerde ATAC-besturingssysteem voor onderzeeërs in handen krijgen.

Roger Moore voelde zich aanvankelijk niet erg op z’n gemak bij enkele keuzes van de gepromoveerde regisseur John Glen. En tóch wist die onder zijn leiding Moore’s 007 wat meer ‘mens’ te maken en een minder gladde charmeur. De film wist echter niet te tippen aan het tot dan toe hoogste wereldwijde box office-resultaat voor een Bond-film. For Your Eyes Only bracht namelijk minder dan $ 200 miljoen op, maar de film boerde nog steeds erg goed voor EON Productions.

In de afgelopen jaren heeft For Your Eyes Only zich ontwikkeld tot cultfilm die door velen als favoriete Bond-film wordt aangeduid. Het mag dan een vreemde eend in de bijt zijn tussen de Moore-films, deze film kan je zo tussen de Dalton- of Craig-films zetten. Serieuzere films worden duidelijk gewaardeerd door jullie, zelfs al is de discomuziek van Bill Conti beslist niet zo serieus. Eyes werd door zes van jullie als absolute favoriet benoemd, werd drie keer op plaats 2 gezet en maar liefst 13 mensen zetten de film op de derde plek.

Dat alles zorgt voor een mooie score van 369 punten en een 10de plaats in deze James Bond Top 2022. Daarmee neemt For Your Eyes Only wat afstand van de nummer 11, Licence to Kill. Een terechte plek dus, al hadden sommige leden van onze redactie de film graag nóg hoger gezien. Ook in onze vorige Top behaalde For Your Eyes Only de 10de plaats, dus jullie mening van toen geldt nog altijd.

Plek 9: The Living Daylights (1987)

The Living Daylights steekt verfrissend af ten opzichte van zijn voorganger A View to a Kill (1985). Timothy Dalton oogt jong en fris na de (te) oude Roger Moore. Voeg daaraan een vleugje realisme en een wat meer ijzige versie van 007 toe en The Living Daylights kan met recht één van de sterkste Bond-films van de jaren 80 genoemd worden. Het is duidelijk: van de John Glen-films hebben jullie een voorkeur voor zijn serieuzere werk, maar als je té ver gaat krijg je Licence to Kill (plek 11). Dat vinden jullie een iets minder geslaagde zet dan The Living Daylights.

Gelukkig zit The Living Daylights ook boordevol humor. John Rhys-Davies is charismatisch als Pushkin en uiteraard zorgt vooral ‘onze’ Jeroen Krabbé voor een lichtere toets. Krabbé is onnavolgbaar als Georgi Koskov en krijgt de lachers makkelijk op z’n hand. Maryam D’Abo zet een schuchtere Kara neer, een personage dat duidelijk niet gemaakt is voor het spionnenleven. Al wordt haar personage door de film heen langzaamaan wat snuggerder. The Living Daylights blijft op die manier een harde thriller en de laatste Bond-film die zich afspeelt in de grauwe realiteit van de Koude Oorlog.

In onze James Bond Top 2022 springt The Living Daylights van plek 11 naar 9. In 2018 probeerden we op de redactie nog te ontrafelen waarom de film niet hoger stond. Intussen zijn de meningen dus veranderd en verovert The Living Daylights een plaats in onze top 10. Misschien tillen we nu iets minder aan het einde of aan Brad Whitaker? Of is er sprake van een Krabbé-effect? Dit jaar vroegen we ook naar jullie favoriete acteur uit de Benelux, morgen lees je hoe hoog Jeroen Krabbé geëindigd is.

Met The Living Daylights op plek 9 en Licence to Kill op plek 11 blijft het verschil tussen de beide Dalton-films even klein, beide films zijn evenveel gestegen in de lijst. Waarschijnlijk moeten we de Craig-films danken voor een heropleving van de hardere Bond-film. Sommige dingen blijven echter wat ze zijn en ook dit jaar verkiezen jullie Daylights boven Licence.

Plek 8: No Time to Die (2021)

Over Daniel Craig gesproken: zijn laatste Bond-film komt onze James Bond Top 2022 binnen op plaats 8! Na heel wat uitstel, een regisseurswissel, een verzwikte enkel en een pandemie konden we in september 2021 eindelijk kijken naar No Time to Die. De meest recente Bond-film probeert heel veel. Het is een aansluiting op Spectre (2015) en wil onopgeloste verhaallijnen afronden, nieuwe personages introduceren en vooral Daniel Craig een einde geven waar we een jaar later nog over discussiëren.

Het explosieve einde van No Time to Die leek de liefhebbers te verdelen, maar toch krijgt Craigs zwanenzang de 8e plek van jullie. Enkele knappe stunts, een energieke Ana de Armas en de ondertussen vertrouwde MI6-gezichten kunnen op veel sympathie rekenen. Producent Barbara Broccoli had het in de aanloop naar de release vaak over emoties, en ze had gelijk: er werden tranen gelaten, ook op onze redactie. We kunnen concluderen dat jullie No Time to Die een waardig afscheid vinden voor Daniel Craig als James Bond.

De film scoort dan dus ook hoog in jullie lijstjes: voor vier mensen is No Time to Die hun favoriete Bond-film, acht mensen zetten de film op plek 2 en voor tien van jullie verdient No Time to Die een derde plek. In totaal krijgt No Time to Die 403 punten, en is er dus een kloofje met The Living Daylights in onze James Bond Top 2022. Door ons scoresysteem worden de hogere plaatsen beloond, en dat werpt z’n vruchten af voor No Time to Die.

Uiteraard wordt het boeiend om te volgen wat er met No Time to Die zal gebeuren bij een volgende editie van onze top. Zakt de film weg in de ranking, blijft hij staan onderaan de top 10 of klimt hij wat omhoog? We zijn benieuwd.

Plek 7: From Russia with Love (1963)

From Russia with Love werd een jaar en vijf dagen na Dr. No (1962) uitgebracht en is één van de belangrijkste pijlers waar de filmserie nog altijd op steunt. Met Russia werd bewezen dat Dr. No geen toevalstreffer was. Hoe vaak komt het niet voor dat een vervolg, ondanks alle goede bedoelingen, tegenvalt? From Russia with Love bewijst het tegendeel. De film is sneller, spannender, interessanter, rijker en beter bezet dan zijn voorganger. De puzzelstukjes van de Bond-formule vallen hier beter op zijn plaats, met de eerste pre-title sequence en de muziek van John Barry. Van het uitgekookte verhaal tot de sterke rolbezetting, van de authentieke locaties tot de onheilspellende muziek: dit is James Bond op zijn best als spionagethriller.

From Russia with Love is het archetype van een Koude Oorlog-Bond-film. Alle elementen zijn er: spionnen met een dubbele agenda, een geheime organisatie, kwaadaardige Russen, een bloedstollend gevecht op een trein en een liefdesscène die na al die jaren nog steeds de blauwdruk is voor het castingsproces van Bond. Deze film doorstaat de tand des tijds met glans, ook al is de film dan wat trager en leunt het harder op intrige dan op actie. Sean Connery bewijst nogmaals dat hij de juiste keuze was als 007 en speelt met een grotere zelfzekerheid.

From Russia with Love sluit daarmee het trio van serieuzere Bond-thrillers in dit stukje van de lijst af. Nog altijd is de film jullie favoriet als je een Bond-film met de Koude Oorlog als setting moet aanraden. Toch daalt hij aanzienlijk ten opzichte van de James Bond Top 2018. Toen nog net naast het podium op plaats 4, nu op plaats 7. Waar sommige serieuze Bond-films een boost kregen, moet From Russia with Love wat plaatsen prijsgeven. Is het dan toch echt wat te langzaam geworden, niet flitsend genoeg?

Ach, eigenlijk is vanaf nu elke film een pareltje en de superlatieven van daarnet gelden nog altijd. We geven die acht stemmers die From Russia with Love uitriepen tot favoriet gelijk: het is simpelweg een heerlijke film. En af en toe is het trage tempo van From Russia with Love net wat je nodig hebt. Die verscheidenheid maakt de Bond-reeks uniek.

Plek 6: The Spy Who Loved Me (1977)

It’s the biggest. It’s the best. It’s Bond. And B-E-Y-O-N-D! Nou ja, van Roger Moore dan. Want de oplettende lezer heeft alle films van Moore reeds voorbij zien komen, behalve deze. The Spy Who Loved Me is door jullie gekozen als beste Bond-film met Moore in de hoofdrol. De grootste uitdaging voor deze film lag bij oudgediende binnen de Bond filmfamilie, producent Albert R. Broccoli. Hij moest deze film produceren zonder zijn voormalig compagnon Harry Saltzman.

Spy moest een succes worden en dat zorgde voor een boel creativiteit bij de filmmakers. De Lotus die Bond van Q ontvangt is voorzien met de meest spectaculaire gadget tot nu toe: met een druk op de knop verandert de auto in een ware onderzeeër. Bond belandt na een achtervolging in zee en gaat op zoek naar de schuilplaats van de steenrijke kluizenaar Stromberg.

Deze film brengt een andere invalshoek door Bond te laten concurreren en later samen te laten werken met KGB-agente Triple X. Deze rol werd vervuld door Barbara Bach. In het begin van de film is zij een sterke vrouw die zich afzet tegen het stereotype van een hulpeloze dame in nood. De handlanger Jaws, met de metalen tanden, eist het scherm op en is uitermate bedreigend. The Spy Who Loved Me blijkt te zijn wat de Bond-reeks nodig op dat moment heeft: een oppepper na tegenval. Moore vindt zijn stem als Bond en Jaws wordt een onvergetelijk personage dat terug mag keren in Moonraker.

Ook in 2018 was The Spy Who Loved Me jullie favoriete Bond-film van Roger Moore. Toen stond de film nog op plaats 7, nu stijgt hij dus een plekje. Sommige Bond-films blijven terecht klassiekers, omdat zoveel van de Bond-kenmerken op de goede manier worden gebruikt. Moore is hier op het hoogtepunt van zijn Bond, jullie keuze om The Spy Who Loved Me te bekronen met de 6de plek is dan ook volkomen terecht. Er is alleen niet zoveel puntenverschil met From Russia with Love, dus posities 6 en 7 hadden zomaar omgewisseld kunnen zijn in deze James Bond Top 2022.

Morgen: De top vijf

Plekken 10 tot en met 6 zijn nu bekend. Als je notities hebt genomen, dan weet je welke vijf films er nog moeten komen. Zij zijn volgens jullie de vijf beste Bond-films. En de titels van die films zijn dan wel geen verrassing meer, de posities zijn dat misschien wel. Dat verneem je morgen, samen met jullie favoriete Bond-acteur en jullie favoriete acteur uit de Benelux!

Is dit overzicht wat je ervan had verwacht of heeft een van je favoriete films het helaas slecht gedaan? Morgen worden de volgende vijf bekendgemaakt. We lezen natuurlijk graag wat je ervan verwacht. De resultaten van gister nog niet gezien? Die kun je hier lezen.

Het bericht Plaats 10 t/m 6 – De James Bond Top 2022 verscheen eerst op James Bond Nederland.

Maar eerst kijken we vandaag naar de films die jullie top 10 net niet haalden, de bovenste helft van de middenmoot, zeg maar. Dit zijn de films die volgens jullie niet enorm slecht zijn, maar het zijn ook geen absolute toppers in jullie ogen. Net zoals gisteren zijn een aantal films typische Bond-avonturen die de gemiddelde Nederlander of Belg zou verwarren met een andere Bond-film. Maar er staan ook wel een paar verrassingen op plaatsen 15 tot en met 11 van onze James Bond Top 2022…

Plek 15: Dr. No (1962)

De film waarmee het allemaal begon. Laten we wel wezen: zonder Albert R. Broccoli en Harry Saltzman was James Bond waarschijnlijk een literair personage gebleven waar de meesten van ons vandaag de dag nog nooit van hadden gehoord. Het duo wist een getalenteerde crew om zich heen te verzamelen en maakte van Dr. No een film die zijn tijd ver vooruit was.

Voor de rol van James Bond werd de onbekende Schotse acteur Sean Connery gecast. Ian Fleming was hier in eerste instantie niet blij mee en noemde Connery ‘die rauwe vrachtwagenchauffeur’. Regisseur Terence Young nam de ruwe diamant Connery onder zijn hoede en maakte hem vertrouwd met de Britse upper class. Juist de onverwachte casting van Connery als de Britse geheim agent zorgde voor een vertolking van een held die het bioscooppubliek begin jaren 60 nog niet kende.

Dr. No bevat al veel elementen die we nu als typisch 007 zien. Een adembenemende Bond-girl, een angstaanjagende Bond schurk, romantische locaties en fantasierijke sets; deze film heeft het allemaal. In Dr. No is Bond meer politieagent dan spion. De eerste helft van de film voelt dan ook meer als een detective thriller. De film mist wat elementen van de Bond-filmformule. Logisch, de formule moest nog worden uitgedokterd. Ook de muziek van Monty Norman is duidelijk de zwakste uit de serie. Toch doet Dr. No het als eerste film van de serie prima, met een zeer verdiende plek 15.

Plek 14: Thunderball (1965)

Van plek 9 naar plek 14, een pijnlijke val van vijf plekken. Al komt het niet als een verrassing. Waar Thunderball vroeger als een van de beste Bond-films werd gezien, worden de tragere onderwaterscènes en de wat saaie schurk Largo tegenwoordig steeds vaker bekritiseerd. De populariteit van de film neemt dus af.

Toch is dit zeker geen slechte Bond-film. Na het daverende succes van Goldfinger (1964) moest de deze film nog grootser worden. “Here comes the biggest Bond of all,” schreeuwden de filmposters in 1965. En grootser dan zijn voorgangers was Thunderball zeker. Het zette voor de Bond-filmreeks een record aan bezoekersaantallen neer. Een record dat pas 45 jaar later – in 2012 met Skyfall – zou worden verbroken.

Connery is volledig op zijn gemak in de rol van 007, we zien SPECTRE met Blofeld en Largo in volle duivelse glorie. Claudine Auger zet met Domino een prachtige Bond-girl neer en Luciana Paluzzi weet dat als femme fatale Fiona zelfs nog te overtreffen. De muziek is spot-on, de locaties prachtig en de humor precies zoals deze in een Bond-film hoort te zijn. Ondanks de terechte kritiek die deze film tegenwoordig krijgt, is dit nog steeds op-en-top James Bond.

Plek 13: Octopussy (1983)

“All I wanted was a sweet distraction for an hour or two”, een accuratere tekst in een Bond-nummer is er bijna niet. Octopussy is de perfecte film voor een luie zondagavond op de bank. Gosse noemt deze film en Tomorrow Never Dies (1997) wel eens het comfort food van de James Bond-reeks. Het is geen kaviaar of kreeft, maar soms heb je enkel behoefte aan een lekkere hamburger. Dan zit je met Octopussy altijd goed!

Deze oer-Roger Moore-film begint met een pre-title sequence die niks te maken heeft met de rest van het verhaal, maar dat maakt hem niet minder goed. Het vliegtuig dat achter de kont van het paard uitkomt, bereidt je goed voor op de rest van de film. Actie met een knipoog. Toch kent deze film ook wat serieuzere momenten, de achtervolging van 009 door Mischka en Grishka zou zo passen in een horrorfilm. Wanneer James Bond General Orlov in de trein confronteert met het doden van duizenden onschuldige mensen, speelt Moore het serieus. Hij weet Bond – zelfs met een clownspak aan -ernstig neer te zetten.

Maud Adams die Octopussy speelt is ijzersterk. De chemie tussen Roger en haar is erg goed en stuk beter dan in The Man with the Golden Gun (1974). Voor de climax speelt een groot deel van de film af in West-Duitsland, waardoor de Koude Oorlog goed naar voren komt. Typisch Bond, vinden we op de redactie. Deze film kun je altijd aanzetten.

Plek 12: Spectre (2015)

Spectre en Quantum of Solace (2008) zijn een beetje de lelijke eendjes uit het Craig-tijdperk. Waar Quantum alles te snel doet, lijkt Spectre juist alles langzaamaan te doen. In de James Bond-gemeenschap wordt deze film vaak een beetje weggekeken, het mislukte broertje van Skyfall. Toch zijn jullie, onze lezers, een stuk positiever over deze film. Dat geluid is ook goed om eens te horen. Zijn de die hard Bond-liefhebbers wellicht te streng voor deze film?

De openingsscene is geel, maar heerlijk opzwepend. Het camerawerk van ‘onze’ Hoyte van Hoytema is gracieus en de sets van Dennis Gassner zijn om van te smullen. De grotere rol voor Ben Whishaw werd door velen toegejuicht, net als de kleine rol voor Monica Belluci. Voor het eerst sinds lange tijd was er weer eens een Bond-girl ouder dan 007.

En na een decennialange afwezigheid was hij weer terug, de schurk der schurken: Franz Oberhauser! Of moeten we hem toch Ernst Stavro Blofeld noemen? Met een brilante acteur als Christoph Waltz kon de terugkeer van dit iconische karakter niet misgaan. Toch waren het publiek én hijzelf niet tevreden. Bond-fans waren gematigd positief over Waltz’ performance, maar waren vooral verbolgen over de keuze om Blofeld en Bond stiefbroers te maken. Daarnaast was het de zoveelste Bond-film waarin Craigs 007 rogue ging.

Opvallend: Spectre doet het wat slechter dan bij onze vorige top. Toen stond de film nog op plaats acht. Jullie mogen dan positiever zijn over Spectre dan algemeen wordt aangenomen, de film lijkt op z’n retour. De tijd zal uitwijzen of Spectre nog verder wegzakt bij een volgende top. Toch plaatsen velen van jullie de film ergens onderaan jullie top 10 en komt Spectre dus boven Thunderball en Octopussy te staan, die beiden vaker op 1 of 2 werden gezet in jullie lijstjes. Spectre kan dus meer mensen bekoren, maar kent minder superfans.

Er valt veel te zeggen over Spectre, maar het is wel de meest klassieke Bond-film van Daniel Craig. Een terugkeer van de gun barrel naar het begin van de film werd met applaus ontvangen in de bioscopen en ook de luchtigere humor (letterlijk, met een exploderende air back in een Fiat 500 van een willekeurige Italiaan) viel goed. Wellicht is deze film voor de criticasters toch nog een keer het heroverwegen waard.

Plek 11: Licence to Kill (1989)

Na het uitkomen van The Living Daylights (1987) was EON Productions door vrijwel alle Fleming-titels heen. De producenten kozen een door hem bedachte term, Licence to Kill: vergunning om te doden. Zo bleef de geest van Fleming betrokken bij de nieuwe films. Terecht ook, want met minder grappen en een serieuzere ondertoon probeerde Dalton recht te doen aan het personage van Ian Fleming.

De tweede film met Dalton in de hoofdrol speelt leentjebuur bij Flemings tweede boek Live And Let Die uit 1954. Net als in het boek is het Bonds vriend van de CIA, Felix Leiter, die letterlijk voor de haaien wordt gegooid. Dit is in de film aanleiding voor Bond om op eigen houtje achter de daders aan te gaan. Wat volgt is een uiterst spannend en knap in elkaar gezet verhaal, waarin James Bond het imperium van drugskoning Sanchez stukje bij beetje naar de ondergang helpt.

Toen deze film uitkwam was hij niet populair, maar de Bond-films maken eens in de zoveel tijd renaissances door. Wellicht dat het werk van Craig hier ook aan heeft bijgedragen, want met het wegvallen van veel humor blijft enkel een keiharde actiefilm over. Wel een actiefilm die in een heerlijk Bond-jasje draagt met de veel aanwezige Desmond ‘Q’ Llewelyn.

Licence to Kill doet het iets beter dan de vorige keer, en stijgt van plek 13 naar plek 11. De tweede film van Timothy Dalton mag dan wel net buiten de top 10 stranden, toch is het een mooi resultaat. Bij de vorige James Bond Top stond Licence to Kill gerangschikt onder The Living Daylights, dat blijft dus het geval. Daltons eerste Bond-film blijft dus populairder dan zijn veel hardere tweede. Hoeveel populairder precies, dat blijft nog even spannend.

Morgen: Plek 10 t/m 6

Morgen snijden we dan de top 10 aan, en noemen we de Bond-films die jullie steeds vaker bovenaan jullie lijstjes hebben gezet. Daar zitten een aantal te verwachten films tussen, maar misschien ook wel een paar films die vandaag werden verwacht. Zo zorgt de polarisering rond No Time to Die er niet voor dat die film ook ergens in het midden van onze James Bond Top 2022 staat. Maar om te weten of de meest recente Bond-film nét de top 10 haalt of nog hoger scoort, daarvoor moet je nog even geduld hebben.

Is dit overzicht wat je ervan had verwacht of heeft een van je favoriete films het helaas slecht gedaan? Morgen worden de volgende vijf bekendgemaakt. We lezen natuurlijk graag wat je ervan verwacht. De resultaten van gisteren nog niet gezien? Die kun je hier lezen.

Het bericht Plaats 15 t/m 11 – De James Bond Top 2022 verscheen eerst op James Bond Nederland.

Was je verrast door de vijf minst favoriete films in onze James Bond Top 2022 gisteren? Films als Die Another Day of Quantum of Solace werden misschien wel vrij laag verwacht in jullie ranking. Vandaag kijken we weer iets verder, en werpen we een blik op de films die op plek 20 tot en met 15 staan. Het zijn dus films die onderaan bungelen, maar jullie noemden ze veel vaker in jullie top 10 dan de films van gisteren. Alleen: deze films stonden vrijwel nooit bovenaan jullie lijstjes, waardoor ze dus niet hoger scoorden dan de onderste helft van de uiteindelijke ranking.

Plek 20: The World Is Not Enough (1999)

We trappen de top twintig af met The World Is Not Enough. De favoriete Bond-film van onze eindredacteur, Jorrit. Het moet gezegd worden, voor Pierce Brosnan was deze Bond-film er eentje waarin hij zijn gevoelige kant beter kon laten zien. Met wisselend succes. Het idee is goed, maar de film voelt soms een beetje als een soapopera. Meerdere keren tijdens de film brengt Elektra Bond aan het twijfelen. Moet hij wel of niet M’s taak opvolgen om enkel bodyguard te spelen? Zal Bond haar voor het eerst sinds Tracy de liefde verklaren?

Regisseur Michael Apted weet Bond breekbaarder te maken, maar het lukt niet altijd even goed. Een soortement van voorproefje op het latere Craig-tijdperk. Sophie Marceau speelt de sterren van de hemel als de eigenlijke antagonist, maar veel mensen ergeren zich aan de Amerikaanse actrice Denise Richards. Op de redactie zijn we wat minder kritisch. Richards is misschien ongeloofwaardig, maar ze is lang niet zo irritant als bijvoorbeeld Mary Goodnight uit The Man with the Golden Gun (1974). Sterker nog, we zijn eigenlijk best positief over haar, maar dat durven we niet al te hard te roepen.

Hoewel de poster erg fraai is, is het jammer dat de film cinematografisch zwak is. The World is Not Enough is een typisch ‘grijze jaren 90-film’. De decors zijn bijna grijs, de pakken zijn grijs, Londen is grijs, Azerbeidzjan is grijs en de kleuren in overige locaties spatten ook niet van het scherm. Het is zonde, maar het is iets waar veel van de Brosnan-films last van hebben. Toch is er meer dan genoeg om van te genieten met deze film.

De consensus over de Brosnan-films lijkt te zijn dat Die Another Day de minst goede film is en GoldenEye overduidelijk de beste. De andere twee films zijn inwisselbaar. Zelfs Pierce Brosnan zelf heeft het af en toe moeilijk om Tomorrow Never Dies en The World is Not Enough uit elkaar te houden. Deze top bevestigt in ieder geval de lage plaats van Die Another Day, maar naar jullie mening is The World is Not Enough toch minder goed dan Tomorrow Never Dies. Of het veel scheelt? Lees maar verder…

Plek 19: The Man with the Golden Gun (1974)

Met The Man With The Golden Gun regisseerde Guy Hamilton zijn laatste Bond-film. Net als Diamonds Are Forever weet ook deze Bond-film niet helemaal wat het wil zijn: Een martial arts-film à la Bruce Lee? Een luchtig spionnenverhaal met Clifton James en Hervé Villechaize? Een serieuzere spionagethriller waarin Roger Moore niet schroomt om Andrea Anders in haar gezicht te slaan? Of een film waarin de hoofdrol is weggelegd voor de briljante schurk, Francisco Scaramanga? Het is het helaas allemaal net niet.

Ondanks de uitstekend gelukte kurkentrekker met de AMC Hornet, was het wellicht de kleinschalige opzet en de afwezigheid van écht baanbrekende actiescenes die de film uiteindelijk de das om deden. Ook in financieel opzicht was Golden Gun geen klapper. Er was ook geen groot Fleming-verhaal om op terug te vallen, want de schrijver overleed in 1964 vijf maanden nadat hij zijn eerste manuscript had ingeleverd.

Na de release van The Man with the Golden Gun gebeurde er veel in de Bond-wereld. De film presteerde ondermaats. Critici waren hard en financieel bracht Golden Gun niet het gewenste bedrag op. Producent Harry Saltzman verliet EON Productions en Albert R. Broccoli besloot dat het anders moest. De opvolger van deze film, The Spy Who Loved Me, zou het dan ook een stuk beter doen.

Of The Spy Who Loved Me het ook beter doet in deze James Bond Top 2022? Dat is nog even afwachten! Let trouwens ook even op het minieme verschil in punten tussen The World is Not Enough en The Man with the Golden Gun! Dat zijn er maar twee, en het bewijst dus dat zo’n hele ranking van Bond-films soms ook wat inwisselbaar kan zijn. Golden Gun haalt met de hakken over de sloot plaats 19. Sterker nog, The World is Not Enough werd door twee mensen op de eerste plaats gezet in hun ranking, en The Man with the Golden Gun maar door één iemand. Maar doordat vijf personen Golden Gun als hun tweede favoriete Bond-film aanduidden, is er dit miniem verschil.

Plek 18: A View to a Kill (1985)

Daar waar Diamonds Are Forever (1971) en Die Another Day (2002) van respectievelijk Sean Connery’s en Pierce Brosnans geen populaire laatste Bond-films zijn, kan ook de zwanenzang van Roger Moore geen potten breken. Hoewel de relatie tussen James en Stacey in het begin veel wegheeft van een vriendelijke vader-dochtervriendschap, wordt het toch ongemakkelijk als de twee in de laatste scène samen onder de douche staan. Het leeftijdsverschil is simpelweg te groot. Ook in het verhaal van de film speelt Rogers leeftijd geen rol en zijn ouderdom wordt door de vele zichtbare stuntmannen nog maar eens onderstreept.

Voor Sir Roger Moore, die tussen Octopussy (1983) en A View To A Kill te zichtbare plastische chirurgie liet uitvoeren, was het zo klaar als een klontje: hij was te oud. Wie Moores commentaar terugluistert op blu-ray kan dan ook wel begrijpen dat hij hier geen fantastische herinneringen aan overhield. Al helemaal toen hij erachter kwam dat zelfs de moeder van Bond-girl Tanya Roberts jonger was hijzelf.

Wellicht was verstandiger geweest als Moore het bij zes films had gehouden. Toch zijn er zeker wat positieve noten: Oscar-winnaar Christopher Walken is grandioos als heuse doorgedraaide psychopaat Max Zorin en ook Grace Jones als May Day is erg sterk. Het leukste aspect van de film is misschien wel de chemie tussen Sir Roger Moore en Patrick Macnee als Sir Godfrey Tibbett. Wanneer die twee samen te zien zijn is het altijd feest. Ook John Barry’s soundtrack die gretig gebruik maakt van Duran Duran’s titelsong is een absoluut hoogtepunt.

Dit was de allereerste Bond-film die redacteur Corneel ooit zag. Met Roger Moore op leeftijd is het een vreemde eend in de bijt, en daarom is deze 18de plaats in onze Top 2022 geen onverdiende. A View to a Kill behoudt zo exact dezelfde plek als in onze vorige top in 2018. Corneel had ‘m misschien om nostalgische redenen hoger gezet, maar objectief gezien klopt dit wel, vinden we op de redactie.

Plek 17: Live and Let Die (1973)

Begin jaren 70 ontstond er een heus subgenre aan misdaadfilms, waarin enkel Afro-Amerikanen de hoofdrollen speelden. De blaxploitation-films, die vaak bolstonden van zwarte stereotypen, waren populair. Reden voor EON Productions om deze trend te volgen.

Het werd hen ietwat makkelijker gemaakt met Flemings roman Live and Let Die, waarin Afro-Amerikanen een belangrijke rol speelden. Al werden ze in het gelijknamige boek steevast weggezet als de SMERSH-schurken. Scenarioschrijver Tom Mankiewicz en regisseur Guy Hamilton gaven er hun een eigen draai aan.

Dat werkte vrij aardig met Roger Moore, die voor de eerste keer de rol als geheim agent 007 op zich nam. Live and Let Die is een typische jaren 70-film; met de wijde pijpen-kleding, de pooierauto’s en de decors is de film een product van zijn tijd. De Amerikaanse sheriff J.W. Pepper, die als racistisch kan worden ervaren, maakt het het plaatje compleet. Live And Let Die bewees echter dat Bond ook zonder Connery prima verder kon. Het was een opstapje van de Connery-serie, naar de James Bond-serie.

Toch is Live and Let Die iets gezakt ten opzichte van onze vorige James Bond Top, in 2018 was de film nog goed voor een 14de plaats. Anno 2022 heeft Live and Let Die dus wat moeten inleveren. Er is sindsdien dan ook veel geschreven over de stereotypering, maar bij het overlijden van Yaphet Kotto in maart 2021 werd zijn dubbelrol als Dr. Kananga/Mr. Big evenzeer geroemd. Het heeft niet mogen baten, en Live and Let Die blijft ditmaal steken op een 17de plek.

Plek 16: Tomorrow Never Dies (1997)

In 1997 probeerde Pierce Brosnan het megasucces van GoldenEye (1995) te evenaren. Met een notering op plek 16 blijft Tomorrow Never Dies achter op zijn directe voorganger, maar doet hij het beter dan in 2018 (toen stond de film op plek 19). Wellicht is het wel wat zorgelijk dat we nu door 3/4e van zijn Bond-films heen zijn?

Naast Brosnan zien we de Chinese superster Michelle Yeoh als de agente Wai Lin. Zij is in alles Bonds spiegelbeeld; Wai Lin is sterk, vindingrijk en heeft haar eigen set aan gadgets. Al voelt hun romantische scène aan het einde van de film wat ongemakkelijk. Ze hadden hun gezamenlijke avontuur beter – zoals Paloma en Bond in No Time to Die (2021) – met een vriendelijke glimlach kunnen beïndigen.

De schurk Elliot Carver wordt vertolkt door de Britse acteur Jonathan Pryce. Zijn rol van mediamagnaat is duidelijk geïnspireerd door Rupert Murdoch en voelt 25 jaar later nog realistischer aan. Al wordt Pryces acteerwerk niet door iedereen gewaardeerd. Dat geldt overigens niet voor Judi Dench; als M heeft zij een prachtige confrontatie met een Britse admiraal.

De film bevat één van de beste autoachtervolgingen uit de gehele Bond-franchise en dat terwijl 007 zelf niet eens achter het stuur zit. De knotsgekke scheurpartij in een Duitse parkeergarage, waarbij Bond met zijn mobieltje de BMW vanaf de achterbank bestuurt, is een geweldig spectaculaire scène. Met een heerlijke score van David Arnold weten de Bond-producenten bovendien eindelijk een waardige opvolger van John Barry te vinden. Op de redactie hadden we de film een hogere plaats gegund, maar de hogere beoordeling dan in 2018 (toen op de 19de plek) doet ons deugd.

Morgen: Plek 15 t/m 11

Nu we plekken 25 tot en met 16 hebben gehad, bevinden we ons bijna in het midden van de lijst met Bond-films. De wat zwakkere films maken weldra plaats voor de betere, althans volgens jullie. Met vier films van Roger Moore en drie van Pierce Brosnan in deze onderste helft kan je je afvragen of dat ook iets zegt over jullie (minst) favoriete Bond-acteurs. Maar of dat ook klopt, daarvoor moet je ons laatste artikel over deze James Bond Top 2022 maar afwachten.

Is dit overzicht wat je ervan had verwacht of heeft een van je favoriete films het helaas slecht gedaan? Morgen worden de volgende vijf bekendgemaakt. We lezen natuurlijk graag wat je ervan verwacht. De resultaten van gisteren nog niet gezien? Die kun je hier lezen.

Het bericht Plaats 20 t/m 16 – De James Bond Top 2022 verscheen eerst op James Bond Nederland.

Voordat we overgaan tot de eindklassering van de films, nemen we de statistieken door van dit jaar. We hebben ervoor gekozen om jullie #1 Bond-film 12 punten te geven, #2 10 punten en #3 plekken 8 punten. Vanaf dan wordt per positie afgeteld naar 1 punt voor de film die jullie op #10 hebben gezet. Dit systeem kan je ook kennen van het Eurovisiesongfestival. Het zorgt ervoor dat jullie top 3 wat meer gewicht heeft dan de rest van het lijstje. Vervolgens hebben we alle top 10-lijstjes bij elkaar opgeteld, en zo krijgen alle 25 officiële Bond-films een uiteindelijke score.

156 totaal aantal stemmen
9048 totaal aantal punten uitgedeeld
84% stemmers uit Nederland
10% stemmers uit België
6% stemmers uit de rest van de wereld

De onofficiële films hebben we dit jaar niet meegenomen. Mocht je die gemist hebben, laat het ons dan vooral weten!

Plek 25: Quantum of Solace (2008)

Op de laatste plaats staat Quantum of Solace. Daarmee doet de film het beduidend slechter dan de vorige keer, toen hij op plek 17 stond. Het was de eerste en enige keer dat een Bond-film geregisseerd werd door Marc Forster. Hij wilde de film het gevoel van een afgevuurde kogel meegeven; snel en doeltreffend. Of je het iets vindt of niet, als kortste en snelst geknipte Bond-film is die missie zeker gelukt.

In razend tempo zien we 007 afreizen van Italië naar Londen, Haïti, Oostenrijk, terug naar Italië, vervolgens naar Bolivia en tot slot naar Rusland. Achtervolgingen per auto, motor, boot, vliegtuig en te voet? Het komt allemaal voorbij. Saai is Quantum of Solace dan ook zeker niet. Wel wat gehaast en chaotisch, al helemaal als je de film voor de eerste keer kijkt.

Daniel Craig speelt de rol van James Bond zoals altijd met veel overtuiging. Sommige critici beweren dat de film humorloos is, maar op de redactie vinden we die boosheid goed passen bij het verhaal van Quantum of Solace: Bond die wraak wil nemen na de dood van Vesper. Net als in Casino Royale is Giancarlo Giannini een hoogtepunt, al is het nogal merkwaardig dat James zijn lichaam in een afvalbak gooit. De Bond-girls, Strawberry Fields (Gemma Arterton) en Camille Montes (Olga Kurylenko), zijn helemaal niet slecht. Het is jammer dat we Camille niet meer terug zien in de latere Craig-films.

De kleuren van de film zijn erg mooi en er zitten een paar cinematografisch verbazingwekkende hoogtepunten in de film, maar over het algemeen doet het knipwerk de film meer slecht dan goed. Door de schrijversstaking van 2007 was het script ook niet optimaal, en dat kan ook een reden zijn dat Quantum of Solace helemaal onderaan het lijstje is beland. Vreemd genoeg leek de film onder Bond-fans de laatste tijd meer gewaardeerd te worden, maar dan niet door onze lezers.

Plek 24: Diamonds Are Forever (1971)

Op dezelfde plek als in 2018 staat Diamonds Are Forever. Een film die door velen wordt gezien als een middelmatige Bond-film, waarin regisseur Guy Hamilton en de scenarioschrijvers te druk waren met het slapstick-element van de film en minder met de geloofwaardigheid en de personages. Hamiltons aanpak werkte goed voor Goldfinger, maar bij Diamonds had hij toch wat gas terug mogen nemen.

Het is wel van belang om de film te zien in de tijdsgeest van toen. Ondanks de opkomst van de Flower Power-generatie, was de samenleving nog lang niet zo geëmancipeerd als nu. Het ligt dan ook ten grondslag aan de keuze om de ‘girls van Hamilton’ constant in bikini’s op te laten draven.

Toch moet ook gezegd worden dat de eerste helft van de film geeneens zo gek is. Denk aan de brute vechtscene in de Amsterdamse lift. Bijzonder is overigens dat traditionele Amsterdamse herenhuizen helemaal geen lift hebben en ook de vorm van het appartement van Tiffany is veel te breed om een Amsterdams grachtenhuis te kunnen zijn.

Plek 23: Die Another Day (2002)

Net als voorganger Diamonds staat Die Another Day op dezelfde plaats als in de voorgaande editie. Niet geheel verrassend lijkt Brosnan zijn laatste James Bond-film in kritisch opzicht de minst succesvolle te zijn. Het slechte script en de overdreven CGI doen de film geen goed. Het kitesurfen tijdens een lasertsunami is hiervan het bekendste voorbeeld, maar ook het uit elkaar vallen van het vliegtuig van Graves is pijnlijk om naar te kijken.

Tel daarbij het soms tenenkrommende acteerwerk op, waarin Toby Stephens zijn ‘slechtheid’ er soms te dik op legt en actrice Halle Berry overdreven stoer uit de hoek probeert te komen. Je hebt een film te pakken waarbij recensenten de film maar wat graag neersabelen.

Maar je hebt óók een Bond-film te pakken die (tot aan Casino Royale) in financieel opzicht het meest succesvolle deel in de franchise was. Voor Pierce Brosnan, Lee Tamahori en Toby Stephens bleek Die Another Day geen goed te doen. Zo werd Brosnan een paar jaar later (als enige James Bond tot nu toe) ontslagen. Voor actrice Rosamund Pike bleek het een opstapje naar meer filmroem te zijn, zij is inmiddels al meermaals genomineerd voor een Oscar.

Plek 22: You Only Live Twice (1967)

Ernst Stavro Blofeld. De man met het litteken in zijn gezicht krijgt in deze film voor het eerst een echt gezicht. Waar in de vorige films slechts handen met een witte kat te zien zijn of slechts zijn stem te horen is, wordt de kijker nu geconfronteerd met de boeventronie van Blofeld zelf. Het brein achter het kapen van Amerikaanse en Russische ruimtecapsules om zo een wereldoorlog te ontketenen tussen deze twee grootmachten. Deze 22ste plaats was vast niet goed genoeg voor Blofeld, maar volgens onze stemmers zat er helaas voor hem geen hogere notering in.

Vorige keer haalde You Only Live Twice nog een knappe 15de plaats, nu is de liefde duidelijk bekoeld. De spectaculaire sets van Ken Adam en Blofelds onthulling kunnen de film niet hoger tillen. You Only Live Twice betaalt de prijs voor Kissy als iets zwakkere Bond-girl en Sean Connery die bij momenten op automatische piloot door de film sjokt. Misschien doet de scène waarin Bond ‘getransformeerd’ wordt tot Japanner de film ook geen goed?

Plek 21: Moonraker (1979)

Met Moonraker rondde regisseur Lewis Gilbert zijn ‘monorail-trilogie’ af. Net als de vorige films onder zijn regie, You Only Live Twice en The Spy Who Loved Me, is Moonraker een groots opgezet Bond-verhaal. Deze film is Bond and beyond!

Geïnspireerd door het succes van Star Wars besloot ‘Cubby’ niet For Your Eyes Only te produceren – zoals staan aangegeven in de aftiteling van Spy – maar voor Moonraker te gaan. Hij benadrukte wel dat Moonraker science fact was, géén science fiction. Zijn crew en hij hadden hun uiterste best gedaan een zo realistisch mogelijk verhaal te verfilmen.

Voor de Bond-liefhebbers die opgroeiden met Roger Moore als hun held was Moonraker een heerlijke avonturenfilm, met prachtige effectenwerk dat er vandaag de dag nog prachtig uitziet. Een terugkeer van Richard ‘Jaws’ Kiel en een ijzersterke John Barry-soundtrack. Voor de oudere Bond-fans uit de jaren zestig, of de nieuwe fans van Craig, is Moonraker echter vaak een brug te ver. Hiermee sluit Moonraker misschien de onderste vijf films af, maar op de redactie zijn we groot fan.

Morgen: Plek 20 t/m 16

Is dit overzicht wat je ervan had verwacht of heeft een van je favoriete films het helaas slecht gedaan? Met You Only Live Twice en Diamonds Are Forever onderaan de lijst doet Sean Connery misschien wat onder aan de verwachtingen. Ook regisseur Lewis Gilbert heeft twee van zijn drie films in de staart van onze James Bond Top 2022 staan. Wellicht voor beide heren dat hun andere films het beter doen? Daarover later meer! Morgen stijgen we in jullie ranking en worden de volgende vijf films bekendgemaakt. We lezen natuurlijk graag wat je ervan verwacht.

Hieronder een overzicht met jullie rangschikking tot dusverre:

Het bericht Plaats 25 t/m 21 – De James Bond Top 2022 verscheen eerst op James Bond Nederland.

Het is misschien een voor de hand liggend kerstcadeau, maar soms is er niets beter dan een paar warme sokken. Ben je op zoek naar een subtiel motief, dan zijn de sokken van Heel Tread iets voor jou. Zij brengen sokken met patronen van iconische auto’s op de markt, en James Bond mag daarbij niet ontbreken. Het bekende streepje op de zijkant van de Aston Martin DB5 zorgt voor een leuk patroon. Ook de Lotus Esprit uit The Spy Who Loved Me (1977) heeft een iconische vorm, en Heel Tread gebruikt die vormen om een patroon van rechthoekjes en rondjes te creëren. De sokken zijn van hoge kwaliteit en werden vervaardigd in Portugal. De prijs is ook zeer aanvaardbaar: € 12!

James Bond Nederland mag een paar sokken van de Aston Martin DB5 en de Lotus Esprit weggeven! Wil je deze winnen? Mail dan naar prijsvraag@jamesbond.nl en misschien heb jij straks in stijl warme voeten! Deze winactie is inmiddels beëindigd.

Actievoorwaarden:

• De prijs is niet inwisselbaar voor contanten.
• Deze winactie loopt tot en met dinsdag 27 december 2022 om 23.59 uur.
• Uit alle inzendingen worden de winnaars geloot. Zij krijgen van ons bericht.
• Redacteuren van James Bond Nederland zijn uitgesloten van deelname.

Leuke kleding en schitterende accessoires

En dat is niet de enige Bond-kleding die je onder de kerstboom kunt leggen. De sokken van The London Sock Exchange zijn inmiddels bekend onder Bond-fans: met leuke patronen van Bond-personages geven ze kleur aan je voeten. Een paar van onze favorieten zijn The Jump, The Commander en The Oddjob. Hier op de redactie zijn we grote fan van de navy-trui van N.Peal, gedragen door Bond in de finale van No Time to Die (2021). Minstens zo iconisch is het hemd dat James Bond draagt in Casino Royale (2006) van Turnbull & Asser. Met blinde sluiting is het ideaal om aan te trekken bij een smoking, maar je kunt er even goed een das bij dragen.

Accessoires mogen niet ontbreken bij een fabuleuze outfit, dus zet maar alvast een paar dingen op je cadeaulijstje. De pins in de 007 Store geven een leuke flair aan je kostuum, en er zijn opties te over. Het 007-logo laat iedereen weten dat je fan bent, maar Universal Exports is ook leuk: dan kan je direct uitleg geven aan de rest van de familie.

Als Bond-schurk verschijn je natuurlijk op het feest met schitterende SPECTRE-manchetknopen. De octopus is het nieuwe logo zoals gebruikt in de Daniel Craig-films. En als je echt in het middelpunt van de belangstelling wil staan, dan mag een 007-parfum niet ontbreken. Je vindt houtachtige geuren voor mannen en vrouwen, al vanaf € 19,60.

Ontspanning voor koude tijden

Deze koude wintermaanden zijn ideaal voor wat ontspanning voor jong en oud. Een puzzel maken is altijd fijn, en zeker als het een collage is die alle 25 Bond-films in een afbeelding laat samenkomen. Dat is exact wat tekenaar Lawrence King heeft gedaan, en het resultaat is een bijzondere puzzel van 1000 stukjes. Opletten dus dat je geen puzzelstukje kwijtraakt! Een aanrader is het prachtige kaartspel van theory11, dat verschillende elementen uit de Bond-films herwerkt tot speelkaarten met gestileerde azen, boeren, dames en heren. Ideaal voor een fijn avondje poker.

Wil je graag het Bond-virus doorgeven aan je kinderen, dan is een Aston Martin altijd leuk. Geen echte natuurlijk, maar eentje in het klein. De DB5 uit Goldfinger (1964) van Playmobil heeft een heuse schietstoel en komt met Sean Connery als Bond, Auric Goldfinger, Oddjob en een handlanger. Liever zelf een DB5 in elkaar zetten? Dan zet je de Lego-set op je cadeaulijstje! Deze DB5 heeft geen gadgets, maar wel een mini-Daniel Craig. Speelplezier verzekerd!

Voor de boekenkast

Onze boekenkasten staan al aardig vol, maar misschien heb jij nog wel ergens plek op je cadeaulijstje voor een goed Bond-boek! Double or Nothing van Kim Sherwood is dé vernieuwende Bond-thriller van afgelopen jaar, waarin 00-agenten op zoek gaan naar een vermiste James Bond. HarperCollins bracht Double or Nothing in het Nederlands uit, dus je kan kiezen als je in de boekhandel staat. Het is vanzelfsprekend om ook even de Fleming-boeken te noemen, onlangs zijn de eerste twee delen Casino Royale (1953) en Live and Let Die (1954) opnieuw in het Nederlands verschenen, ook bij HarperCollins. Mocht je een extra zetje nodig hebben om de boeken te lezen, dan is dit een goed moment.

Bij James Bond Nederland zijn we ook fan van de prachtige, informatieve boeken van onze mede-liefhebbers. Some Kind of Hero is een Bond-naslagwerk dat terecht de Bijbel van de Bond-geschiedenis mag genoemd worden, en auteurs Matthew Field en Ajay Chowdhury hebben bergen research gedaan om deze klepper te kunnen schrijven. Over From Tailors with Love van Peter Brooker en Matt Spaiser hebben we al eerder geschreven, maar blijft een aanrader voor zij die alles willen weten over de kledingstijl van 007. Tot slot nog een klein amusant boekje: Quantum of Silliness van Robbie Sims is een verzameling van grappige hersenspinsels, referenties en lijstjes over de Bond-films, met een boel woordspelingen die gegarandeerd doen lachen.

Natuurlijk is er nog veel meer om cadeau te doen of te vragen voor jouw eigen cadeaulijstje. Wat hoop jij te krijgen deze feestdagen? Misschien heb je wel tips voor ons! Laat het weten in de reacties hieronder of op sociale media!

Stem nu: De James Bond Top 2022

Hij weer terug terug van weggeweest: de James Bond Nederland eindejaarstop! Dit jaar willen we niet alleen weten wat je favoriete films zijn en wie je favoriete James Bond is, maar ook wie je favoriete acteur uit de Benelux is. De stembussen sluiten op dinsdag 20 december. Klik hier om te stemmen!

Het bericht Het ultieme James Bond cadeaulijstje mét winactie! verscheen eerst op James Bond Nederland.

In de James Bond Top 2022 kan je stemmen op de volgende drie categorieën:

• Jouw top 10 James Bond-films
• Je favoriete James Bond-vertolker
• Je favoriete acteur uit de Benelux

Bij het stemmen vanaf een mobiele telefoon helpt het om de telefoon te draaien en horizontaal te houden.

For our non-Dutch speaking readers, we encourage you to take part in our James Bond Top 2022 as well! Voting is easy: select your personal top 10 from the drop-down menus; pick your favourite Bond actor; and finally pick your favourite actor from the Benelux!

Helaas kan je niet meer stemmen op de James Bond Top 2022! Houd www.jamesbond.nl in de gaten voor de uitslag, vanaf 26 december!

Klik op de knop ‘volgende’ hierboven om verder te gaan. Vergeet op de volgende pagina in Google Forms niet terug omhoog te scrollen om verder te stemmen!

Voorgaande jaren

Het is voor het eerst sinds de start van de eindejaarstop dat er een nieuwe Bond-film in het lijstje staat, namelijk No Time to Die. De laatste film met Daniel Craig als agent 007. We zijn natuurlijk erg benieuwd hoe deze film het gaat doen. Trekt hij voor jou ook Spectre (2015) omhoog? Of heb je juist moeite met het emotionele einde van de film?

De eindejaarstop is niet nieuw op James Bond Nederland. Eerder hielden we ze al in 2016, 2017 en 2018. In 2017 waren er 432 deelnemers en was Skyfall (2012) de favoriete Bond-film onder onze lezers, ook het gelijknamige nummer van Adele werd toen het hoogst gewaardeerd. Sean Connery was toen de meest populaire acteur onder onze lezers.

Een jaar later was het wederom een Daniel Craig-film die het hoogst werd gewaardeerd, Casino Royale (2006). Zijn eerste film als 007 kwam toen op plek één met 10 procent van de 340 stemmen.

Verwachtingen

Wat zijn jouw verwachtingen voor de James Bond Top 2022? Heb je een underdog die je graag ziet winnen? Of ben je een grote fan van de welbekende klassiekers? We lezen het graag in de reacties! Vergeet dit artikel vooral niet te delen met al je 007-vrienden, want hoe meer stemmers, hoe betrouwbaarder de uitslag.

Het bericht Stem nu: De James Bond Top 2022 verscheen eerst op James Bond Nederland.