Ondertussen zetten we in de meivakantie iedere avond een film op. Ze is alleen nog niet op het idee gekomen een James Bond-film te noemen. Ik zal mijn hints opzichtiger moeten maken. 

Toen ik zelf in mijn tienertijd zat, was het filmaanbod op het thuisscherm een stuk kariger. We hadden op een goed moment weliswaar een videorecorder, maar films huren deden we zelden. We namen van alles op van tv, met name als we niet thuis waren. Of er moest een keer een film komen die we meenden vaker te willen zien.

Zoals Flodder bijvoorbeeld. Op een goed moment uitgezonden door de Avro, aangekondigd door Hans van der Togt. Ik had Flodder ‘per ongeluk’ al eens op een kinderpartijtje gezien. Woest waren mijn ouders; ik had het prachtig gevonden. Toen de film op tv verscheen en daarmee op onze VHS-band, had mijn vader de avond daarna bij álle blootstukjes de speler weer even op record gezet, zodat de film om de haverklap werd onderbroken door Never Gonna Give You Up van Rick Astley. Ik vraag mij af wat erger is…

Ondertussen is mijn persoonlijke cinematheek van dvd en blu-ray zodanig uitgegroeid dat we iedere avond met gemak een titel kunnen bekijken zonder ook maar één dag in herhaling te vallen. Zit er een film bij die ik niet op een fysieke schijf heb, dan bieden Netflix en Prime dikwijls soelaas. De realiteit is weerbarstiger; ze kijken liever naar YouTube of klikken aan de lopende band hartjes op TikTok.

Een zekere dwang is daarom pedagogisch verantwoord. Of zelfs noodzakelijk. Niet dat mijn filmsmaak nu zo uitermate verfijnd is, maar een bepaalde basiskennis van de klassiekers mag onderhand wel worden aangeboord. Ik werd in mijn vroege tienerjaren immers ook gegrepen door een filmpersonage waar ik tot de dag van vandaag niet over uitgepraat raak.

Mijn oudste heeft dat met Harry Potter. Die films heeft ze inmiddels van voor naar achter versneld en in slow motion gezien. Spider-Man zag ze in de bioscoop en thuis is het vooral Stranger Things, Heartstopper (want daar komen tenminste geen blote vrouwen in voor) en op dit moment de zoveelste keer Shameless. Als ik een opmerking probeer te maken dat er meer te zien is op deze wereld, hoeft zij met gefronste wenkbrauwen enkel drie keer op haar voorhoofd te tikken: nul-nul-zeven. Ze heeft nog gelijk ook.

Hoe anders was dat vroeger als ik met mijn vader meekeek: Papillon, The Towering Inferno, Tom Horn. Of Sergio Leones Dollarstrilogie. Films die ik nog steeds met plezier terug kan zien. Hij had het ook altijd over De kanonnen van Navaronne en Het gebeurde in het Westen, films die hij weer met zíjn vader had gezien. En zo is het toch je plicht als ouder om je nakomelingen ook op dit vlak op te voeden.

Dat doe ik dan vaak achteloos. Als zij op hun telefoontjes zitten, schuif ik er regelmatig een schijfje in. Laatst probeerde ik dat met The Fugitive, een film die ik kan blijven kijken. Dan roep ik bij de scène op de dam: „Let op!” Ik roep dat altijd iets te vroeg, waardoor ze op het moment suprême alweer wegkijken en de sprong dus nooit hebben gezien. Als in de begintitels van de film de naam van Jeroen Krabbé verschijnt, wil ik dat ze dit zelf opvalt: „Kijk kijk!” Tot nog toe heb ik hier geen enkele reactie op gekregen.

Bij het samen kijken naar Robin Hood (Prince of Tyfus, zoals zij zegt) ervoer ik diverse geluksmomentjes. Je ziet zo’n film dan toch weer door andere ogen. Naast al het spektakel dat voor een eerste keer een enorme beleving is, ook bij een film van meer dan dertig jaar oud, is daar vooral de laatste scène. „Nu komt het!” Een moment van stilte. En dan de herkenning: „Hé, is dat James Bond?” Kippenvel. Trots als een pauw op mijn dochter én op Sir Sean die daar niet veel meer hoeft te doen dan twee tellen aanwezig te zijn om de hele film op te eisen. Dan de eindtune van Bryan Adams waar zelfs de oudste van opveert. Verwondering: „Is dat uit deze film?”

Indiana Jones? Ik hou niet van indianen. Jurassic Park? Bah, dino’s. Jaws? Eng! Ik kan niet wachten om dat allemaal met ze te gaan zien. Zo ook The Silence of the Lambs. Daar wacht ik nog een paar jaartjes mee. Bumperkleef vonden ze ook te eng. Die wil de jongste alleen met een schuin oog afkijken, want ze is wel benieuwd wáárom die enge meneer dat gif spuit.

Het alternatief werd Mrs. Doubtfire. „Serieus?” „Het gaat over een gescheiden vader die zijn kinderen wil zien en zich daarom verkleedt als nanny.” „Dat klinkt wel leuk.” „En natuurlijk gaat alles mis.” De oudste in alle staten, want als zij ergens jeuk van krijgt is dat het. Man vs. Bee ging er bij haar daardoor ook niet in, terwijl de jongste en ik ons hebben bescheurd.

Wij dus met z’n tweetjes naar Robin Williams kijken, die zij weer herkent als Peter Pan uit Hook. Dan opeens: „Hé, is dat James Bond?” Want ook hier weer een James Bond. Puur toeval, ik zweer het, maar wat fijn dat je het ziet. Toen ik Mrs. Doubtfire destijds in de bioscoop zag, was mij Pierce Brosnan totaal niet opgevallen. Pas toen ik de film jaren later terugzag, viel het kwartje dat ik James Bond vóór GoldenEye al eens op het witte doek had gezien. „Hoeveel keer is hij James Bond geweest?”, is de vervolgvraag. Goh wat leuk die interesse. Zal het dan toch?

Toen ik net vader was, heb ik mijn oudste babydochter al eens Dr. No (1962) voorgeschoteld. Ze kon amper scherp zien, het was meer het idee dat de eerste film die zij ‘zag’ de eerste Bond-film was. Ik verkeerde ook in de illusie dat mijn James Bond-koffertje uit 2006 een bijzonder koffertje was, waarvan mijn kinderen vanaf jonge leeftijd wisten: als we later groot zijn, mogen we er eindelijk naar kijken. Het koffertje bleek enkel een tussenoplossing te zijn voor de Special Editions en de blu-raybox. Ik heb hem vooral vaak uitgeleend aan vrienden en familie die graag de Bond-reeks wilden bingen. Mijn dochters vinden het vooral een bijzonder vervelend koffertje dat in de weg staat.

Voordat ik deze column instuurde, heb ik ze deze tekst laten lezen. En ja hoor, vanavond staat de eerste James Bond-film op het programma! Hun reactie: „Dat hebben we helemaal niet gezegd!”

Never Gonna Give Up…

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht Column: Never Gonna Give Up verscheen eerst op James Bond Nederland.

Zo kijk ik naar James Bond als personage, de vele details in de romans, veranderingen in het plot in film en boek én het gebruik van je eigen fantasie.

Karakterontwikkeling

James Bond is in de boeken een onverschrokken man met een duidelijke missie. Vanwege zijn verleden is hij prima geschikt voor de geheime dienst. Hij verloor zijn ouders door een skiongeluk in de Alpen en werd deels door zijn tante opgevoed. Dat heeft hem gevormd tot de man die hij in de boeken is. Het is iets wat Ian Fleming (1908-1964) in zijn romans schrijft. Ook Bond zijn gewoontes, zwakheden en passies komen naar voren. Fleming heeft het bijvoorbeeld over Bonds voorliefde voor vrouwelijk schoon en klassieke auto’s (zelfs voor die tijd). James verbetert menig Bentley, al dan niet met hulp van Q Branch.

In de James Bond-films uit de jaren 60 probeerde men 007 een duidelijke persoonlijkheid mee te geven. De geheim agent, in persoon van de Schotse acteur Sean Connery, was stoer, onverschrokken en soms zelfs vrouwonvriendelijk. Wanneer Roger Moore in 1973 het stokje overneemt kan het contrast niet groter zijn. We ontmoeten 007 bij hem thuis waar hij koffie voor M zet. Charmeur als Roger was zien we dit direct. Hoe hij met Miss Caruso en Moneypenny omgaat legt de basis voor zijn vertolking als James Bond. Charismatisch, gedistingeerd en een charmeur. Wel met een bij tijd en wijle scherpe rand en vol humor. Het verschil met de boeken is dat de meeste films oppervlakkig blijven. Echt de diepte in gaat het vrijwel nooit. Daar is heus een verklaring voor, er is in een speelfilm van twee uur simpelweg geen ruimte voor als je een verhaal duidelijk wil vertellen.

Details

Ian Fleming vond het heerlijk om over het persoonlijke leven van James Bond te schrijven. Dat zien we niet alleen in de ontwikkeling en achtergrond van zijn personage, maar ook in de details. Het was iets waar Fleming verzot op was. In From Russia, with Love (1957) leren we James zijn ochtendroutine wanneer hij in Londen is. 007 begint de dag met twee hardgekookte eieren, erg sterke koffie en toast. De koffie komt van De Bry aan Oxford Street en wordt gemaakt in een Chemex van Amerikaanse makelij. James heeft trouwens, in tegenstelling tot de gemiddelde Brit, een hekel aan thee. Hij schrijft het theegebruik van onze westerburen toe aan de val van het grote Britse rijk.

Hoe anders is dat in de films! Daar heeft 007 soms niet eens de tijd om wat te eten of te drinken. En is het je opgevallen dat James in geen van zijn films even naar het toilet gaat? Dat laatste is iets was je in films sowieso weinig ziet haha…! Nee, in de films moet het vaak snel snel. Het meest duidelijke voorbeeld hierin is Quantum of Solace (2008). Daarin krijgen een aantal personages niet eens de tijd om zich te ontwikkelen. Kan jij je Slate of Elvis herinneren? Ruimte voor details is er niet. De film is erg snel gemonteerd. Er zijn scènes die ik, nog steeds, twee keer moet zien om te snappen.

Plottwists

Bij het verwerken van een boek naar een film moet je altijd een aantal pittige keuzes maken. Je kan simpelweg niet alles laten zien. In het geval van een gemiddelde James Bond-film heb je als scenarioschrijver ongeveer twee uur om je verhaal zo goed mogelijk te vertellen. Een uitzondering als No Time To Die (2021) daargelaten. Nu we het toch over de laatste Bond-film (tot nu toe, wees maar niet bang) hebben; daarin gebeurt iets wat we nog niet eerder zagen. James Bond offert zich op voor zijn familie. Iets wat gezien de tijdlijn van Daniel Craig onvermijdelijk was.

Maar de dood van James Bond is absoluut niet nieuw! In de roman From Russia, with Love komt 007 ogenschijnlijk aan zijn eind. Al laat Ian Fleming zijn spion natuurlijk uiteindelijk niet doodgaan. In Dr. No (1958) heeft hij de aanslag door Rosa Klebb ternauwernood overleefd. Was dit een riskante keuze van Fleming of een briljante cliffhanger? Als je het mij vraagt was dit ten eerste typisch Fleming en ten tweede een prachtige stunt.

Eigen fantasie

Film is beeld en geluid, boek is je eigen verbeelding. Je kan je tijdens het lezen van een boek zelf voorstellen hoe de hoofdpersonen en locaties eruitzien. Zo is James Bond voor mij in de romans anders als in de films. In de boeken zie ik hem voor me als de man van midden dertig met zwart haar en een lok over zijn voorhoofd. Eentje die hij niet weg kan kammen. Het is de traditionele Bond die we van de onderstaande illustratie kennen.

Hoe anders is dat in beeld en geluid? Dan is je eigen fantasie beperkt. Je ziet de acteurs en locaties voor je. Natuurlijk is het wel mogelijk om jezelf in de spelers en personages te verplaatsen. Maar het gaat toch meer om hun beweegredenen en acties. Zo kan ik me de persoonlijke strijd van 007 in The World is Not Enough (1999) goed voorstellen. Hij is loyaal aan M en zal dat altijd blijven. Alleen Elektra King komt een eind, al maakt James op het moment suprême de enige juiste keus. Wist je trouwens dat de dood van Elektra door James tot op de dag vandaag de enige vrouw is die hij ooit om het leven heeft gebracht?

Het bericht De Fleming romans versus de James Bond-films verscheen eerst op James Bond Nederland.

Zijn sommige James Bond-films stoute comedy’s? Of uit de kluiten gewassen humorfilms met een tikje thriller en een vleugje spanning en spionage? Na het zien van de nieuwe Guy Ritchie bekruipt mij dat gevoel toch een beetje. De regisseur van cult-klassiekers als Snatch en Lock, Stock And Two Smoking Barrels, maar ook het frivolere The Man From U.N.C.L.E., laat eigenlijk in al z’n films een aanstekelijke dosis brutale, ietwat volkse Britse humor achter. Maakt dat de nieuwe spy-comedy van Ritchie, Operation Fortune: Ruse De Guerre, dan ook een goede film?

Inmiddels zijn acteurs Jason Statham en Hugh Grant al graag geziene gasten op de filmfeestjes van Ritchie. Het zijn dan ook deze twee acteurs die de film de ruggengraat geven die het verdient. Statham, die eerder al te zien was in Snatch (2000) en het recentere Wrath Of Man (2021), is de typische Britse MI6-agent Orson Fortune. Neem James Bond, met dito goed gevulde portemonnee dat gespendeerd wordt aan dure merken, maar dan wel omhoog geklommen vanuit het armere Blackpool en zeker niet met een schoolcarrière in Cambridge. De politiek incorrecte tongval, waar Ritchie een patent op heeft, is ook nu weer terug. Maar dit soort rollen zijn Statham op het lijf geschreven.

Jason Statham en Hugh Grant stralen

En hij mag dan ook aan de slag om z’n eigen Scooby-gang samen te stellen. Dat gebeurt met iets minder zorgvuldigheid als dat Ethan Hunt en 007 doen. Maar ook dit team zal onder leiding van Fortune aan de bak moeten. Een stereotiepe wapenhandelaar, Greg Simmonds (Hugh Grant) zal goed geschaduwd moeten worden, omdat door zijn ‘snode handeltje’ een keur aan wapens zoek raakt en zo in verkeerde handen terecht komt. Als voormalig MI6-agent wordt Fortune door een M-achtig adept (Cary Elwes) binnen de grotere internationale geheime dienst Five Eyes aan het werk gezet (waar hebben we Five…Nine Eyes eerder gehoord?).

De ogenschijnlijke schurk Simmonds wordt met uitermate veel plezier gespeeld door Hugh Grant. Denk even terug aan macho vlegels als Willard Whyte uit Diamonds Are Forever (1971) en wijlen Hugh Hefner met z’n Playboy Mansion, maar dan met lekker aangedikt Cockney accent. Je hebt dan meteen het stralende middelpunt van deze spy spoof te pakken. De voormalige Britse lieveling uit romcoms probeert al wat jaartjes te ontsnappen aan de typecasting van dit genre, en dat lukt ‘m nu uitstekend. Ritchie en z’n co-schrijvers Ivan Atkinson en Marn Davies, weten aan deze kleurrijke dandy ook een stukje mysterie mee te geven. Is het een schurk? Of toch meer een protagonist a la Draco (On Her Majesty’s Secret Service, 1969) of Columbo (For Your Eyes Only, 1981)? Hij krijgt in elk geval de leukste scènes, en krijgt in de climax van de film ook nog een pièce de résistance toebedeeld, waardoor de wat dommige oversekste Greg Simmonds dan toch ineens de ‘brains with balls’ van de film wordt.

En zo doet de film qua acteerwerk eigenlijk het omgekeerde van wat de Bond-producers met de recente 007-films gedaan hebben. Daar waar de Bond-films met Daniel Craig meer gingen leunen op serieuzer comic book-achtig drama en verhaallijnen die duidelijker gestoeld zijn op diversiteit, grijpt Guy Ritchie onbedoeld terug naar z’n naamgenoot uit de vroegere Bond-films: Guy Hamilton. Daniel Craig wilde serieuzer, maar Hugh Grant wilde meer stoutigheid. En ook dat laatste kan dus nog steeds werken.

Matig plot met uitstekende humor

De film is zeker niet perfect. Daar zorgt een plotlijn met téveel losse eindjes en te weinig uitleg voor. Zo moet er door agent Fortune een Hollywoodster gerekruteerd worden, Francesco. Een rol die weinig indrukwekkend wordt vertolkt door Josh Hartnett. Wapenliefhebber Greg Simmonds is een groot fan van ‘m en dat zorgt voor enkele hilarische momentjes. Maar de oorspronkelijke reden voor het op de hielen zitten van Simmonds, door eerst een mad scientist’s USB-stick af te pakken, waar vervolgens een spoor van wapen-Euro’s op te vinden zou zijn, die dan ineens zou kúnnen leiden naar een nieuw gevaarlijker wapen, zonder ook maar iets te weten wát dat grotere wapen precies voor kwaad kan aanrichten, is natuurlijk de grootst mogelijke nonsens. Ja, we weten dat het later een AI-wapen betreft dat met GoldenEye-achtige proporties alle computers op Aarde lam kan leggen. Alleen erg logisch is het allemaal niet. Je zou bijna denken dat Guy Ritchie het schurkenplannetje expres zo ongeloofwaardig mogelijk heeft gemaakt.

Maar juist dán kun je met humor veel meer verbloemen dan je aanvankelijk verwacht. En mag het ook als het een spy-comedy betreft? Een film die zichzelf niet al te serieus neemt, komt al snel weg met Delta-9 gas dat hele legers kan bedwelmen (Goldfinger, 1964), of een schurk in drag (Diamonds Are Forever). Guy Ritchie is zich daar wat meer van bewust dan ik aanvankelijk dacht. En in een wereld met vooral de laatste tijd genóég kommer en kwel, zorgt deze film voor een frisse dosis escapisme.

Guy Hamilton-actie door Guy Ritchie

Guy Ritchie wil nadrukkelijk teruggrijpen naar de belachelijke plots van klassieke Bond-films uit een tijd dat die belachelijkheid op de koop toe werd genomen. Dat lukt ‘m, net als met The Man From U.N.C.L.E. (2015), redelijk. ‘Neem jezelf niet al te serieus’ zal het adagium zijn geweest. De luxe party vol duur geklede filantropen op Simmond’s jacht is daar een voorbeeld van. Ook op het vlak van production design wordt er niet met dure Oscar CV’s gestrooid. Er hoeft echt niet met prijzige Directors of Photography gewerkt te worden die steevast een dramatisch kleurenfilter willen toepassen. Ritchie laat de luxe in de mooiste verzadigde kleuren zien, misschien voor een vriendelijker prijsje.

De actie is wat dat betreft niet erg vernieuwend of trendsettend. Maar afgezet tegen bijvoorbeeld No Time to Die (2021) roept dat de vraag op of datzelfde ook voor de veel duurdere Bond-films geldt. En dan ineens is de achtervolging in Francesco’s rode Mustang, mét kogelwerend glas, best leuk! Ook de stuntchoreografie en vechtscenes zitten goed in elkaar; meerdere handlangers van Simmonds krijgen aan de stok met Jason Statham waardoor er nogal wat lichamen van grote hoogtes de diepte in storten (denk even aan Sandor, The Spy Who Loved Me, 1977). Dan kan zelfs een moderne herinterpretatie van de voice box uit Diamonds Are Forever geen levens redden, maar de daaruit voortkomende blunders werken wel op je glimlachspieren. De actie wordt dan ook nog eens leuk verpakt met een effectieve soundtrack van de relatief onbekende componist Christopher Benstead.

Operation Fortune: Ruse De Guerre is niet Guy Ritchie’s beste film. Want ook daar laat het overige acteerwerk te weinig indruk achter. Aubrey Plaza als CIA-agent Sarah Fidel is leuk als computerprogrammeur, maar heeft in deze film niet het charisma om een onuitwisbare indruk achter te laten. En rapper Bugzy Malone als J.J. Davies heeft het script niet mee, waardoor je ‘m snel genoeg weer vergeet. Maar zelfs dán is de film de moeite waard om het nieuwe jaar mee te beginnen; een actiefilm die geen 4 sterren krijgt, maar op heel veel leuke momenten daar wèl tegen aan schurkt. Wie weet gaan toekomstige Bond-films nog eens leentjebuur doen bij Ritchie’s tongue-in-cheek manier van filmen…

• Operation Fortune: Ruse De Guerre
• Spionage actiekomedie
• ★★★☆☆
• Regie Guy Ritchie
• Met Jason Statham, Aubrey Plaza, Cary Elwes, Hugh Grant
• 144 min

Het bericht Recensie: Operation Fortune: Ruse De Guerre ★★★☆☆ verscheen eerst op James Bond Nederland.