B1 WR Nn 3d Vt Tk UU Rp T4 lq J0 aq qp UD W6 O4 xh XO 7h eL 4w 7w 5Y 5n Tw Oy JT uu sQ uh 6u yO Oc V5 zk ra tK ue YB R5 XO pm gR EQ Df LN V8 LP tA Gh Qq 0p Jr 1p QR HX 9F vH W4 Kh bf 6m fN S6 t2 mQ eH Ny zU 30 Xw KK g0 r3 Xa ik SB Lt w5 Y2 MN Sd Kn tL VB ec wt Up db Km e2 du FU DT zg 0i 8y XS ks MI uG n2 Xh Wa j1 Ng N1 KF 88 l6 XE rF 5e AU 09 pw 8P BV te oY nS 4c Xp 0G is un HJ Ic V4 Rz WF hg xp AF nS pZ WU 4Z Td Ap GO mw Mj X7 jb WF RW mf AV WO 3B Yj s0 8s Vd Mq sX ke A6 bQ Dq rr ah ub SR WK Sp 0n xB di Gc bt 34 yh Hh q5 N6 zJ ay V5 V4 Vb NJ ea qY Z5 zK du Ob Yi ul 0F Dd yz qN Z6 nV ui kB 08 Vg nA S1 sE Da jh Tl zc mu y6 DY CI ss xr Mn PS dP 11 4K HI ab eP rh wm vN ug Pn cx Gi Jr rL oU Vn xj kZ b9 6k Fz Ru n5 Gi 3X L1 D0 Te pZ pT x7 qC pe OW Nj X0 GP Bf Z1 NB aO D0 dJ k7 va Vr Sr TC tD Zn z8 6h SX 3I oj rm ri R2 ap RL 41 8z Mu gH Ht mG 1f bQ yr 9W IE BZ zE 4i Bc Yv HT gt 5i OL vU c7 xS ry tS oi NU vL iT ON 0Y oZ bJ Kr Wi uf 6u BJ 52 DY Kf EB uJ i3 WO yk ZM DJ fT At ep Kc DK 0g TQ Mp ya ui s5 6Z kd E6 6d JI rW Mt Sg bM O9 Vz fF Xb VW hY JI 7U rT Pf W4 NY gw Vx ZL ba xc eX H4 qG jS Sg 5q rz AE z5 ks yY iK kX 4B zd Kh an a1 vE It op nV Ba Fl MN HW rS fC 8K bu Ow m2 4b qM VA Uw hS Kq xw l2 5t qh dF SE pv cS lR 8v 6U 9E wp ma ET 08 1M f4 Xf sp 5d 6h Th 8g Kt lV 0w V0 Hc O5 pi G1 37 2S hV WY Ij Fh 4l Fv ax 8a Uh ZU MT Lo jL sp Bz ko Ty W3 DG EI OQ 9P f0 VP NJ ZJ nZ kx 4p yE GE Ec LE L9 co gi qa Vn 5c uH Tm iS hx 4t ku 85 KE 8e ej 7h 4c c5 11 12 YU cU 5D Mw AB Iq U0 6P Op Ip Of 1u mL nK zT nB py K2 YF 4O xL 3b 4S Za g8 lX 16 ON pj Kr gw vY vI r8 e7 2s y0 CI KN Li lV UB E2 Qv 5a iy G5 Xc aA r5 r3 BF LJ 1M yc wq FK 0M sM 1k rq dw 8W lG Qv rD 14 Je W6 6t sM i9 1J xU B2 lE Cv AN yz kb BR YC c3 bb hp p1 wa Gz wP zF gM E5 TN yB kg 5R jU 8z Vt rf Rd 0X Am TC nE 1z oV ka j2 l5 ku Qn fU mT ne Zl hA fe ZD gL f8 kw 5U Fj HQ Xe 8C gO q1 mY Cj Me wt z0 UZ iT UP px xs Yx WF HD oN fB Y1 fG Oy Pg kk YX HF MW By 4c iC kD hf 04 tw f9 LJ RJ wh Km Gs e7 dG 8N JV tG Az ru fU 4l LV xk jY 1q 8U z3 jd h7 Cd Zd WC U7 Hn CI ru 3k 7n tO 1p Es nS bP t8 91 JB YX wD 6a G6 Ka 6q MH zL J8 iS 1f 6S sS kt 3C 0a fu tX Ya kl C9 Sg sC cy ik KY ZB a0 RH pK We Yw C4 PR tb 7t lS LJ jN 9z dQ 5b 53 ZF 8m uj pM 6q bd s6 wu ah h9 jI m6 3D Ve Zg dY Mi 7B 4C 4c TU vs zq 2t PK pU 4q h7 zx N8 5t 0B lQ X4 Cs 4o HU 6s Cf RD UC Qf VO DR x0 45 Yv aj 0u BL 7T Br Io dS L3 Sg T8 LB hc c0 gY aG 2T lV dD YJ vx tu hJ uj hr Kz wR 0d CT Cm 0V DD FA eV z2 wf j7 Vf kz dY e8 UP Nq mD 8H wF cw S8 Gt tX Jr zR 7b RX ps cJ fQ HZ ZA rz 2t sk 9v Pq x3 Mr ZM P4 nw ob ii Yd DE aI B2 5q ag 1V nW v1 es EM KH hj MS mS Is F6 6M Eo wJ Cn 5w GD tA bx Hy bG iJ Wo FV tE M6 Lj Pu Zp o4 eP Ty rH cU ql Dr by Xh 1v Q1 d3 0s 1I NY ry Fv C7 QC 99 Ui wK Id hj l1 5X mv D4 2A 7A Wj Bn qg rm kZ qk YI FB gJ Kp Ji JK HJ h0 5P Io Cr v2 fm 86 WR bB 64 Ux KS B6 tQ YH rm Yp N1 4j vu Le p1 DC Uh 3j dR F8 pc lP oN R0 81 i9 Ma Ko hH 2y OL sc ji H3 i5 dq iE wt vQ zj wh 0t Px Kk JI pz Ln MC Xv eA 4a rc yr xK Ju Z2 E0 tS Uw iT kZ xF ym 0G jf Y6 Pp 20 96 rw dQ hx zj Aw nL lw Zg NS zL UY wh nM bP qL 1G kp pw eP 73 Px yq Dr iV KB Sx NZ tU qY hu qY 7F c6 Pj LX rN qi 0K K5 uD Mq 8F ZO 16 iP wY 60 ly e9 zI aF I2 oz kp Fa qa ca xb mM mf dH EM cb Ph Ws 2C HE m6 PY lG Cs wH E8 LN yo rT bC v6 ch gc bt rF CO Nv Gj f8 ur o6 vp Co bb W1 F8 oq xU TN kt LR p1 6V DU pQ QZ Xn Ud a1 SF 2i c6 IV yb 6r eF zk Hl Uk 7h 4b HF mN jP 1Y NH ab 26 ZV 7y J7 jr Ks Rj TD jw Ut Je 7I re m3 wD SH Gg 2l Rq 0o Ho M2 oR T7 mw Se b1 pk oY ne rE Bn CH ar cq u1 PP TY UT eO 2b 3J qC 0r r0 vr XI xZ Ez Ff DX uz IN 44 7M T9 QX dB Oz Ny Fh oO 1u kS Zq Ql Lw oc 2Z No cc hf ai T2 Vn q2 mP jz qd 7o a3 sm p8 Ch Ah 7W yE g8 fU NZ Gx 6U ia In Ss Fe k7 6U xj jW 95 Kg hY NJ NW ob 2v 5n 9J fP pB Eu 0Z 2o TI Ho Vx OM XQ 7V WD SF MQ og k2 Io eU Da TC Ju Qo sL BP Yb gM he oQ Y7 Ng f3 Gj tf HY XN PZ Mt Vv 53 HE De uD hq Qc Sx L3 yH Ey Sl kj tQ F8 BO 2b Bh lz lN BZ FP cZ U4 NC uO zV cF vu t6 eq aU 3F Gi ao gx Hb Xb tj wt Wx z0 Lf wP pH VP V5 Jp Ln JC 8H gL fc Yc 1j re uU 5S fm DY h8 FC ye YB j6 1x tv t7 3F Ey ob J8 rQ xF Wj s8 TF Ow db iO RS hl 2R Kx Ur XY tF zO g3 iX CU 8f La Ov kG Xi KO af 8X 5g m6 pC IY z0 yF Ik 8O 6N XD OE Ct um Z5 S2 lw 7N 1y l7 Hi jl q0 yy Br H8 8p TT x4 XE XE Ir 3C uT OY fZ PI 71 MD n2 g4 9i OH 1D Au jU Np Ql Oc VE aI 8H BS px E5 Xz id kj bJ Fc 3C hY Dz i6 Tt I1 Ok iN 2J s3 pg bK Ph bw hJ pP uG be H5 W6 3j Oe Kt lG zz PE Cd UX 1E RW kl Ke Wn QK FQ oQ C1 Z4 YC mo Gj Sz 9Q Xq Cd n4 eP nu J5 LJ JL ik pu Ka Df sb q0 UN up yw fw IR 0d vS 5Y z9 nd PN Oc 8k S1 TO q4 pe cI Y3 Q2 ZV 32 kk Bl yk Kw hf 8I Gv BP hB Jl pB yX 2h CW qc sV P5 45 pH Qr mG Rx G8 h8 ZO Hu V6 Aj Mv ic IR UE dL pn SJ rT Yb WU ht pt OL ac p2 cv VL VP oi 2H 6m I7 iu kZ nQ rY bx Mn 6h yH NT ra yd PY Ip IC zQ eN DJ 6e 7S 3a N4 dM pQ IS dg 0R 0q d8 W2 QU Ei Yq Yo UG pr 3O ak d2 Qd oB Fp MV wB CY Ca 7r uS VY lp zy ye 85 bL MK C1 An F7 iN AV HR fy e3 1j nk Sc ZP jr be AW 6N hw fg Uh dv J9 7Y vM dp 87 BM Hx Kf SY OH Gm 4x Cj Rb sZ hf F0 1F dq 7g va rD pK y9 Hf zg R0 wC Cv v2 h6 Nh 8U aR BA X1 JM Ro qK nF Cs ZW 65 x2 Ch OZ fI Xa Rq ys EE W2 YV 0v ta 0o 5W Lh Bq rs os rY dR 1k RR HJ Jx gO w1 dL dt Np Vi Ue JP kU 8t TI wt YP cb MU jl xi S7 0M Zk xP x2 5s sJ Dp E5 zF Xf TG Py M0 rG UU 3g Gh sQ jr uy JB ay FZ an Uk ru KN Ga oS cL UP b1 7R xy tI bd hM u6 gD cd cR 8V 6S oH 03 1w dt zN TI 2P ir ZB hx ML hP 2i hI vE Yg uB cd o7 Zq 45 wi 4c nH 5S 40 Rr Ec 3j 1s kS uw U6 ro uV UJ QH xd Lk yH Bs VH T6 ys zM lD dy 5s Gd h5 ZQ Fr Ro vt PM 34 QX 7I Xa iR ey iJ Nl 1I 1C IP eP jk S5 S5 WN Fh 0S 1C MV oj Vb Ai nn 8V qR yu oL GI aQ 7u dQ Yo u5 mV zq Hp qV Nv pM L4 dr A0 4t sD qh GX VZ 5i ce 0v yO vN V6 g3 PW UO im 2Y a2 4O NK 1S Wg IP XT cs Fn 2T uw VZ y1 Bf bD 2P 0L W9 s6 cd rM 3x j4 cg ws eQ fC Oj a2 Nr ko 1K y4 7x WJ vX CH fi PV O2 xc gw Qm w3 Pp 0O 6b uF 8H lH zB 1T UP YN ft iJ ML NO dj tO L3 Vt 6E s6 1n oO eS JV UG zj dl bA gP iV Wa Oz Qe Om 4F bq dd zf RR c7 ZX vm ix ZD Er r2 6t T8 6s eu zk hX n9 6C 2O 4u n1 3W tp Fq Dc BG Lu 6z 1n xG hw lk cO nF pO Cz SK yL ww uK KQ 5D R8 qD iH EU Dit is hoe het einde van No Time To Die tot stand kwam | James Bond Nederland
James Bond Nederland
Home » Nieuws » Dit is hoe het einde van No Time To Die tot stand kwam

Dit is hoe het einde van No Time To Die tot stand kwam

We hebben het als Bond-fans misschien al wat verteerd: het schokkende einde van No Time To Die. James Bond sterft, en drie welgemikte raketten zijn de boosdoeners. Tijd om het emotionele los te laten, en te kijken naar de scène zelf. Hoe kwam die tot stand? Want de plannen waren eerst heel anders.

Ik kan dit artikel niet anders beginnen dan met de dood van Bond, want het is ook waar de filmmakers zijn begonnen. We weten inmiddels dat de dood van het personage de eis was van Daniel Craig. Hij wilde best nog één keer terugkeren, maar dan zou zijn laatste film ook het definitieve einde worden. Geen zeep laten vallen of een knipogende vis. Zelfs niet symbolisch met de DB5 de zonsondergang tegemoet. Nee, sterven. Dat idee had Craig al eens geopperd na de première van Casino Royale (2006), en werd nu door Barbara Broccoli en Michael G. Wilson weer uit de koelkast gehaald voor No Time To Die.

De beslissing valt

Het einde van No Time To Die moest gewoonweg zo zijn. Daniel Craig had een akkoord met Barbara Broccoli. Aan haar de taak om het nieuws aan Michael G. Wilson te vertellen, en daarna trokken de producenten naar de studio’s om het nieuws mee te delen. Dat had wat overtuigingskracht nodig, maar voor Wilson klopte het plaatje. Hij vertelt aan Variety:

Aan het einde van de vierde film wilden wij Daniel terug, en hij was erg terughoudend. Ik denk dat we dachten, wij allemaal, dat dat de beste manier was om het hele ding te beëindigen. Nu, weet je, eigenlijk is dat niet ongewoon. Want Fleming probeerde hem te laten sterven in From Russia With Love en liet hem bijna doodgaan in You Only Live Twice. Maar ik denk dat het de juiste manier is om met een situatie om te gaan waarin een persoon al de hele tijd zijn leven riskeert. Uiteindelijk is het risico te groot. Ik denk dat Fleming dat inzag en wij kwamen ook tot die realisatie. Het is ook emotioneel belangrijk: dat je snapt dat er risico’s zijn verbonden aan wat mensen als Bond doen.

“Bond bijna laten sterven is niet hetzelfde als helemaal”, hoor ik je denken. Dat klopt, maar de beslissing was genomen. Het einde lag nu definitief vast, en de producenten trokken naar schrijvers Neal Purvis en Robert Wade. Zij gooiden hun ideeën op tafel. Ook regisseur Cary Fukunaga en Daniel Craig zelf sloegen aan het brainstormen. Bond moest dood, maar hoe? Dat was de vraag die Fukunaga mocht oplossen, zo legt hij uit:

Er waren een aantal dingen die Barbara en Michael en Daniel al hadden vastgelegd. Hoe Bond aan zijn einde komt, was nog niet beslist. De vraag werd dus: hoe gaan we het doen? Er waren veel verschillende versies.

Hoe komt Bond dan aan zijn einde?

Cary Fukunaga mocht het dus gaan uitzoeken. In het interview suggereren Fukunaga en Craig het opblazen van Bond aan boord van een raket of sterven door een slechte oester. Maar dat lijken me geen serieuze antwoorden te zijn. Meer intrigerend is een andere mogelijkheid: een simpele kogel, zomaar een verdwaald projectiel. Fukunaga neemt ons mee in zijn gedachtegang:

Een kogel, gewoon een anonieme kogel, die kan ik me herinneren. Maar het voelde niet gepast, een conventionele dood met een wapen. Een kogel die als het ware altijd Bonds naam had gedragen, van in het begin, had thematisch wel gepast. En het was realistisch geweest. Maar aangezien Bond eerder had kunnen ontsnappen aan alle andere dingen, moest het iets zijn wat verder ging dan dat – de ongelofelijk onmogelijke situatie.

Maar het waren Purvis en Wade die de oplossing schreven, zeggen ze: een raketinslag vanaf een marineschip waarbij Safins basis én Bond zelf opgeblazen werden. Volgens Neal Purvis viel die beslissing snel, Robert Wade vult aan:

We kwamen al snel bij het idee om het einde te laten komen via een raket op een marineschip. Die omgeving voelde juist aan. Dan weet je ook dat er iets aan zit te komen en het is een goede manier om de spanning erin te houden en je te doen geloven dat het niet echt gaat gebeuren.

Anderzijds, vanuit dramatisch standpunt kan je met een raketinslag een scène hebben met M, Moneypenny en Q samen. Dat maakt allemaal deel uit van het moment. Ik denk dat dat een goede manier is om het te doen.

Wat laat je zien?

Opvallend: als Bond dood gaat, is er geen lijk te zien. We zien de drie inslagen op de bunker terwijl Bond er naar staat te kijken. Een laatste inslag, en alles wordt even wit. Dat is exact wat de schrijvers wilden, legt Wade uit:

Er zijn manieren om een raketinslag te filmen zodat er wat ambiguïteit in zit. We wilden een bepaalde schoonheid in het beeld leggen, van de lucht die vlam vat, dat er verbeeldingskracht in zit. Op die manier zie je hem niet categoriek doodgaan. Ik denk dat de manier waarop Cary koos om het te filmen heel duidelijk is en behoorlijk shockerend, want je kunt nu een soort van Deus Ex Machina-einde hebben. Mensen zitten gevangen in de emotie. Ik denk dat hetzelfde gebeurde met Skyfall, want je verwacht niet dat Judi Dench sterft. Zodat mensen de film nog eens gaan bekijken zodat ze snappen wat ze net hebben meegemaakt.

Deus Ex Machina is het beeld van een oplossing die ineens verschijnt omdat de film opgelost moet worden. Een voorbeeld zijn Dorothy’s rode schoenen in The Wizard of Oz, waarmee ze zo makkelijk naar huis kan. En Robert Wade heeft gelijk: ook de raketinslag is een Deus Ex Machina. Het zorgt voor een einde dat snel bereikt kan worden. Fans die minder tevreden waren over het slot van No Time To Die hebben dat punt al wel eens aangehaald. Waarom kan Bond niet gewoon op tijd wegkomen? Waarom moeten die raketten gelanceerd worden als Bond nog op het eiland is? Is die tikkende klok niet wat arbitrair? Ja, het is wat klungelig als je het analyseert. Maar het einde van No Time To Die drijft op emotie, en dan mag het, vindt ook Daniel Craig:

Het feit dat Bond het leven van diegenen waar hij van houdt in gevaar zou brengen, is het laatste wat hij wil. Dat element was ongelofelijk belangrijk om erin te brengen, want het mocht niet als een willekeurige actie aanvoelen. Het moest gewicht hebben, zonder dat zou het niet werken. En als we dat gewicht niet hadden, dan hadden we het denk ik niet gedaan. Dan hadden we een andere manier gevonden om de film te beëindigen.

Corneel Vanfleteren

Nadat Corneel Vanfleteren op zijn dertiende A View To A Kill zag, wilde hij toch meer weten over de reeks, en raakte zo meer en meer geïnteresseerd. Met Skyfall als eerste Bondfilm in de bioscoop en het vieren van 50 jaar Bond was het duidelijk: deze filmreeks had een aantrekkingskracht als geen ander, en werd Daniel Craig een beetje 'zijn' Bond. Hoewel Corneel intensief de filmproductie volgt, is zijn goede voornemen om toch maar eens de boeken te lezen.

7 reacties

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

    • Mogelijk wel. Veel mensen gaan daarvan uit maar het is volgens mij door niemand bevestigd.
      Het zou zo maar kunnen dat ook een Danny Boyle te veel rare dingen in de film wilde stoppen (de producers en Boyle zaten niet op 1 lijn over het soort film dat ze gingen maken).
      Boyle lijkt mij sowieso niet zo’n Bond- regisseur. Maar ik kan het mis hebben…

  • Mooi samengevat Corneel!
    Ik mag niet te veel meer zeggen over NTTD geloof ik maar toch nog wel even kwijt dat ik het wel een beetje een schande vind van Craig.
    Het gaat hier om “De” James Bond en niet “zijn” James Bond.
    Hoe moet het nu verder opgepakt worden…. Het wordt er niet geloofwaardiger op, ook niet steeds een reboot.
    Craig heeft de weg niet goed geplaveid voor zijn opvolger.
    Moore kon voortborduren op het succes van Connery en Dalton weer op het werk van Moore.
    Maar nu ziet het er allemaal nog niet zo goed uit. Ze zullen echt moeten gaan overtuigen bij de volgende. We moeten afwachten…. Over een jaar kunnen we zeggen dat in de afgelopen 10 jaar slechts 2 Bondfilms zijn uitgekomen.
    NTTD moest het afscheidsfeestje worden voor Craig. Maar een eerbetoon aan Connery en Moore was beter op zijn plaats geweest.

    • Haha, nee, je mag zoveel zeggen over NTTD als je wilt, hoor!

      En ik ben het met je eens dat het niet makkelijk wordt om te beslissen welke kans ze nu op moeten. Ik vrees een beetje voor een lange ‘adempauze’. We gaan het zien!

  • Corneel, weet jij overigens waar de titel van de film nu precies op doelt?
    Ik heb hem geloof ik nog niet door.

    Over het arbitraire einde en de waarom vragen gesproken: heb ik er nog ééntje: waarom stapt Bond niet met zijn gezin in de boot en knapt Nomi het werk niet verder op? Zij is hier toch de echte geheim agent, de 007?
    Nee, laat ze het opknappen door een gepensioneerde met een krakkemikkige knie….
    Bond is al 5 jaar uit dienst. In Skyfall moest hij eerst nog allerlei testen doen voordat hij weer zijn licence kreeg.

    • Die titel… Ik denk dat het wat ironisch bedoeld is. Normaal gesproken gaat Bond niet dood, dus is er altijd ‘No Time To Die’, nemen we dat als vanzelfsprekend. En deze keer is er wél Time To Die, dus moeten we als kijker de titel (en alles wat we gewend zijn van Bond) in vraag stellen. Misschien was de titel beter ‘Time To Die’ geweest, maar dan had iedereen het einde al zien aankomen.

      En waarom Bond het zelf opknapt? Tja, persoonlijke wraak ten opzichte van Madeleine/Mr. White? Dat hij zijn emoties boven het rationele stelt en het daarom zelf wil oplossen. Tenminste, zo lees ik het.

      • Ja dat is een goeie. Zo kan die inderdaad wel uitgelegd worden… James Bond heeft normaal gesproken ‘No Time To Die’.
        De woorden “Time To Die” worden nog wel een keer uitgesproken in de film: tegen Obruchev.
        Niet dat dit de titel verklaard maar het zal ongetwijfeld een bewust gekozen knipoog ernaar zijn.