Veel James Bond-schatten in het archief van Beeld & Geluid

Met de lancering van De Schatkamer op woensdag 26 mei 2026 heeft het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid een audiovisueel archief online gezet met duizenden fragmenten uit de Nederlandse tv-geschiedenis. Daarin staan ook veel interviews, reclames en andere fragmenten over Agent 007, waaronder ‘nieuw’ historisch beeldmateriaal.

Toegegeven: als ik die betreffende woensdagavond lees over De Schatkamer gaan mijn gedachten niet meteen uit naar James Bond. Ik scrol wat rond in het grote Beeld & Geluid-archief en beland bij een stukje Koekeloere met Moffel en Piertje, een paar oude afleveringen Lingo en de allereerste afleveringen van Het Klokhuis en Willem Wever. Het archief mag vooral even mijn nostalgische voelsprieten kietelen.

De link met Bond heb ik nog steeds niet gelegd. Totdat mijn mederedacteur Gert‑Jan Waterink ineens aankomt met een hele reeks linkjes vol interviews en achtergrondverhalen over de Bond‑films. Blijkbaar is er vroeger behoorlijk wat NPO‑budget richting onze favoriete geheime agent gevloeid, want er blijkt verrassend veel materiaal over James te vinden.

Hieronder licht ik een paar van mijn favorieten uit, maar vergeet vooral niet om zelf ook nog even rond te neuzen.

NTS Journaal (Stream 3) over On Her Majesty’s Secret Service, 14 oktober 1968

Een kort fragment (stream 3) uit het NTS Journaal met een interview met de kersverse Bond-acteur George Lazenby. Een zeldzaam Nederlands tijdsdocument uit de aanloop naar On Her Majesty’s Secret Service.

In een interview vertelt Lazenby over zijn eerste ervaringen in de filmindustrie. Op de vraag hoe hij het maken van de film heeft ervaren, antwoordt hij dat dit de eerste keer is dat hij aan een filmproductie meewerkt. Wanneer hem vervolgens wordt gevraagd of hij het spannend vond, reageert hij ontkennend. Even later neemt hij plaats naast zijn tegenspeelster Diana Rigg, waarna het filmpje alweer ten einde komt.

Avroskoop over Diamonds Are Forever, 19 december 1971

Avroskoop was het wekelijkse filmprogramma van de AVRO. Filmjournalist Simon van Collem geldt in deze periode als een van de bekendste gezichten van de Nederlandse filmjournalistiek. Het programma besteedt veel aandacht aan nieuwe bioscoopfilms en bevat regelmatig interviews met internationale sterren.

Deze aflevering staat volledig in het teken van Diamonds Are Forever en bevat interviews met Sean Connery, producent Harry Saltzman, regisseur Guy Hamilton, productieontwerper Ken Adam, Bond-girl Jill St. John en schurkvertolker Charles Gray.

Simonskoop over Moonraker, 13 juli 1979

In 1977 krijgt Simon van Collem zijn eigen filmprogramma: Simonskoop. Het programma bouwt voort op het succes van Avroskoop en biedt net als zijn voorganger uitgebreide reportages vanaf filmsets, interviews met acteurs en achtergrondverhalen uit de internationale filmwereld.

Deze aflevering biedt een kijkje achter de schermen van Moonraker, met interviews met Roger Moore, producent Albert R. Broccoli, regisseur Lewis Gilbert en Bondgirl Lois Chiles.

Simonskoop over Octopussy, 28 juni 1983

Vanaf 4 minuten en 43 seconden staat Octopussy centraal. Simon van Collem spreekt onder meer met Roger Moore en Maud Adams over de eerste Bond-film van 1983. Duidelijk is wel dat Moore een paar jaar ouder is geworden en inmiddels een bril draagt.

Simonskoop over Never Say Never Again, 11 december 1983

Deze reportage gaat over Never Say Never Again, de tweede Bond-film die verschijnt in 1983. Te zien zijn interviews met Sean Connery en Barbara Carrera.

Bijzonder is dat het interview met Connery in Amsterdam wordt opgenomen. Waar precies is vooralsnog onbekend. Wel is bekend dat de première van Never Say Never Again plaatsvindt tijdens de Internationale Filmweek Amsterdam in Theater Tuschinski op 8 december 1983, met aanwezigheid van Sean Connery, Irvin Kershner, Kim Basinger, Barbara Carrera en Saskia Cohen Tanugi. Waarschijnlijk wordt het interview in diezelfde week opgenomen.

Film & fans-aflevering, 18 mei 1985

Film & Fans is een spelprogramma rond filmkennis, waarin kandidaten vragen krijgen over populaire films, acteurs en filmgeschiedenis.

De aflevering opent vanaf 3 minuten en 17 seconden met een reeks vragen over James Bond, wat een aardig beeld geeft van de populariteit van de serie in het midden van de jaren tachtig.

Simonskoop – Met Timothy Dalton over zijn rol als James Bond, 29 juni 1987

In deze uitzending spreekt Simon van Collem uitgebreid met Timothy Dalton over The Living Daylights, waarin ook de Nederlandse Jeroen Krabbé als Generaal Georgi Koskov te zien is. Dalton gaat in op de actie die gevraagd wordt van een Bond-acteur en hoe dat in deze film weer terugkomt. Daarnaast zijn er verschillende behind-the-scenes te zien.

Dalton gaat in op zijn visie op James Bond en vergelijkt zijn interpretatie met die van voorgangers Sean Connery en Roger Moore. Daarnaast bevat de reportage beelden achter de schermen van de opnames van Amsterdamned.

Simonskoop – Timothy Dalton over zijn rol als James Bond in ‘Licence to Kill’, 9 juni 1989

Vanaf 17 minuten en 28 seconden besteedt het programma aandacht aan Licence to Kill. Timothy Dalton vertelt over de film en zijn tweede optreden als 007. Dalton vertelt onder andere hoe hij alle Bond-boeken die hij belangrijk acht opnieuw heeft gelezen, om te kijken waar die aansluiten op het script.

Simonskoop Extra, 23 juni 1989

Simonskoop Extra is een speciale editie van het reguliere programma, vaak volledig gewijd aan één grote filmrelease of een bijzonder onderwerp.

Deze uitzending staat in het teken van Licence to Kill en bevat een interview met Timothy Dalton, opgenomen in de tuin van het Amstel Hotel in Amsterdam, met op de achtergrond de Hogesluis.

De aflevering heeft daarnaast een bijzondere historische waarde. Het betreft namelijk de laatste opname van Simon van Collem, die kort voor de uitzending overlijdt. Het programma wordt daardoor postuum uitgezonden. De introductie wordt verzorgd door Jeroen Krabbé.

Voor de leeuwen (KRO) – Afl. 6: De scenarioschrijver, 25 maart 1992

Voor de Leeuwen is een documentaire- en interviewreeks van de KRO over verschillende creatieve beroepen binnen de film- en televisiewereld.

Vanaf 11 minuten en 42 seconden verschijnt drievoudig Bond-regisseur Terence Young in beeld. In een interview, opgenomen op Pinewood Studios, vertelt hij aan presentator Willibrord Frequin over het regievak en zijn ervaringen met de eerste Bond-films. De twee bezoeken de iconische 007 Stage en Young vertelt onder andere over welke grote films daar allemaal zijn opgenomen.

Stapel op auto’s, 19 december 1997

Stapel op Auto’s is een televisieprogramma over auto’s, techniek en de automobielwereld, gepresenteerd door Huub Stapel.

Vanaf 24 minuten en 13 seconden bevat de uitzending een kort item over Tomorrow Never Dies, inclusief enkele behind-the-scenesbeelden met daarin Bonds BMW 750iL die letterlijk een etalage in vliegt.

Grolschreclame – Najaarspromotie James Bond, 1 januari 1999

Waar we Bond tegenwoordig associëren met het Nederlandse biermerk Heineken als zijn merk van keuze, blijkt dat daarvoor Grolsch dat te zijn geweest. Deze reclame verschijnt al vroeg in het releasejaar van de film, in januari 1999. Het zou uiteindelijk tot december van dat jaar duren voordat de film in de bioscopen wordt uitgebracht.

De reclame combineert duidelijk de explosieve stijl van de Bond-films, met vuur op de achtergrond en de bekende gun barrel-scène waarin een man naar het midden van het scherm loopt. In plaats van zich om te draaien en te schieten, opent hij echter een biertje. Van boven naar beneden druipt er geen bloed, maar bierschuim. Samen met de vlammen vormt dit de kleuren van pils.

Startdust, 3 december 1999

Stardust is een wekelijkse filmrubriek met nieuws, trailers, interviews en reportages uit de internationale filmwereld.

In deze aflevering, die uitkwam op de eerste verjaardag van ondergetekende, is een interview te zien met regisseur Michael Apted, die op dat moment bezig is met de promotie van The World Is Not Enough. Apted vertelt vooral hoe hij realisme probeert te verwerken in het verhaal van de film en dat de film daarmee verder gaat dan “een gek die de wereld wil opblazen”.