James Bond staat als Brits geheim agent symbool voor de standvastigheid van het Verenigd Koninkrijk. Dat was al zo in de boeken van Ian Fleming, waar Bond meermaals heimwee heeft naar de tijd dat de Britten nog de halve wereld bezaten. In de Bond-films wordt dat patriottisme ook in beeld gebracht, bijvoorbeeld in On Her Majesty’s Secret Service (1969), waar Bond zich schuldig voelt tegenover de Queen en het vaderland. Toch duurt het tot 1977 dat Bond een echt Brits icoon wordt. In de openingsscène van The Spy Who Loved Me skiet Bond van een rots af. We houden onze adem in, en dan… klapt de parachute open, in de kleuren van de Britse vlag. Een icoon is geboren.

Een aartsmoeilijke stunt

Het was Michael G. Wilson die op het idee kwam voor de stunt. Bladerend door een Playboy merkte hij een advertentie op voor Canadian Club Whiskey. Die bestond uit een foto van een skiër die van de Canadese Mount Asgard afsprong. Wilson nam contact op met de stuntman op de foto, Rick Sylvester. Het bleek dat de foto getrukeerd was, maar Sylvester was ervan overtuigd dat hij de stunt zonder problemen in het echt zou kunnen uitvoeren. Hij had het namelijk al eens gedaan, vanop de Amerikaanse berg El Capitan in 1972. Regisseur John Glen stelde voor om de stunt uit te voeren in de Lauterbrunnenvallei, een locatie die eerder gebruikt was voor On Her Majesty’s Secret Service. Die bergwand was echter niet hoog genoeg voor Sylvester, en de crew ging uiteindelijk toch naar Canada en Mount Asgard om daar de stunt uit te voeren.

Een sterke wind hield hen nog even op de berg, en Broccoli was bang dat Rick Sylvester zou terugkrabbelen. Maar Sylvester hield voet bij stuk, en sprong. Hij werd daarbij voor een laatste keer aangemoedigd door John Glen, die hem zei: “Denk eraan, je bent James Bond.” Slechts één take was mogelijk voor de cameraploeg. Het shot van de hoofdcamera was verprutst, want de helikopter was te ver doorgevlogen. Gelukkig was er nog een ander shot, en met wat inzoomen was het bruikbaar. Doordat de stunt in één take werd opgenomen, is goed te zien dat het bijna misging. Een losgekomen ski vliegt rakelings langs de geopende parachute. Het had niet veel gescheeld, of het doek was gescheurd. Dit toont aan dat ondanks oefening en de juiste weersomstandigheden, deze stunt onvoorspelbaar bleef. Daarom is het misschien wel de beste Bond-stunt ooit.

Bond als Brits icoon

Hoewel het dus een hele klus was om de stunt voor te bereiden en op te nemen, bleef in 1977 toch vooral het beeld van de Union Jack als parachute hangen. Dat was een idee van scenarist Christopher Wood. Prins Charles woonde de première bij, en zelfs hij stond op en begon te klappen. James Bond was in één klap een Brits icoon geworden. De iconografie van de Britse vlag was zó groot dat de Britten hun geheim agent definitief in de armen sloten. Explicieter dan de Union Jack-parachute werden de eerbetuigingen aan het vaderland niet meer, maar Bond bleef ontegensprekelijk Brits. In Octopussy (1983) bijvoorbeeld zien we de Britse kleuren verschijnen op het Acrojet-vliegtuigje in het begin van de film.

In 2012 volgt een korte heropleving van Bond-manie en Bond als expliciet Brits icoon. Daniel Craigs Bond mag op bezoek bij de Queen voor de Olympische Spelen, en tijdens de openingsceremonie springen Bond en de Queen opnieuw met Union Jack-parachutes uit het vliegtuig. Skyfall verschijnt later dat jaar en viert dus ook dit jaar z’n tienjarig jubileum. Bond was nog nooit zo Brits: de halve film speelt zich in Engeland en Schotland af, Bond noemt als land ‘Engeland’ bij de woordassociatietest, en de Union Jack komt meerdere malen terug. Gedrapeerd over doodskisten, op M’s Jack the Bulldog-ornament en fier zwaaiend op de daken aan het einde van de film.

Bond laat zijn Britsheid niet los, en ook recentelijk merken we dat. Bij de première van No Time To Die (2021) stond er een gigantisch 007-logo gehuld in de Britse kleuren voor de Royal Albert Hall. James Bond als merk gaat samenwerkingsverbanden aan met Britse bedrijven. En het Verenigd Koninkrijk kan dit jaar genieten van alle Bond-films in de bioscoop ter gelegenheid van de zestigjarige verjaardag van de reeks. Momenteel is het Verenigd Koninkrijk een land in crisis, met een stuurloze eerste minister. Maar als James Bond en de parachute uit The Spy Who Loved Me ons één ding leren, dan is het wel dat Engeland altijd overleeft. Adem inhouden, de sprong wagen en gaan.

Het bericht Een Brits icoon: de openingsscène van The Spy Who Loved Me verscheen eerst op James Bond Nederland.

Jack Hedley speelde Timothy Havelock in For Your Eyes Only (1981), een kleinere rol aan het begin van de film. Havelock is onderzoeker maar tegelijk ook spion voor MI6, en de vader van Bond woman Melina. De moord op de ouders van Melina zet de film in gang. Het smokkelen van de decoder-machine A.T.A.C door Timothy Havelock wordt een belangrijk plotpunt. Jack Hedley mag dan niet zo lang te zien zijn in For Your Eyes Only, hij is nog wel te horen gedurende de film.

Hedley is namelijk ook de stem van de papegaai van de Havelocks, Max. Door de bekende zin “A.T.A.C to St. Cyrils“, die de papegaai oppikt en vervolgens herhaalt, blijven Bond en Melina op het spoor van de A.T.A.C. Het is Jack Hedley die op meesterlijke wijze Max vertolkt, en wat de papegaai tot een favoriet van de fans maakt. In tegenstelling tot zijn rol als vader Havelock, blijft Jack Hedley de rol van Max vertolken door de hele film. Al even iconisch is de zin “Give us a kiss”, waarmee Bond een telefoontje met de Britse premier kan afslaan aan het einde van de film. Max gooit daarna al lachend Bonds horloge in het water. Het moet wat oefening van de stembanden hebben gekost voor Jack Hedley.

Andere films

Hedley werd geboren in Londen in 1930 en begon in 1950 met acteren. Hij speelde onder andere in de serie The World of Tim Frazer op de BBC, Lawrence of Arabia (1962) en The Secret of Blood Island (1965). Hij had gastrollen in The Saint met Roger Moore en Remington Steele met Pierce Brosnan. Na zijn rollen in For Your Eyes Only kreeg hij de hoofdrol in The New York Ripper. Ook had hij rollen in Britse reeksen zoals ‘Allo ‘Allo! en Only Fools and Horses. Jack Hedley stopte met acteren in 2000. Hij overleed na een korte maar hevige ziekte die hij dapper droeg, volgens zijn familie.

Doug Robinson (1930-2021)

Doug Robinson begon zijn Bond-carrière met de onofficiële Bond-film Casino Royale (1967) en deed ook stunts voor You Only Live Twice in datzelfde jaar. Robinson werd daarvoor niet vermeld bij de aftiteling. Voor Diamonds Are Forever (1971) voerde hij ook stunts uit. Vanaf dat moment maakte hij deel uit van het stuntteam van de Bond-films. Dat deed hij in de EON-geproduceerde films die volgden: Live And Let Die (1973), The Man With The Golden Gun (1974) en The Spy Who Loved Me (1977). Doug Robinson was daarna stuntman in For Your Eyes Only (1981). In 1983 liet hij Octopussy aan zich voorbijgaan, en koos voor de concurrent Never Say Never Again. Robinsons naam verscheen voor het eerst in de aftiteling van A View To A Kill (1985) als deel van het stuntteam. Daarna kreeg hij dezelfde vermelding voor The Living Daylights (1987). Dit was de laatste Bond-film waar hij aan meewerkte.

Urne op het hoofd

Als kijker kan je Doug Robinson het makkelijkste spotten in A View To A Kill, waar hij als schurk het huis van Stacey Sutton binnendringt. Lang duurt het echter niet, Bond schiet de boef met een jachtgeweer van de trap. Omdat het geweer niet met scherp is geladen, zie je Robinson onder aan de trap wat verdwaasd kijken naar Bond. Robinson valt Bond daarna aan, en een iets oudere Roger Moore heeft er toch wat moeite mee. Stacey schakelt Robinson uiteindelijk uit door de urne van haar grootvader stuk te slaan op het hoofd van de indringer.

Doug Robinson was de jongere broer van Joe Robinson. Die ken je waarschijnlijk wel als Peter Franks uit Diamonds Are Forever. Beide broers waren judo- en karate-experts. Ze hielpen Honor Blackman, Pussy Galore uit Goldfinger (1964), bij het samenstellen van een zelfverdedigingsboek. Doug Robinson was ook te zien in de documentaire James Bond: Licence To Thrill over het maken van The Living Daylights. Hij gaf daar uitleg bij het tot stand komen van de stunts.

Andere films

Naast de Bond-films was Doug Robinson voor veel films en tv-series aan de slag als stuntman. Ben-Hur (1959) was een van zijn eerste films. Daarna volgen onder andere nog de Superman-films met Christopher Reeve, Star Wars: The Empire Strikes Back (1980), Indiana Jones and the Temple of Doom (1984), Batman (1989) en Robin Hood: Prince of Thieves (1991). In 1990 werkte Robinson mee aan de stunts voor de tv-film The Secret Life of Ian Fleming, een laatste Bond-connectie.

Het bericht Jack Hedley (1930–2021) overleden verscheen eerst op James Bond Nederland.

Mensen zoeken over het algemeen dingen op die een bepaalde mate van spanning opleveren. De hoeveelheid spanning die mensen aangenaam vinden varieert echter sterk van persoon tot persoon. De stuntman of vrouw reageert anders op spanning en angst dan een doorsnee burger.

Niet dat ze geen angst kennen, maar dit gevoel wordt bij hun in een veel hogere mate in een genotsgevoel omgezet. Dit geldt ook voor de bekende koorddanser Nik Wallenda die over een dunne kabel de Grand Canyon overstak.

De stuntman of vrouw beschikt over eigenschappen die ze geschikt maken voor het gevaarlijke werk. Ze hebben een lage hartslag en het vermogen om snelle oog- en handbewegingen te maken. Stuntrijders, maar ook Formule 1 coureurs, zijn daardoor in staat veel sneller stuurcorrecties te maken dan wie dan ook.

Het zijn eigenschappen die vaak geërfd worden waardoor ook de kinderen uit hetzelfde hout gesneden zijn en in hetzelfde beroep terecht kunnen komen. Zo behoort Nik Wallenda tot de zevende generatie van een familie van koorddansers. 

Van James Bond wordt ook verwacht dat hij niet snel uit zijn evenwicht raakt. Zweten doet hij niet, en schrammen en bulten loopt hij zelden op. Dat lukt alleen met de nodige movie magic, zei Roger Moore in 1983 tijdens de opnames van Octopussy, waar zijn eigen stunt dubbel Martin Grace tijdens een gevaarlijke treinscène overigens wél gewond raakte.

De stuntcrew van de familie van Gary Powell moet het ook voor ‘real’ doen. Drie generaties hebben intussen voor Bond gewerkt. Niet alleen Gary’s vader en ooms, maar ook Gary’s eigen dochter Tilly.  

Een andere reden dat we veel families in Hollywood tegenkomen, is dat filmmensen constant over de aardbol reizen. De enige manier om je familie te zien is dat ze meereizen en meedoen. Deze manier van werken is vergelijkbaar met in het circus waar ook veel families werken en de trapezeartiesten over dezelfde eigenschappen beschikken als de crew van Gary Powell.   

Een andere overeenkomst tussen beide groepen is dat men domweg niet inziet waarom een stunt verkeerd zou moeten gaan als er voldoende op wordt geoefend. Dit grenzeloze zelfvertrouwen in het eigen kunnen is typisch voor stuntmensen. Ze gaan ook vaak met hun werk door als er familieleden dodelijk verongelukken.   

Het zijn niet alleen stuntmensen die over de genoemde karaktereigenschappen beschikken. Sommige filmacteurs doen in de praktijk niet voor ze onder. Het bekendste voorbeeld is Tom Cruise (Mission Impossible). Maar ook Daniel Craig heeft een instinct voor snelheid, vindt stuntrijder Ben Collins die Craig voor Bond in een Aston Martin leerde rijden. Het was trouwens Collins die de stunt in de video deed.

Een andere bekende familie in de Bond-franchise is die van Chris Corbould, werkzaam op het terrein van de special effects waar zelfvertrouwen en veiligheid al even belangrijk zijn. Dat verhaal lees je in het derde en laatste deel van deze serie over Bondfamilies.

Het bericht De Bond-families – Deel 2: Grenzeloos Zelfvertrouwen verscheen eerst op James Bond Nederland.