Star Wars zag ik eerder dan James Bond. Een klasgenoot van de lagere school had van die poppetjes; die vond ik fantastisch. Hij had ze in een speciaal ontworpen kast staan, met voor ieder figuurtje een apart vakje. De grotere sets, zoals die van Jabba de Hutt op een platform met valluik, stonden daar weer bovenop. Het was beter dan een speelgoedwinkel. Hier mocht ik gewoon mee spelen…

Daarna volgden de films, die ik steevast door elkaar haalde. Voor mij is het toch vooral één vermakelijk ruimte-epos met een kop en een staart. Dat dit nog maar het midden van de filmserie was, daar hield ik mij niet mee bezig. Het waren de sfeer, de muziek en de immense ruimteschepen waar ik mij aan vergaapte.

Bij ieder weerzien, later dus op dvd, werd ik toch weer even die basisschoolleerling en dacht ik terug aan die poppetjes. Met de originele trilogie voel ik dan ook zeker een nostalgische band. De latere films vanaf de jaren 90, daarvan zag ik een enkeling in de bioscoop, pas helemaal aan het einde van de rit in een nagenoeg lege zaal — het moet toen zijn begonnen, dat ik nogal makkelijk in slaap val als de zaallichten eenmaal doven…

Voor de laatste drie ging ik al niet meer naar de bios. Ergens, tijdens drie maanden gratis Disney+, heb ik nog eens een nieuwe Star Wars aangeklikt. Al snel vroeg ik mij af: waar zit ik in godsnaam naar te kijken?

Taaie Attack of the Clones

En toen dus recentelijk de fraaie blu-raybox met alle negen delen. Een bestelling die ik overigens op een vrijdagavond online had geplaatst met een leveringsbelofte van de volgende dag… Eenmaal raden… Inderdaad, ik kon de eerste film pas halverwege de volgende week in de speler steken. ‘U was niet thuis.’ Ammehoela! Ik zat ín de brievenbus! PostNL heeft gelijk een miljoenenclaim aan de broek gekregen. Zal ze leren. Ook ik heb mijn grenzen.

De originele trilogie ging erin als koek. Net als bij James Bond uit de jaren 70 en 80 zie je waar de visuele effecten het moeilijk hebben. Je ziet ook wat er naderhand nog is ingeknutseld door George Lucas. Dat had in veel gevallen allemaal niet gehoeven.

Dan Episode I, The Phantom Menace (1999), die ik dus ooit in een lege bioscoop zag. Deze film was verre van goed, maar best te pruimen. Het begon pas echt taai te worden bij Attack of the Clones (2002). Ik had hier het gevoel dat ik naar een voorloper van de computeranimatie zat te kijken. Een videogame waar je zo gauw mogelijk door je levens hoopt te zijn. Een brei aan peperdure effecten gepresenteerd door Wibra. Het deed letterlijk pijn aan mijn ogen.

Ik had zo’n zin om Christopher Lee te zien, en het duurde en duurde maar. Ik heb de film zo vaak afgezet – om de volgende dag toch weer een poging te wagen – dat het leek alsof de acteur zichzelf met terugwerkende kracht uit de film had teruggetrokken. Uit schaamte. Tot hij op dag vijf toch in beeld verscheen. Eindelijk iemand die al die onzin een beetje kon relativeren. Als er iemand in staat was te schitteren tussen een berg rommel, was het Dracula wel. En dan die uitgestreken kop en niet te vergeten: die stem…

Maar als de man met het gouden pistool het enige lichtpuntje van een twee uur durende marteling is… Dat volwassen mensen zoiets kunnen bedenken en willen uitvoeren. Ik kan er met mijn hoofd niet bij.

Stroperige liefde

Zullen Star Wars-fans zo ook naar James Bond kijken, vroeg ik mij af. De nostalgie waar ik zo aan hang, waar de Star Wars-clan op neerkijkt? Of dat zij vinden, net als ik bij het sterrenepos, dat het na drie prima basisfilms na Goldfinger (1964) wel genoeg was met James Bond? Maar ze kunnen You Only Live Twice (1967) toch moeilijk net zo belabberd vinden als Attack of the Clones? En alles wat daarna kwam, van On Her Majesty’s Secret Service (1969) en The Spy Who Loved Me (1977) tot GoldenEye (1995) en Skyfall (2012), ieder zijn smaak natuurlijk, maar die films trekken de gemiddelde kwaliteit van de Bond-serie toch duidelijk omhoog?

Nou zijn de kritieken over deze vijfde Star Wars-film niet van de lucht; de hausse aan tegenvallende reacties die ik online raadpleegde, bevestigde mijn gevoel. Ik moest mijn hart zelfs even luchten bij Gemini, dat vertelde dat vooral de liefdesrelatie tussen Anakin en Padmé als bijzonder stroperig wordt ervaren. Daaraan toevoegend dat ook deze film zijn fans heeft — áls dit de eerste Star Wars was die zij zagen. Net zoals Die Another Day (2002) ook fans van James Bond heeft voortgebracht.

Lord of the Rings door andere ogen

Episode III laat ik voorlopig nog even in de box zitten, die zit daar prima. Ondertussen bekeek ik een jongere klassieker: de eerste The Lord of the Rings (2001). Inmiddels ook 25 jaar oud. Ik had deze tijdens de kerstdagen al eens voorgesteld aan de dochters, maar geen haar op hun hoofden dat ze naar dwergen, elfen en orcs gingen kijken. Tot ik de oudste onlangs influisterde dat het eigenlijk een soort Harry Potter is, maar dan voor volwassenen. Ineens had zij hier wel puntoren naar.

Het was prachtig om deze film door andere ogen te bekijken. Ook The Fellowship had ik in geen jaren gezien, maar het beviel mij gelijk meer dan welke Star Wars ook. De trilogie van Peter Jackson vond ik bij hun releases al fantastisch en ook dat is daarna met The Hobbit (2012-2014) allemaal overdadig geworden. Lichtpunt blijkt ook hier weer: Christopher Lee.

Indy als toetje

Om de grote filmfranchisemarathon af sluiten, nam ik als toetje nog de derde Indiana Jones. Dit keer zonder Christopher Lee, maar met Sean Connery, Alison Doody, Julian Glover, John-Rhys Davies, de vorige week overleden Michael Byrne en Vernon Dobtcheff uit de Bond-films. En zelfs bijna-Bond Hans de Vries heeft hier als Luke Hanson op de aftiteling nog een kleine rol.

Ook voor Indiana Jones geldt: de twee films die daarna kwamen, steken in schril contrast af tegen de originele trilogie. Wat dat betreft heeft James Bond zich niet ondanks, maar dankzij een ijzersterk begintrio als stevig fundament, steeds weten te vernieuwen. Er is niemand die zal zeggen dat Attack of the Clones de beste Star Wars is, niemand die een Hobbit-film beter vindt dan een Lord of the Rings en niemand die Kingdom of the Crystal Skull (2008) verkiest boven een van de eerdere Indiana Joneses.

Maar als het om Bond gaat, dan zijn er steevast fans te vinden die Thunderball (1965) boven de eerste drie plaatsen. Of Moonraker (1979), Octopussy (1981) of A View to a Kill (1985) op één zetten. Terwijl weer een ander zweert bij Licence to Kill (1989) of Casino Royale (2006).

Toen ik in de nacht van maandag 29 op dinsdag 30 juni een voetbalveldslag aanschouwde, vond ik het in de verlenging welletjes. Ik had het licht nog niet uitgedraaid of ik zakte – net als bij Star Wars in de bioscoop – in een korte maar diepe slaap. Nooit eerder was een penaltyreeks zo rustgevend…

Het bericht Column: A long time ago, in a galaxy far, far away…. verscheen eerst op James Bond Nederland.

Niet omdat James Bond al in geen dik 30 jaar in de zomer is uitgekomen, het is simpelweg omdat Bond-baas Barbara Broccoli niemand anders dan Daniel Craig in de rol van Bond kan uitstaan en daarom heel erg haar best doet géén opvolger te casten. Dat lukt haar opmerkelijk goed.

De deur voor Dannyboy staat na veel geaai en gevlooi namelijk nog steeds op een kier. Als je voorzichtig door die opening kijkt, zie je daar aan de kast, daar helemaal achterin, zijn tuxedo hangen. Zie je? Hij kan hem zo aantrekken. Desnoods met een coupenaadje. Hoe dat verhaaltechnisch rechtgetrokken moet worden — ach, dat mogen die schrijversjongens verzinnen. Al halen ze Johnny English erbij. Als zij de aura van Daniel maar om zich heen kan voelen. Zijn robuuste lichaamsgeur in haar neus voelt prikkelen. Desnoods zijn zweetvoeten.

Zolang als deze eenzijdige paringsdans plaatsvindt, is er geen plaats voor een vervanger. Het zou voelen als verraad. En daarmee is wat betreft James Bond een zomer-, herfst-, winter- of lenteblockbuster nog bioscoopjaren van ons verwijderd. We moeten het deze zomer doen met Indiana Jones en Mission: Impossible. Beslist niet de minsten, maar het is geen James Bond.

Indiana Jones bijt eind van de maand het spits af met zijn vijfde (en laatste) avontuur. De film beleefde onlangs in Cannes zijn vuurdoop. Staande ovatie voor Harrison Ford. Tranen ook, want wij houden van Harrison Ford en Harrison Ford houdt van ons. Typisch sentiment voor een tachtigjarige.

Ik heb er zin in hoor, in die film. Niet dat ik haantje de voorste moet zijn om hem te zien, maar binnen een paar weken na de release pik ik toch wel een avondje uit. Het is lang geleden dat ik met zoveel plezier uitkeek naar een nieuwe bioscoopfilm. Bij No Time to Die keek ik vooral lang uit naar de film. Dat duurde na de aankondiging van Bond 25 in juli 2017 (echt waar) nog meer dan vier jaar!

In de blockbusterzomer (of nazomer voor de puristen) van 1989 herinner ik mij nog goed de poster van Indiana Jones and the Last Crusade in de lichtbakken van Cinema Palace. Ook posters van Batman en Lethal Weapon 2 staan mij voor ogen. Gek genoeg níet die van Licence to Kill, de laatste Bond-film die in de zomer verscheen. Het afscheid van Timothy Dalton, dat toch een stuk soepeler verliep, is destijds geheel aan mij voorbijgegaan. Ik hoopte nog even dat ik de nieuwe Bond deze zomer per ongeluk opnieuw over het hoofd had gezien, maar nee.

Trouwens, die poster van de nieuwe Indiana Jones, dat is toch hoe een echte filmposter er uit hoort te zien? Tony Stella heeft ouderwets vakwerk afgeleverd. In de stijl van Drew Struzan (die met pensioen is) en Richard Amsel (die al heel lang dood is), maar toch met een eigen touch. Prachtig. Het matige succes van Licence to Kill kwam mede door die slordige knip- en plakposter van de film. Serieus. Daarna is het met de Bond-posters nooit meer helemaal goed gekomen. Maar Bond gaat met zijn tijd mee, dus moesten kunstenaars als Frank McCarthy, Robert McGinnis en Dan Goozee het veld ruimen. Indiana Jones is bij uitstek een period piece en dus past daar een schilderij bij. Grote klasse.

Twee weekjes na Indiana Jones klopt de volgende actieheld alweer aan de kassadeur: Tom Cruise met zijn meest gewaagde stunt tot nu toe. We zagen James Bond lang geleden al met een motor van een afgrond springen én vechtend boven op een rijdende trein over een vervaarlijke spoorbrug sjezen én met een klein geel autootje halsbrekende capriolen uithalen. Er is met Mission: Impossible alleen één groot verschil: de held breekt zijn voet omdat hij zélf van het ene gebouw naar het andere springt, en niet omdat hij uitglijdt over een vochtig steigertje.

Vreemd genoeg heeft die authenticiteit een enorme aantrekkingskracht; de wetenschap dat Tom Cruise daar zelf aan een opstijgend vliegtuig hangt of kilometers hoog aan de Burj Khalifa bungelt. Niet dat bij James Bond alles wat op een beetje kitesurfen lijkt nep is, maar het is niet de acteur zelf die de stoute schoentjes aantrekt. Dat verschil is voelbaar. Daarbij wordt er bij Mission: Impossible stug door gefilmd, want het vervolg (de laatste) staat gelijk gepland voor volgend jaar. Zoals dat vroeger met James Bond ook ging. En laten we eerlijk zijn, de makers van Mission: Impossible maken inmiddels betere Bond-films dan de makers van James Bond.

Er is wel één groot verschil: de naam James Bond kent iedereen en is inwisselbaar, Ethan Hunt staat in de schaduw van Tom Cruise. Als hij er na volgend jaar definitief mee stopt, is het klaar met Mission: Impossible. De filmserie blijft steken op acht films in 28 jaar tijd, alsof Sean Connery was blijven zitten tot en met Licence to Kill. Met het grote verschil dat Bond in diezelfde tijd het dubbele aantal films afleverde.

Hebben we trouwens ook nog The Flash over een paar weken waarin een andere oude filmheld wordt gereanimeerd: Michael Keaton als Batman. Hartstikke sympathiek allemaal, maar wat gaat dit over? Ben Affleck doet namelijk ook gewoon mee. Als Batman! Stop Timothy Dalton en Pierce Brosnan samen in een film en noem ze allebei James Bond. Met Spider-Man flikten ze dit zelfs in drievoud. Ach, het publiek vreet het en vergeet het.

Zo zullen Harisson Ford en Tom Cruise straks in carboniet worden gegoten en mag als de rust na de blockbusterzomer is wedergekeerd (en Barbara Broccoli is uitgerouwd) de nieuwe man zich melden. Hij gaat het met alle ups en downs de komende tien jaar proberen. Want je kunt mopperen op James Bond wat je wil, en je kunt hem zelfs omleggen, maar er is geen kruid tegen gewassen.

Tot die tijd bij gebrek aan een nieuwe Bond-film: geniet van wat er wél te zien is in de bioscoop!

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht De zomer van Blockbusters verscheen eerst op James Bond Nederland.

As we speak zijn de opnamen van de vijfde Indiana Jones in volle gang. Nou ja, ze zijn aan het filmen. Op dit moment zónder Harrison Ford, die herstelt van een schouderblessure. Kan de beste overkomen. Twee jaar geleden deed Daniel Craig er alles aan zo snel mogelijk weer op de been te komen na een enkelkwetsuur. Ford en Craig schelen maar een kwart eeuw in leeftijd.

Dat een bijna tachtigjarige actieheld (Harrison Ford mag op 13 juli 79 kaarsjes uitblazen) niet meer zonder kleerscheuren over ravijnen springt, mag geen verrassing heten. Stel je qua tijdsoverbrugging Sean Connery voor als James Bond in Die Another Day (2002). Veertig jaar, zolang is het inmiddels geleden dat de eerste Indiana Jones verscheen.

Het mag een unicum heten dat Ford de zweep nog eens ter hand wilde nemen. Naar het schijnt heeft het plot van Indy 5 alles te maken met de jacht op een verjongingskuur. De filmmakers konden dus wel een oude kop gebruiken.

Dat het in veertig jaar tijd ‘maar’ vijf films zijn, zal het voor Ford aantrekkelijker hebben gemaakt om die hoed nog eens op te zetten. Connery maakte zijn vijfde Bond-film in zes jaar tijd en deed dat met zichtbare tegenzin.

Persoonlijk vind ik het hartstikke leuk dat we volgend jaar weer naar Indiana Jones toe kunnen. Net zoals volgend jaar ook de nieuwe Jurassic World verschijnt. Lekkere verstand-op-nulfilms zonder de zenuwslopende hartkloppingen die ik bij iedere nieuwe Bond-film ervaar.

Valt een nieuwe Indiana Jones tegen, dan valt -ie tegen. Ik zal daar geen moment van wakker liggen. Ik was die hele Kingdom of the Crystal Skull uit 2008 al lang weer vergeten, tot ik hem een paar weken geleden weer eens opzette. De verhalen over deze film deden niet veel goeds vermoeden. En inderdaad, want een nonsens allemaal.

Nu zit er naar mijn smaak in iedere Indiana Jones iets teveel nonsens. Waar ik toch bij iedere film afhaak, is het bovennatuurlijke aspect. Dat kan volgens mij namelijk nooit een bevredigende apotheose opleveren, en dat doet het ook niet. Daarbuiten valt er meer dan genoeg leuks te zien wat stunts en humor betreft, waardoor deze films fier overeind blijven. Met andere woorden: zolang Indiana Jones zijn James Bond-avontuur beleeft, blijf ik graag kijken.

Een ander kritiekpuntje, nu we toch bezig zijn, zijn de titels. Raiders of the Lost Ark (1981) staat als een huis. Totdat deze eerste Indy-film de aftrap van een serie films bleek en sindsdien door het leven gaat als Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark. Wat een onzin! Worden de Amerikanen zó ontzettend dom geacht dat ze zonder Indiana Jones-stempel de bioscoop niet kunnen vinden? 

Met James Bond gebeurt hetzelfde in diverse nasynchronisaties, en zelfs in Nederland werd de film in 1963 aangekondigd als James Bond 007 contra Dr. No, maar de officiële titel van Dr. No uit 1962 is altijd Dr. No gebleven. Oké, iedere nieuwe nog onbetitelde Bond-film krijgt in eerste instantie het volgende nummer uit de Eon-reeks. Bond 26 is de toekomstige opvolger van No Time to Die, maar verliest deze tijdelijke titel op het moment dat er een officiële wordt gepresenteerd.

Eén van de sterkste punten van de James Bond-films vind ik de op zichzelf staande titels. Daar kan geen Indiana Jones aan tippen. Of pak ’m beet Jaws, Star Wars, Halloween, Police Academy, Lethal Weapon, Die Hard, Jurassic Park, The Lord of the Rings, Harry Potter, Pirates of the Caribbean, The Fast and the Furious en zelfs Flodder… Mission: Impossible maakt er helemaal een zootje van door de eerste twee vervolgen II en III te noemen om vanaf nummer vier ineens met Mission: Impossible – Ghost Protocol (2011) op de proppen te komen. Het zwabbert allemaal zo.

De nieuwe Indian Jones gaat volgens uitgelekte notulen Indiana Jones and the Order of Elysium heten. Een boek met diezelfde titel door Dean P. R. Buswell als onderdeel van The Aetheric Wars Trilogy is sinds vorig jaar te koop. Lucky Dean P. R. Buswell. Met Indiana Jones als pr-machine heb je geen extra initialen nodig.

Wat de titel ook mag zijn: the man in the hat is back. Minder dan Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull, kortweg IJATKOTCS, kan het niet worden, dus kijk ik met vertrouwen uit naar een laatste avontuur met Harrison Ford in de hoofdrol. Jez Butterworth van Skyfall (2012) en Spectre (2015) is een van de schrijvers, Phoebe Waller-Bridge van No Time to Die heeft een belangrijke rol in de film evenals Mads Mikkelsen uit Casino Royale (2006). En hopelijk keert John Rhys-Davies uit The Living Daylights (1987) terug als Sallah. Daarover houdt hij zijn kaken vooralsnog stijf op elkaar.

De bijna 90-jarige componist John Williams is voor de vijfde maal van de partij. Zijn bijdrage aan de filmserie is van onschatbare waarde. Hij heeft Indiana Jones een eigen James Bond Theme gegeven. Steven Spielberg zelf opereert voor de eerste keer als de Cubby Broccoli van de nieuwe Indy-film. Het regiestokje heeft hij overgegeven aan James Mangold. Blijkbaar hoeft Spielberg niet meer zo nodig een James Bond-film te maken. Had Broccoli Spielberg veertig jaar geleden zijn zin gegeven, hadden we nooit van de avontuurlijke archeoloog gehoord. En dat zou toch jammer zijn. Als je een roze bril opzet, kun je met een beetje goede wil constateren dat we beide filmhelden ‘James en Jones’ te danken hebben aan Cubby Broccoli. En Roger Moore is de uitvinder van het Magnum-ijsje. Vanaf nu kun je nooit meer een hap nemen zonder je wenkbrauw op te trekken…

Het bericht Column: James Bond and the Spy of the Secret Service verscheen eerst op James Bond Nederland.