Op dit moment met nummer vier “Thunderball” (1965) op komst lijkt de populariteit van Bond al vier Beatles waard. Hoe dat precies komt weet niemand, maar het is een feit. Tenzij uw geheugen enorm tochtig is weet u al genoeg van “Goldfinger” (1964), waarvan het chronologisch navertellen van de inhoud trouwens ondoenlijk is. Het is water naar de zee dragen waarschijnlijk om nog eens uit te weiden over de in alle onderdelen gevaarlijk getructe slee, waarmee Sean Connery achter de door Gert Frobe internationaal georganiseerde goudsmokkel aandavert. En dat de aanslag op Fort Knox net niet lukt ondanks zenuwgas, een spannend naar de explosie tikkende atoombom en een complot wat zo mooi lijkt te kloppen dat zelfs Bond even kansloos schijnt, is u ook al vele malen ingescherpt.

De vraag die overblijft: hoe leuk, hoe spannend, hoe goed is “Goldfinger“? Nou, dat gaat dan wel, houdt de verveling van de deur, maar blijkt toch niet in staat om het succes van Bond en zijn films redelijk te verklaren.

Geknipt voor de rol

Sean Connery is geknipt voor zijn rol, dat wordt graag toegegeven. Alle onderdelen van “Goldfinger” zijn fantasierijk uitgewerkt. Ze staan er groot, mooi en gekleurd op, maar het aardigste van “Veel Liefs Uit Moskou” (1963), de ironie, de knipoog in de verteltrant is op de achtergrond geraakt. Natuurlijk blijft er veel te lachen, eenvoudig omdat het allemaal opgejutte onzin is. Maar duidelijker dan in de twee voorgaande films blijkt dat “Goldfinger” ontsproten is aan de B-film, waarnaar nooit echt is omgekeken vroeger. Nu wel, sinds diezelfde rommel in het goud gedompeld wordt, de juffrouwen wat mooier en gekwiekster zijn en Sean Connery, die ze of met liefde van de misdaad bekeert of ze met “bah” en “walgelijk” van zich afstoot – dat komt maar een keer voor trouwens – zoveel betere pakken draagt dan zijn voorgangers in “The Saint” enz; om dan van Eddie Constantine maar te zwijgen.

Diepgaande verklaringen

Men is al bezig diepgaande verklaringen te zoeken voor de populariteit van James Bond en sommige conclusies klinken interessant. Maar als je goed kijkt naar de film, wat dus geen straf blijkt, vergaat de lust om eraan mee te doen. Laten we ingetogen schijnend Albion feliciteren met deze tweede rage en verder vaststellen dat Bond, Connery en de jongens die er puur goud uit weten te kloppen niet belangrijk zijn, net zo min als Ian Fleming dat was, die dit linke bioscoopbedrog verzon.

Er is weinige nieuws aan opgesierd boerenbedrog waarvan de bioscoop het in de eerste plaats moet hebben en dat is “Goldfinger” ten voeten uit.

Het Parool

Dit bovenstaand artikel verscheen op 16 april 1965 in het Parool. Aanleiding was het uitkomen van de film Goldfinger. Het kritische artikel werd geschreven door C.B. Doolaard. En wie Google raadpleegt komt te weten dat deze film- en kunstrecensent 9 van de 10 keer zeer kritisch en negatief was over voorstellingen waar hij kwam. Als hij er nog mocht komen. Wim Kan bijvoorbeeld was heel resoluut: De man komt er niet in bij mij!

Andere kranten

Maar stond Doolaard in deze alleen met zijn mening? Een blik in de Nederlandse kranten van die tijd leert dat Goldfinger niet heel geweldig ontvangen. Jan Blokker van het Algemeen Handelsblad schreef: “Hamilton heeft geen hand uitgestoken om elementaire zwakheden in het script te verbeteren: het feit dat Bonds tweede huid (de toverauto) al een kwartier na introductie onbruikbaar is geworden en dat dat hij de strijd alleen maar kan winnen door de lesbische Pussy Galore te verleiden. Een mooie gedachte voor een psychologische thriller, maar een oerfout in een Bond.”

Overigens heeft Sean Connery ook geen hoge pet op van James Bond en noemde hem “een machine die geld maakt. Bond is wel vermakelijk; geschikt voor het publiek“.

Het bericht “Goldfinger is een in goud gedompelde B-film” verscheen eerst op James Bond Nederland.

2021 wordt het jaar waarin we ein-de-lijk die nieuwe James Bond-film mogen zien. Eindelijk. Want wat heeft het lang geduurd. Inmiddels staan we al meer dan vijf jaar droog en willen we wel eens weten wat James en Madeleine hebben uitgespookt na hun ritje richting de horizon aan het einde van Spectre (2015).

De toekomst ziet er rooskleuriger uit met een vaccin en de wetenschap dat het tot april nog maar drie maanden duurt. Drie maanden waarin we ons opnieuw kunnen warmlopen voor diezelfde premièredatum, zij het met een ander jaartal erachter.

Het zal deze keer voorzichtiger zijn. Want, zo is maar weer gebleken, niets is zeker. Pas als je met eigen ogen die dots over het scherm ziet rollen en het kippenvel op je armen voelt, pas dan weet je het zeker: dit is de nieuwe James Bond.

Voordat het zover is kunnen we met de jaartallen in ons achterhoofd mooi even terugblikken. Allereerst naar 1971, waar in december van dat jaar Diamonds Are Forever uitkomt. De zevende Bond-film uit de reeks binnen tien jaar tijd… Als je daar met het verstand van nu over nadenkt — om krankzinnig van te worden. Ter vergelijking: tien jaar geleden zaten we middenin het lege gat tussen Quantum of Solace (2008) en Skyfall. Skyfall werd in 2012 de eerstvolgende Bond-film, Spectre in 2015 de tweede en No Time to Die… Goed, je hoeft geen wiskundige te zijn om te zien dat dat een compleet ander verhaal is.

De laatste Bond-film die Sean Connery voor Eon Productions maakte, viert dit jaar zijn gouden jubileum. Een film waar ik een haat-liefdeverhouding mee heb, ondanks dat het een van mijn eerste Bond-ervaringen moet zijn geweest.

Waar Diamonds Are Forever de plank volledig misslaat, is als waardige opvolger van On Her Majesty’s Secret Service (1969). Wat een persoonlijk verhaal van 007 tegen Blofeld had moeten worden na de moord op Bonds vrouw, verzandt in een komisch stripverhaal. Als we het allemaal niet te serieus nemen, en dat doet de film zelf allerminst, dan is Diamonds Are Forever niets meer dan een kleurrijk kolderavontuur geworden. Het werd de opmaat naar meer lolligheid, die niet, zoals velen zeggen, zijn intrede deed met de komst van Roger Moore, maar met het afscheid van Sean Connery.

Wie ik in de loop der jaren wel ben gaan waarderen, is die gekke Charles Gray als Blofeld. Ergens een totale miscasting als je hem vergelijkt met zijn veel dreigender voorgangers. Maar als je die vergelijking niet maakt, dan past die Britse breedbekkikker als gegoten in een film als Diamonds Are Forever. Hij heeft zijn postuur mee, een hautaine oogopslag en zo’n Nehru jacket staat ’m hartstikke geinig.

Aanvankelijk hadden de filmmakers een heel ander verhaal voor Diamonds Are Forever voor ogen, waarin de tweelingbroer van Goldfinger aantreedt als antagonist. On Her Majesty’s Secret Service was namelijk niet het succes geworden waarop ze hadden gehoopt en met Goldfinger-regisseur Guy Hamilton voor de tweede keer aan het roer, wilden de makers teruggrijpen naar een van hun grootste artistieke en commerciële triomfen tot dan toe.

Gert Fröbe in de titelrol van de gelijknamige film was goed bevallen. De lichte touch van Hamilton viel in de smaak, en de terugkeer van Sean Connery in Diamonds zou het succes van 1964 naar de kroon kunnen steken. Dus bedachten de scenarioschrijvers een tweelingbroer voor Goldfinger (opnieuw gespeeld door Fröbe, anders had het geen zin) die ditmaal geen fetisj had voor goud, maar voor diamanten.

Het idiote idee werd in de prullenbak gegooid nadat producent Cubby Broccoli een nog krankzinniger droom had over een bezoek aan zijn vriend, de kluizenaar Howard Hughes. In Broccoli’s droom bleek dat niet Hughes de touwtjes van zijn imperium in handen had, maar een onbekende megalomaan. Die rol werd gegeven aan aartsvijand Blofeld die ongemerkt het imperium van Hughes-persiflage Willard Whyte bestiert. Ze konden Blofeld immers niet straffeloos negeren nadat hij de vorige keer Bonds kersverse vrouw had gedood. Alhoewel, over Tracy wordt in Diamonds Are Forever met geen woord gerept.

Dan is er nog die andere jubilaris waar een heel ander verhaal wordt verteld: For Your Eyes Only (1981), de twaalfde Bond-film uit de reeks die dit jaar veertig jaar geleden in première ging. Waar Diamonds Are Forever zijn voorganger grotendeels negeert, kan For Your Eyes Only gezien worden als de serieuze opvolger van On Her Majesty’s Secret Service.

Dat begint gelijk al met de pre-titles waarin Bond voor de eerste en enige keer het graf van zijn vermoorde echtgenote bezoekt. Het is net alsof de jaren 70 niet hebben bestaan en Bond een reuzestap van 1969 naar 1981 maakt.

In zijn laatste jaren 70-film, Moonraker (1979), beleeft Bond in de finale een buitenaards avontuur. Hoeveel verder dan dat had hij moeten gaan? In plaats van een bezoek aan Uranus, zetten de filmmakers hun held met beide voeten op de grond, pakken hem zijn gadgets af en moet hij het zien te rooien met zijn boerenverstand.

Hoewel ik Moonraker een heerlijke film vind vanwege de prachtige plaatjes en een majestueuze soundtrack van John Barry, behoort For Your Eyes Only tot een van mijn favoriete Bond-films. Een film die goed past in het rijtje van mijn eerdere favorieten From Russia with Love (1963) en On Her Majesty’s Secret Service, waar een spionnenverhaal wordt verteld en waar het écht weer eens spannend wordt.

In 2017 kort na het overlijden van Roger Moore heb ik mijzelf een plezier gedaan en ben ik For Your Eyes Only in de bioscoop gaan zien. Een film in een bioscoopzaal betekent naast het mooie grote beeld ook reacties uit de zaal. Die waren nogal opvallend. Zo te horen waren er genoeg mensen die of de film nooit eerder hadden gezien of hem al lang weer waren vergeten. Een jonger stel een paar stoelen achter mij begon plots alles lollig te vinden: de kleding van de acteurs, hun haardracht.

Het storende geluid verstomde geheel bij de beklimming in de derde akte van de film. Ineens werd het doodstil in de bioscoopzaal. Toen Bond voor de eerste keer bijna te pletter viel, voelde de zaal met hem mee. Het snijdende touw, de oplossing met de prusikknoop. Dit is altijd een van mijn favoriete scènes uit de gehele Bond-canon geweest. Beter dan deze keer had ik de beklimming nooit ervaren.

Daarna mocht er weer gelachen worden. De eindscène met de Thatchers was voor het eerst ook echt leuk. De zaal reageerde optimaal. Een glunderende defensieminister, de flirtende look-a-like, en daar kwam de grootste troef: Denis Thatcher. Ik vond deze scène altijd teveel van het goede, zeker voor zo’n serieuze Bond-film als For Your Eyes Only. Maar het werkte. Dat hadden John Glen, Richard Maibaum en Michael G. Wilson destijds goed gezien.

Van de kolder in Amsterdam een halve eeuw geleden naar de down-to-earth avonturen van veertig jaar terug — in 1991, 2001 en 2011 bleef het vervolgens stil rond 007 in de bioscoop — verwacht ik in 2021 een geheel ander verhaal.

Rami Malek in vrouwenkleding zal zich beperken tot Bohemian Rhapsody (2018) en een cameo voor Boris Johnson aan het eind van de film is uitgesloten aangezien No Time to Die is geschreven toen Theresa May nog de scepter over het Verenigd Koninkrijk zwaaide. Overigens is May de enige Britse premier die tijdens haar termijn sinds het begin van de filmserie in 1962 geen James Bond-film in première heeft zien gaan. Maar dat is wéér een ander verhaal…

Het bericht Column: Een ander verhaal verscheen eerst op James Bond Nederland.

Afgelopen weekend was het bedrijf aanwezig op de Toy Fair in New York. Daar waren de poppen voor het eerst in het echt te zien. De eerste beelden zijn veelbelovend. Ook heeft het bedrijf nieuwe foto’s gepubliceerd waarop meer details te zien zijn. Het is verder nog niet bekend of er meer en welke poppen er in de loop van de tijd nog gaan verschijnen.

Het bericht Poppen Big Chief Studios (update #2) verscheen eerst op James Bond Nederland.