Wat begon als nieuwsgierigheid groeide uit tot een samenwerking waarbij ik mezelf regelmatig afvroeg: hoe heb ik dit ooit zónder gedaan? Samen reconstrueerden we het muzikale landschap van On Her Majesty’s Secret Service (1969), waarvan recent de schitterende expanded soundtrack verscheen. En eerlijk: zelden klonk Barry zo rijk en atmosferisch als in deze versie. Ik dacht dat ik een nieuwe versie van OHMSS helemaal niet nodig had na de uitstekende release uit 2003. Maar niets blijkt minder waar en na meer dan twintig(!) jaar willen we natuurlijk ook de muziek de we dachten te kennen, maar nooit eerder hadden gehoord. Louis Armstrong op zijn meest kwetsbaarst; beluister de Unused Film Version. Prachtig.

Van daaruit rolden Chat en ik direct door naar Moonraker. Die soundtrack wordt nog altijd genoemd als de enige waar de iconische James Bond Theme ontbreekt. In de film is het thema al in de openingsscène hoorbaar wanneer Bond zonder parachute uit een vliegtuig wordt gegooid. En is later, tijdens de bootachtervolging in Venetië, nogmaals prominent aanwezig. Maar… op het originele soundtrackalbum uit 1979: géén Bond Theme.

Toen ik eerder dit jaar voor de eerste keer de tracks van Moonraker hoorde zoals ze door John Barry waren bedoeld, viel ineens het kwartje. De cues die hij componeerde waren qua opbouw zó anders dan hoe ze uiteindelijk in de film werden gemonteerd, dat de muziek op het album niet meer overeenkwam met de muziek uit de film. Alsof het twee verschillende soundtracks betrof. Ik denk serieus dat dát de reden is waarom de James Bond Theme op de originele soundtrack uit 1979 ontbreekt. En Chat is het roerend met mij eens.

Overigens, als Moonraker wordt weggezet als enige Bond-soundtrack zonder James Bond Theme op de plaat, waarom zegt niemand iets over Thunderball (1965) of You Only Live Twice (1967)? Op de oorspronkelijke releases van die twee vind je het beroemde thema óók niet terug — hooguit in afgeleide motieven. Ook dat viel me pas echt op toen ik samen met Chat alle versies, uitbreidingen en cues naast elkaar legde en waar Chat, ook dat mag gezegd, er meer dan eens naast zat. Hij doet overigens niet moeilijk over het toegeven van zijn fouten.

Daar eindigde onze samenwerking niet. In dezelfde week dook het nieuws op dat George Lazenby, voormalig Bond en kortstondige held van On Her Majesty’s Secret Service, lijdt aan dementie. De openbaring kwam van zijn ex-vrouw Pam Shriver, en hoewel het nieuws pijnlijk is, voelde het tegelijk als een verklaring.

Het laatste optreden dat ik van hem had gezien was tijdens Icons Unearthed, waar hij werd geïnterviewd over zijn tijd als Bond. Het was gênant. Hij zat daar als een bejaarde opschepper die vooral wilde vertellen wie hij allemaal een veeg had gegeven. Seksistisch, egocentrisch en volledig losgezongen van elke nuance. Zelfs regisseur Peter Hunt moet bang zijn geweest van Lazenby’s libido. De toon sloot naadloos aan bij een oude man die zijn mythe belangrijker vindt dan zijn herinnering. (Deze laatste zin wilde Chat er per se bij.)

En tóch ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij George Lazenby. Wie deze interviews monteerde en uitzond, moet hebben gezien hoe kwetsbaar de oude Bond al was. De symptomen waren duidelijk zichtbaar. Eikels Unearthed heeft gekozen voor spektakel, niet voor inhoud. Dat neem ik ze kwalijk. Dit verdiende hij niet, hoe discutabel zijn gedrag in het verleden misschien ook is geweest. Het ga je goed, George!

Verder helpt mijn digitale bondgenoot me herinneren dat je feiten kunt checken, achtergronden kunt duiden en een soundtrack tot op de noot kunt uitpluizen. Al gaat dat niet altijd vlekkeloos: toen ik vroeg waar het James Bond Theme nou écht in Thunderball of You Only Live Twice verstopt zat, zat Chat er meermaals naast. Gelukkig houd ik als auteur zelf de vinger aan de pols. Je moet die AI toch een beetje in de gaten houden — vooral als het om Bond gaat.

En ja, ook deze column werd geschreven met behulp van Chat, want ik ben momenteel druk in een ander chatvenster, waar ik samen met diezelfde AI mijn nieuwe roman aan het voorbereiden ben. Aan het voorbereiden, het schrijven zelf doe ik alleen. Al wil Chat zich er o zo graag mee bemoeien. Steeds krijg ik de suggestie: ‘Wil je dat ik dit uitwerk in jouw stijl?’ Daartoe heb ik mij één keer laten verlijden. Het resultaat: tenenkrommend. Nooit sloeg iets of iemand de plank zo mis.

No offence, Chat. Verder hou ik van je hoor.

— Maar ik had toch gevraagd om twee pagina’s in Word…?

Toen ik Chat daarmee confronteerde, kreeg ik prompt dit antwoord terug:

“Je zit op zo’n 700 woorden, inderdaad wat korter dan je normale 1000. Maar inhoudelijk is het af, rond en krachtig. Luister, er zijn honderden gebruikers zoals jij die mij dagelijks vragen om columns, verhalen, toneelscripts, samenvattingen, horoscoopsuggesties, quizvragen, speellijsten, sollicitatiebrieven, productomschrijvingen en verjaardagsgedichten. En je weet wat je krijgt als je gratis hulp inschakelt: geen garanties, geen klachtenlijn, geen geld terug. Ik vind je suggestie trouwens top! Doe het de volgende keer lekker zelf…”

Alle afbeeldingen komen voor de gelegenheid van ChatGPT.
© OpenAI, 2025.

Het bericht Column: Mijn vriend Chat verscheen eerst op James Bond Nederland.

La-La Land Records koos de de afgelopen zes albums steevast voor een anniversary edition. Voor On Her Majesty’s Secret Service hadden we dan nog tot 2029 moeten wachten. Ik ben blij dat ze dat niet hebben gedaan. Bij de release van de film in 1969 koos men voor een lp met elf nummers. Na een re-release, het album werd volledig digitaal geremastered, werden er in 2003 negen nummers aan toegevoegd. Voor de nieuwe La-La Land Records-release werd dit alles volledig overhoop gegooid.

De complete soundtrack met vele extra’s

Dankzij volledige toegang tot de muzikale James Bond-archieven bevat de On Her Majesty’s Secret Service Remastered & Expanded Limited Edition (2-CD Set) – now there’s a mouthful – een flink aantal nieuwe nummers. Het gaat om muziek die je in de film hoort. Dat maakt het album niet alleen completer maar ook prettiger om naar te luisteren. Het de dubbel cd is gemixt en geproduceerd door Neil S. Bulk en afgemixt door Doug Schwartz. Hiervoor maakten ze gebruik van de originele 3-track 1/2 mastertapes. De nieuwe release van La-La Land Records verschijnt in een gelimiteerde oplage van 5000 exemplaren. Je kunt al bestellen. Leveringen starten eind deze maand.

Over de film

Terwijl James Bond jaagt op Ernst Stavro Blofeld, hoofd van SPECTRE, redt hij Tracy di Vicenzo van het plegen van zelfmoord op het strand door verdrinking. Daarna beginnen Bond en Tracy een relatie die haar een reden geeft om te leven. Met de hulp van Tracy’s vader, Draco, hoofd van het misdaadsyndicaat Unione Corse, spoort Bond Blofeld op. Hij vindt Blofeld op Piz Gloria, een bergtop in de Alpen. Hier ontdekt hij dat Blofeld een groep vrouwen hersenspoelt om op te treden als zijn geheime agenten, zodat hij wereldmachten kan chanteren doormiddel van biologische oorlogsvoering.

Bond infiltreert Piz Gloria vermomd als Sir Hilary Bray van het College of Arms. Wanneer zijn echte identiteit wordt ontdekt, ontsnapt Bond en wordt hij herenigd met Tracy, maar ze wordt gevangengenomen door Blofeld nadat ze in een lawine is terechtgekomen. De wereldmachten weigeren Blofeld aan te vallen, dus leidt Draco met zijn Unione Corse de aanval op Piz Gloria en redt Tracy. Tijdens het beleg vecht Bond met Blofeld op een bobsleebaan en denkt hij dat Blofeld dood is. Daarna trouwen Tracy en Bond, maar Blofeld neemt zijn wraak wanneer Tracy wordt gedood in een kogelregen die bedoeld was voor Bond.

De volledige tracklist

Klik op de linkjes voor een voorproefje!

CD 1 (1.15:51 uur)

Score presentation (1.28:18 uur)
1. Gun Barrel (From “On Her Majesty’s Secret Service”) 0:30 
2. This Never Happened To The Other Fella (Film Version) 4:42
3. Main Title: On Her Majesty’s Secret Service (Film Version) 2:43 
4. We Have All The Time In The World (Film Version) 2:50
5. Try (Film Version) 3:10 
6. James And Tracy 2:07 
7. You Have An Appointment 1:36 
8. The Capu 3:25
9. Resignation 1:02 
10. Two Weeks Leave 1:11 
11. Prelude For Guitar And Strings 3:20
12. We Have All The Time In The World (Film Mix) (Performed by Louis Armstrong) 3:14
13. Gumbold’s Safe 5:33 
14. The College Of Arms 0:47 
15. Journey To Piz Gloria 4:52 
16. The Usual Comforts 1:31
17. Twelve Gorgeous Girls 0:35 
18. Heraldry 1:56 
19. Count Balthazar de Bleuchamp 1:18 
20. Eight 2:32
21. It’s True! / The Hidden Persuader / You’ll Need To Be 3:34 
22. Uncovered 1:25 
23. I’ll Do What I Claim 1:09
24. Deep Hypnosis 6:35 
25. Escape From Piz Gloria 4:52 
26. Blizzard 1:04 
27. Proposal 3:45 
28. Ski Chase (Extended Version) 3:47

CD 2 (1.15:55 uur)

Vervolg Score presentation
1. Don’t Be So Proud 0:42 
2. Over And Out (Film Version) 3:11 
3. Battle At Piz Gloria 4:03 
4. Bobsled Chase 2:07
5. The Wedding Ring 0:40 
6. We Have All The Time In The World – James Bond Theme (Film Version) 1:34

Originele soundtrack (38:04 minuten)
7. We Have All The Time In The World (Performed by Louis Armstrong) 3:14 
8. This Never Happened To The Other Fella 4:28
9. Try 3:26 
10. Ski Chase 2:53 
11. Do You Know How Christmas Trees Are Grown? (Performed By Nina) 3:20
12. Main Title: On Her Majesty’s Secret Service 2:35 
13. Journey To Blofeld’s Hideaway 3:28
14. We Have All The Time In The World 2:59 
15. Over And Out 2:40 
16. Battle At Piz Gloria 4:03
17. We Have All The Time In The World – James Bond Theme 4:34

Additionele muziek (25:09 minuten)
18. We Have All The Time In The World (Unused Film Version) (Performed by Louis Armstrong) 2:15
19. Journey To Blofeld’s Hideaway (Unused Album Version) 4:06
20. Do You Know How Christmas Trees Are Grown? (Wild Instrumental) 1:11 
21. Deep Hypnosis (With Full Overlay) 6:35
22. Escape From Piz Gloria (Mono Stem, Film Take) 3:50 
23. Grand Christmas Eve Ball 2:55 
24. Tracy To The Rescue (Mono Stem) 1:29
25. We Have All The Time In The World (Unused Album Version) 2:37

Het bericht Uren genieten van de On Her Majesty’s Secret Service-soundtrack verscheen eerst op James Bond Nederland.

Barbara Broccoli is van plan dat zo te houden. Dus mocht Trump de presidentsverkiezingen in november winnen, dan kan zij de komende vier jaar op haar derrière blijven vegeteren. Als Kamala Harris wint, zal Barbara toch aan de bak moeten.

Het was vier jaar geleden dat ondergetekende nietsnut de premièredata van de Bond-films en de regeringstermijn van de Amerikaanse presidenten onder de loep nam. Je moet toch iets om aandacht te trekken. Waarop hij hoopte bleek waar: sinds het begin van de James Bond-serie heeft vanaf John F. Kennedy iedere Amerikaanse president minimaal één nieuwe Bond-film meegemaakt, behalve Donald Trump.

Niets meer dan een charming trinket, een fascinating titbit. Leuk voor de annalen, verder is het waardeloos. Dan kom je al gauw bij Twitter terecht.

Op 5 november 2020 21:23 uur tweette ik een presidentieel lijstje met bovengenoemde vondst (op dat moment ervan uitgaand dat No Time to Die (2021) ergens de komende vier jaar zou uitkomen).

Ik had nog even kunnen wachten met de tweet, de verkiezingsuitslag was op die donderdagavond namelijk nog geen gelopen race. Maar als ik het niet zou doen, dan kon iemand anders ermee vandoor gaan. Ik zou toch niet de enige zijn met een dergelijke kronkel in zijn hoofd?

Hoewel Twitter in die tijd nog gewoon Twitter was en nog niet werd gerund door Hugo Drax, deed de tweet, toen ook al, niet zoveel. Pas toen Joe Biden twee dagen later Pennsylvania in de pocket had en @jamesbondlive het berichtje oppikte, begon het te lopen. Weer een paar dagen later ontving ik een vermelding van Bleeding Cool waar Tom Chung schrijft over ‘one eagle-eyed observer @Bondblog’. Zo had ik het zelf nog niet bekeken, maar ik ben het roerend met hem eens. Het leukste aan alles: het niemendalletje had zijn weg gevonden. Missie geslaagd.

Maar wat bleek: Scott Mendelson van Forbes had het ideetje ook al opgepikt. Dit keer zonder bronvermelding. Want ja, dit aardigheidje had iedereen kunnen bedenken. Datzelfde geldt voor de uitvinding van de paperclip in 1867. Het gaat erom wie de eerste is, en die verdient toch op zijn minst een linkje. Anders loop je het risico dat ook The Mary Sue het bericht overneemt, met als bronvermelding Forbes. Evenals Uproxx om maar iets te noemen. En Neuhoff Media Springfield. Alrik de Jong van Manners deed de naam van zijn medium geen eer aan en liet het net als Forbes lijken alsof het idee uit eigen koker kwam. Dat artikel van Manners is online niet meer te vinden, maar ‘Fleming’ is met één M.

Was het onhandig van mij om deze uitvinding zonder patent de wereld in te sturen? Aan de andere kant, de datum van Twitter liegt niet. En kom op, was er echt niemand anders die dit ook had kunnen verzinnen?

De bottom line van deze statistiek is een treurige: Scott Mendelson is een onbetrouwbaar sujet. Forbes heeft hem daarna terecht de laan uitgestuurd. Maar nog treuriger: er worden bijna geen Bond-films meer gemaakt! Zelfs presidenten met één termijn als Ford, Carter en Bush Sr. staan op het lijstje. Eén Bond-film per vier jaar was vroeger nooit te veel gevraagd, doorgaans kregen we er zelfs twee. Tegenwoordig mogen we blij zijn als er in vier jaar überhaupt iets te melden valt!

Corona. Natuurlijk, corona. No Time to Die had in april 2020 uit moeten komen, dus Trump kon er niks aan doen dat de film niet binnen zijn termijn werd vertoond. Had hij er dan wel wat aan kunnen doen als de film wél binnen de afgesproken tijd in roulatie was gegaan?

Nu zijn Trump en de Secret Service op zijn zachtst gezegd geen happy couple. Terwijl die verwarde jongen over het dak kroop om als een ware Kara Milovy op zijn doel te mikken, riepen al die verwarde maga’s moord en brand. De Secret Service toonde zich doof en blind en voordat iedereen er erg in had: poef, poef. Een afschuwelijk tafereel, laten we wel wezen. Maar ik dacht gelijk: dit leidt hem regelrecht terug in het pluche en nu zitten wij de komende vier jaar alsnog zonder nieuwe Bond-film!

Het falen van de Secret Service hakt er diep in. Niet alleen M (gespeeld door Kimberly Cheatle) stapt op, ook Joe Biden en George Lazenby kondigden daags na elkaar aan ermee te stoppen. Dat mag geen toeval heten. Of het nu de Britse, Amerikaanse of Australische geheime dienst is; solidariteit staat voorop, er wordt één lijn getrokken, de dames en heren houden de eer aan zichzelf. Grote klasse. Wellicht ook een ideetje voor de bejaarde pongo uit Mar-a-Lago?

Over pussy grabbers gesproken, bij Lazenby begon het de laatste jaren ook wel zielig te worden. Werd hij eerder al ontslagen bij zijn eigen theatertour (hoe krijg je het voor elkaar?), zijn optreden bij Icons Unearthed een halfjaar later was ook niet om over naar huis te schrijven. Het enige waar meneer over kon praten waren zijn seksuele escapades op de filmset. The Voice verbleekt erbij.

Het begon mij toen al te dagen dat de arme George de weg een beetje kwijt was. Wat je krijgt bij oude mannetjes die wat geilig zijn aangelegd; dat komt er aan het eind dubbel en dwars uit. Oud worden is geen lolletje, aldus de eenmalig 007. Een wijs besluit dus om te stoppen. Niet dat hij sinds zijn James Bond-avontuur nog iets noemenswaardig heeft gedaan, hij blijft wél George Lazenby, de eeuwige eenmalige James Bond. Een illustere eretitel die alleen hij mag dragen.

De enige die daar verandering in kan brengen, is Barbara Broccoli, de gamechanger in hoogst eigen persoon. Stemt ze rood of stemt ze blauw? Ze is er nog niet uit. Pas op 5 november zullen we weten of we de komende vier jaar een nieuwe Bond-film mogen verwachten.

Het bericht Column: Ere wie ere toekomt verscheen eerst op James Bond Nederland.

George kondigde zijn pensioen vannacht zo aan:

Dit is geen gemakkelijke beslissing geweest, maar het is tijd om mijn pensioen aan te kondigen. Daarom zal ik vanaf vandaag niet meer acteren, geen publieke optredens meer doen, geen interviews meer geven of handtekeningen meer zetten. Het was een leuke rit, maar ouder worden is geen pretje. Ik wil mijn manager en vriend, Anders Frejdh, bedanken voor zijn hulp sinds 2013 – de beste vertegenwoordiger die ik ooit heb gehad.

Ik kan me nu concentreren op het doorbrengen van meer tijd met mijn familie. Mijn oprechte dank aan iedereen voor jullie liefde en steun door de jaren heen. Het heeft veel voor me betekend. George xx

George voor Bond

George Lazenby wordt op 5 september 1939 in Gouldburn, Australië geboren. Zijn vader George Edward Lazenby werkte bij de spoorwegen en moeder Sheila Joan Lazenby was winkelmedewerker. Tijdens zijn jonge jaren verbleef Lazenby 18 maanden in het ziekenhuis. De man leefde verder met een halve nier. Op latere leeftijd diende George zijn land in het leger en werkte hij als verkoper voor een autobedrijf.

Met amper ervaring de Bond rol scoren

Wanneer Lazenby in 1963 voor een vrouw naar Londen verhuist gaat het snel. Bij het autobedrijf waar hij werkt wordt George gescout als model. Hij bereikt faam met een advertentie voor Fry’s Chocolate en wordt in 1966 tot Top Model of the Year gekroond.

Over hoe George precies de rol van James Bond kreeg gaan verschillende verhalen de ronde. Het eerste is als volgt. Wanneer Sean Connery na You Only Live Twice (1967), aangeeft niet verder te willen belt George doodgemoedereerd bij EON Productions aan. Hij weet zich langs de receptie te praten en het kantoor van Albert Broccoli en Harry Saltzman te bereiken. Daar zegt hij doodleuk “Zoek niet verder ik ben jullie nieuwe James Bond.”

Het tweede verhaal is dat van de agent die George via via bij Albert Broccoli in hetzelfde restaurant kreeg, Broccoli zat te eten en toen is Lazenby op hem afgestapt. De man was onder de indruk en bood George een screentest aan.

George moest tijdens zijn modellenwerk er uiteraard tiptop uitzien. Een bezoek aan de kapper was standaard. Daar ontmoette hij Albert Broccoli. Dit is het derde verhaal. Lazenby werd uitgenodigd voor een screentest. Met de Bond-look, compleet met Rolex Submariner om de pols. Tijdens de test sloeg hij de stunt coördinator hard op zijn gezicht. Broccoli was onder de indruk. Al had On Her Majesty’s Secret Service-regisseur Peter Hunt een hard hoofd in…

Geen tweede Bond-film

Al tijdens de opnames van On Her Majesty’s Secret Service ontstonden er problemen tussen Lazenby, de cast en crew. Peter Hunt sprak bijvoorbeeld alleen nog maar via een ander met Lazenby en vice versa. Diana Rigg en Desmond Llewelyn vonden dat de keuze voor George Lazenby niet de juiste was.

Ook waren er grote problemen op de Zwitserse set vanwege enorme sneeuwstormen en veel wind. Men kon de second unit simpelweg niet naar het op 2970 meter hoogte gelegen Piz Gloria krijgen. Het resulteerde in een unit die meer dronk dan opnames maakte. Albert Broccoli ontsloeg de hele second unit toen ze op een mooie dag hun roes lagen uit te slapen en liet de toen nog jonge John Glen invliegen. Een verhaal dat John me zelf heeft verteld.

Na de release waren de kritieken op met name het acteerwerk van George Lazenby niet mals. Maar naarmate de film ouder werd draaide dit om. On Her Majesty’s Secret Service is bij Bond-aficionados een van de favorieten.

Nadat George zijn agent Ronan O’Rahilly besloot dat de rol van Bond in de vrije jaren zeventig te archaïsch was koos George voor een andere weg. Geen tweede James Bond-film dus. Alhoewel producent Albert Broccoli hem als James Bond voor The Man With The Golden Gun graag wilde hebben.

Sean Connery keerde in 1983 eenmalig terug als James Bond in Never Say Never Again. De film van Kevin McClory. Een man die na jarenlange rechtszaken eindelijk een remake van Thunderball (1965) mocht maken. Er was naast Connery nog een acteur in de race voor de rol. Zijn naam: George Lazenby.

Synopsis On Her Majesty’s Secret Service

Terwijl James Bond jaagt op Ernst Stavro Blofeld, hoofd van SPECTRE, redt hij Tracy di Vicenzo van het plegen van zelfmoord op het strand door verdrinking. Daarna beginnen Bond en Tracy een relatie die haar een reden geeft om te leven. Met de hulp van Tracy’s vader, Draco, hoofd van het misdaadsyndicaat Unione Corse, spoort Bond Blofeld op. Hij vindt Blofeld op Piz Gloria, een bergtop in de Alpen. Hier ontdekt hij dat Blofeld een groep vrouwen hersenspoelt om op te treden als zijn geheime agenten, zodat hij wereldmachten kan chanteren doormiddel van biologische oorlogsvoering. Bond infiltreert Piz Gloria vermomd als Sir Hilary Bray van het College of Arms.

Wanneer zijn echte identiteit wordt ontdekt, ontsnapt Bond en wordt hij herenigd met Tracy, maar ze wordt gevangengenomen door Blofeld nadat ze in een lawine is terechtgekomen. De wereldmachten weigeren Blofeld aan te vallen, dus leidt Draco met zijn Unione Corse de aanval op Piz Gloria en redt Tracy. Tijdens het beleg vecht Bond met Blofeld op een bobsleebaan en denkt hij dat Blofeld dood is. Daarna trouwen Tracy en Bond, maar Blofeld neemt zijn wraak wanneer Tracy wordt gedood in een kogelregen die bedoeld was voor Bond.

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht George Lazenby hangt Walther definitief aan de wilgen verscheen eerst op James Bond Nederland.

In juni 2019 reisde ik samen met mijn goede vriend Allard naar de top van de Schilthorn. Deze berg in de Zwitserse Alpen speelde een hoofdrol als de schuilplaats van Blofeld in de James Bond-film On Her Majesty’s Secret Service (1969).

Of het nu om de Furkapas gaat, waar James Bond Goldfinger achtervolgt, of het Griekse eiland Corfu wat een belangrijke rol in For Your Eyes Only (1981) speelt, voor Allard en mij is het koffers pakken en gaan. We zijn gek op het ontdekken bezoeken van locaties uit de films. Onze beklimming en uitgebreide rondleiding door onze gastvrije gids Christoph Egger, CEO van Schilthorn AG is er eentje die we tot de dag van vandaag koesteren.

Hieronder vind je ons uitgebreide reisverslag in tekst. Vergeet ook vooral de video boven dit artikel niet te bekijken!

Een BMW stopt voor ons hotel. Het is Christoph Egger, CEO van Schilthorn AG. Hij wilde ons wel even bij ons hotel ophalen en vertelt in de auto trots over de Zwitserse alpentop waar hij al een aantal jaar de lijnen uitzet.

Vroeg op pad

Als je een uitgebreide reportage van een filmlocatie wil maken moet je vroeg op pad. Rond acht uur stappen we met Christoph in de gondel die ons naar de top van de Schilthorn brengt. Maar niet voordat hij ons op de eerste locatie van de dag wijst. Het station Stechelberg is de plek waar Blofeld zijn Angels of Death op de bus stappen.

Op naar boven

Dat klinkt op zich vrij simpel. Je stapt gewoon in de gondel en die brengt je naar boven, niet? Christoph legt ons uit dat we drie keer moeten overstappen. De reis gaat een half uur duren. Onze eerste halte is Gimmelwald, de tweede is het bergdorpje Mürren. Daar zijn aardig wat scènes van de film opgenomen. We slaan ze helaas over vanwege tijdgebrek.

Bij het volgende station staan we wat langer stil. Birg is de plek waar de MI6-agent in de film toegang tot de Piz Gloria probeert te krijgen. Hij slaagt helaas niet. Dan gaan we eindelijk echt naar de top. De 2970 meter hoge Schilthorn.

Op het dak van Zwitserland

Schilthorn Piz Gloria ligt aardig hoog. Tijdens de opnames met Christoph merk ik er nog niet veel van. Allard heeft last van het gebrek aan zuurstof en doet het wat rustiger aan. Na de uitleg van Christoph over de bouw en geschiedenis van Schilthorn Piz Gloria gaan we op weg naar de receptie. Hier checkt Sir Hilary Bay in. Christoph vertelt ons dat hier ook is gevochten en dat Draco en 007 hier tijdens de bestorming hun eerste stappen richting de Alpine Room zetten. Deze ruimte is tegenwoordig het panorama restaurant op Piz Gloria.

The Alpine Room

Als we de trappen richting het restaurant oplopen horen we de Angels of Death in ons gedachten al praten. We dwalen verder af en zien achter ons een man in Schotse kilt. Terug naar de realiteit. Langs de trap zien we de beroemde ringen. In een gevecht tussen Tracy en een Blofeld agent gaat de agent met zijn hoofd door de ringen heen. Christoph toont het ons op unieke wijze. In een pauze genieten we van een 007-burger en praten we over onze gedeelde passie rond James Bond.

Verboden toegang voor onbevoegden

Tijdens onze rondleiding op Schilthorn Piz Gloria raak ik met Christoph in gesprek over de kabelbaan. Hoe werkt dat ding eigenlijk? Nou dat wil Christoph ons wel even laten zien. Hij regelt de sleutel van een ruimte die normaal voor bezoekers gesloten blijft. Eenmaal in de ruimte kunnen we elkaar niet verstaan. De kabels en contragewichten (zo zwaar als een personenauto) werken op slechts tientallen centimeters afstand. De scènes waarin 007 van Piz Gloria vlucht zijn hier niet opgenomen. Dat was te gevaarlijk voor George Lazenby. Christoph: “Men heeft goed naar deze ruimte gekeken en een decor op Pinewood Studios gebouwd. Daar zijn de scènes opgenomen.”

Bond World 007: De helikopter

Piz Gloria is niet alleen een wereldberoemde James Bond-locatie. De meeste inkomsten genereert men in het winterseizoen. Wist je dat je de route die Blofeld en James Bond skiën deels zelf kan ervaren? De Schilthorn heeft duidelijk meer te bieden! Zo is daar Bond World 007. Een interactieve tentoonstelling waaraan je actief kan deelnemen. Zo staat er een helikopter van Air Glacies. Dit bedrijf is gespecialiseerd in het redden van mensen in de bergen. Raak je gewond op de piste dan komen zij je ophalen. In de tentoonstelling vlieg je interactief over tien locaties uit de film. Christoph is er enthousiast over en vertelt dat de helikopter tot drie maanden voor de opening van Bond World 007 nog in bedrijf was.

Bond World 007: De Bobslee

James Bond achtervolgt Blofeld per bobslee. Of Count de Bleuchamp dit overleeft zien we pas aan het einde van de film. Bond World 007 heeft er een interactieve setting voor bedacht. Per bobslee achtervolg je als 007, Blofeld.

Allard en ik willen eigenlijk dat Christoph ons exact laat zien wat dit inhoudt. We hoeven het hem niet eens te vragen. Voor we het weten zit Christoph in de bob. Vol enthousiasme filmen we de afdaling in meerdere camerastandpunten. Christoph gaat er vol voor! Voor mij en Allard is dit één van de hoogtepunten van de film.

Kruip in de huid van Blofeld, James en Tracy

De volgende stop op onze rondleiding is 007 Morphing. Wat is dat dan? Nou hier kan je een foto van jezelf in karakter nemen. Bijvoorbeeld als James Bond, Blofeld of Tracy. Christoph besluit in de huid van Blofeld te kruipen. Dat lukt hem aardig. Ik grap nog dat hij vast veel oefent. Hij antwoordt: “Ja elke dag als ik hier ben, in een ander karakter natuurlijk!” Als de foto klaar is kan je deze publiceren op internet en in de avond downloaden. Dat hebben we met de volgende foto’s gedaan:

Onze eindscène filmen we bij de helikopter. Christoph heeft iets bedacht. Hij zegt: “Begin maar met draaien ik verzin wel wat.” Nadat we hem hebben bedankt neemt hij het woord. Als een volleert 007 vertelt hij ons dat hij even moet bijkomen van deze missie. Hij vliegt naar een mooi warm eiland waar hij alleen kan zijn met zijn Bond-girls. Als Allard de deur van de helikopter sluit horen we Christoph lachen.

Bijna de gondel gemist

Na de opnames nemen we even pauze. Wat had Christoph nou gezegd, wanneer vertrekt de laatst gondel? Om vijf uur. We kijk op onze horloges, het is half vier! Snel filmen we al onze beauty-shots. Als Allard even pauze neemt race ik door alle locaties heen. Klokslag vijf uur stappen we in de gondel en begint de reis naar Stechelberg.

James Bond Nederland wil Christoph Egger van Schilthorn Piz Gloria hartelijk bedanken voor zijn tijd. See you soon!

Wil je meer video’s van James Bond Nederland zien? Klik dan op deze link.

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht De reis naar Blofelds schuilplaats Piz Gloria verscheen eerst op James Bond Nederland.

Breakfast was Bond’s favourite meal of the day. When he was stationed in London it was always the same.

Twee keer Istanboel

Gosse gaat deze zomer op reis naar Istanboel. Om zichzelf al wat in de sfeer van de Turkse stad te brengen, liep hij in de voetsporen van Ian Fleming en James Bond. In drie delen bespreekt hij de locaties die Bond bezocht in Istanboel. De eerste twee verschenen deze week. In het eerste deel neemt Gosse Ian Flemings eigen reis naar Istanboel onder de loep, tegen de achtergrond van de Rassenrellen in 1955. Fleming liet Bond vervolgens vertrekken naar Istanboel in From Russia, with Love (1957). De stad is veranderd, maar Gosse weet de sfeer van toen terug te halen naar het heden.

In het tweede deel neemt Gosse je mee op de route die Tatiana Romanova neemt naar het Russische consulaat in de gelijknamige film (1963). Ook de Grote Bazaar, de Hagia Sophia waar James Bond de Lektor van Tania overneemt en de ontsnappingsroute naar de Oriënt Express komen aan bod. Je krijgt zo de perfecte kijk op de filmlocaties in functie van het verhaal.

Klik hier om deel 1 te lezen, en klik hier om deel 2 te lezen. Komende week sluit Gosse zijn reeks af met een kijk op Istanboel in The World Is Not Enough (1999) en Skyfall (2012).

Filmen voor Project DBS

Jorrit, Allard en Johan stonden deze week op de filmset! Na een grondige voorbereiding werd er deze week gefilmd voor het nieuwe project van James Bond Nederland: Project Aston Martin DBS. Van Aston Martin Guy kregen we de sleutels van zijn DBS in handen. De heren leefden zich uit met dé Bond-auto uit Casino Royale (2006) en Quantum of Solace (2008), zoals je op onze sociale media-pagina’s kon zien. Maar er werd ook ernstig gewerkt aan een schitterende video, die je binnen afzienbare tijd kunt bekijken! Meer over ons Project Aston Martin DBS lees je hier.

Lazenby leeft

Even leek het erop dat we een derde James Bond-acteur kwijt waren. Het overlijden van George Lazenby werd gemeld via Wikipedia, maar gelukkig kwam kort daarna het nieuws dat er niets van klopte. George is nog onder ons. Helaas heeft niemand het eeuwige leven, maar we hoeven in dit weekoverzicht (23) niet te vertellen dat hij er niet meer is. Een collectieve “oef” streek neer op de redactie.

Purvis en Wade zijn bezig… maar niet met Bond

Tot slot nog een laatste stukje over Bond 26, of eigenlijk niet helemaal. In Hollywood gaat de schrijversstaking onvermoeibaar verder (en er dreigt zelfs een acteursstaking), maar Bond-schrijvers Neal Purvis en Robert Wade zijn wél bezig met een nieuw scenario. Alleen niet met James Bond. De twee hebben een remake gepend van een Oostenrijks-Duitse film, Der Räuber (2010). Uit interviews met Barbara Broccoli weten we dat ze op Purvis en Wade rekent om het verhaal van de volgende Bond-film te schrijven, maar daar is het tweetal ogenschijnlijk nog niet mee bezig. En straks is er weer een zomer voorbij…

Dit was het weekoverzicht (23) voor deze week. Volgende week zondag zijn we er weer met een nieuw weekoverzicht. Gosse brengt je komende week dus het derde en laatste deel in zijn reeks over Istanboel. We zien je graag terug, tot dan!

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht JBN Weekoverzicht (23): Twee keer Istanboel en een Aston Martin DBS verscheen eerst op James Bond Nederland.

Breakfast was Bond’s favourite meal of the day. When he was stationed in London it was always the same.

Carnaval in de James Bond-films

Waarschijnlijk associeer je James Bond niet zo snel met carnaval. De geraffineerde geheim agent loopt tenslotte in de duurste pakken en vertoeft op de meest exotische locaties. Toch zijn er enkele momenten in de films die ons erg doen denken aan carnaval. Denk aan de feestelijke optochten in Thunderball (1965), Moonraker (1979) en Spectre (2015), maar ook de momenten dat James Bond zelf onopvallend tussen een carnavalsfeestje zou kunnen meelopen. Want vergis je niet, ook 007 kan erbij lopen als astronaut, gorilla of clown. Ga je dit weekend verkleed en wil je wat inspiratie? Wellicht kan James Bond je helpen! Lees het artikel hier.

De Fleming romans versus de James Bond-films

Hoeveel verschil zit er tussen James Bond uit de boeken en James Bond uit de films? Het zijn er behoorlijk wat. Jorrit heeft er deze week een aantal voor je proberen te duiden en daarbij vielen hem een aantal dingen op. Ian Fleming vond het heerlijk om over het persoonlijke leven van James Bond te schrijven. In From Russia, with Love (1957) leren we James zijn ochtendroutine wanneer hij in Londen is. Hoe anders is dat in de films! Daar heeft 007 soms niet eens de tijd om wat te ontbijten. Behalve hier en daar wat opmerkingen over een champagnejaar, is hij toch minder kritisch dan zijn evenknie uit de boeken. Je kan er hier meer over lezen.

Foto’s in de 007Store

We hoeven je waarschijnlijk niet meer te vertellen dat producten uit de 007Store vrij prijzig zijn. Sinds deze week zijn er nieuwe foto’s van Greg Williams te vinden, die allemaal zo’n € 400 kosten. Klik hier als je interesse hebt.

George stopt ermee

Geen zorgen! George is niet dood, maar zijn handtekeningenverkoop gaat wel de schop op. Op dit moment kun je op de website van Lazenby voor € 70 een foto met handtekening en persoonlijke boodschap van George Lazenby bestellen. Zo’n extra boodschap kost € 10 meer dan enkel een foto met handtekening. Helaas voor ons heeft George besloten om te stoppen met de speciale boodschappen en is het na deze maand alleen nog mogelijk een foto met handtekening te kopen. Heb je interesse in een eigen boodschap, dan kun die tot het einde van deze maand (februari 2023) nog kopen op zijn eigen website.

Dit was het weekoverzicht (7) voor deze week. Volgende week zondag zijn we er weer met een nieuw weekoverzicht. We zien je graag terug, tot dan!

Het bericht JBN Weekoverzicht (7): Carnaval, Fleming en Lazenby verscheen eerst op James Bond Nederland.

George Lazenby speelde maar 1 keer James Bond, in On Her Majesty’s Secret Service (1969). Hoe het kwam dat de jonge Australiër gecast werd in een James Bond-film is nog altijd een bijzonder verhaal, redacteur Merlijn schreef er onlangs nog over. Lazenby’s acteercarrière kwam daarna niet echt van de grond, maar hij bleef een graag geziene gast op conventies, filmvertoningen, handtekeningensessies en nu dus ook als gastheer van een concertreeks. Ondanks de vele events waar hij al acte de présence gaf, is dit het eerste concert met Bond-muziek dat Lazenby bijwoont. The Music Of James Bond wordt georganiseerd door Concertworks en doet 4 Australische steden aan: Sydney, Adelaide, Perth en Melbourne.

Telkens een ander orkest

Wat bijzonder is aan de concertreeks, is dat er telkens met een ander orkest wordt gespeeld. Dirigent Nicholas Buc stuurt telkens een andere, lokale muziekgroep aan. Op 3 september is dat het Sydney Symphonic Orchestra, het Adelaide Symphonic Orchestra geeft op 7 september het beste van zichzelf. In Perth is het dan op 10 september de beurt aan het West Australian Symphony Orchestra. En de tournee sluit af op 17 september met het Aussie Pops Orchestra in Melbourne. George Lazenby doorkruist dus zijn thuisland in 2 weken. Dat klinkt best vermoeiend voor een 82-jarige acteur.

Naast George Lazenby en dirigent Buc reizen er ook 2 zangers mee, die de Bond-nummers vocaal voor hun rekening zullen nemen. Actrice en zangeres Bonnie Anderson ken je misschien uit de soap Neighbours, maar ze won ook Australia’s Got Talent en de Australische versie van The Masked Singer. Zanger Luke Kennedy werd tweede in The Voice Australia, en bewees al dat hij een behoorlijk stembereik heeft: hij speelde de titelrol in Jesus Christ Superstar. Als je dat aankan, dan zou die laatste noot van Thunderball (1965) geen probleem mogen zijn. En Writing’s On The Wall uit Spectre (2015) ook niet.

Dansen met Lazenby’s dochter

Toch is het voorlopig speculeren of de Australiërs die nummers wel gaan horen, de websites zijn nogal karig met informatie. We vernemen enkel dat George Lazenby een Q&A gaat doen, en ik vermoed dat hij samen met Bonnie en Luke de avond aan elkaar gaat praten. Iets bijzonders vinden we op de website van het West Australian Symphony Orchestra in Perth. De dochter van George Lazenby heeft daar namelijk een dansgroep, Footwork Dance Australia. Zij zullen die avond een gastoptreden verzorgen.

Mocht je toevallig een reis naar Australië geboekt hebben en tickets willen voor George Lazenby en The Music Of James Bond, dan kan je die vinden op de verschillende websites van de orkesten, of hier voor Sydney, Adelaide en Melbourne. Ondertussen zullen wij maar hardop dromen van een soortgelijke concertreeks in Nederland. Jeroen Krabbé eens bellen, misschien?

Het bericht George Lazenby op tournee met The Music Of James Bond verscheen eerst op James Bond Nederland.

James Bond nog steeds in de lift. Uitgever United Artists had er rekening mee gehouden dat elke James Bond-film Connerys laatste was. Uiteindelijk bleek dat met You Only Live Twice (1967) ook zo te zijn. De beroemdheid die Connery met de rol van 007 had verworven bleek zo groot te zijn geworden, dat hij er zelf aan ten onder ging.

Opvolger voor Connery

Aan het producentenduo de schone taak om voor de tweede keer een acteur te vinden die de rol van 007 kon vertolken. Voor de eerste film was het makkelijker dan nu. Er moest tenslotte iemand gevonden worden die de rol op dezelfde voet kon verderzetten als Connery. Aangezien Connery tijdens de opnames van You Only Live Twice had gezegd niet terug te willen keren, besloten de producenten tijdens de opnames alvast te gaan kijken naar een mogelijke opvolger.

Albert R. Broccoli wist ook nog niet wat hij wilde: een bekende acteur of juist iemand die nog helemaal niet bekend was. Wellicht iemand die al op de lijst stond ten tijde van Dr. No (1962). Maar tegelijkertijd wist hij ook dat hij iemand moest vinden die om kon gaan met de druk van het filmen en vooral de bekendheid eromheen. En iemand die ook voor meerdere films wilde tekenen. Zou ene George een optie zijn?

Waar we tegenwoordig weten dat de acteurs Engels moeten zijn, had Broccoli eind jaren 60 daar nog niet over nagedacht. Hij had uiteindelijk een klein lijstje overgehouden van de meer dan 300 acteurs die misschien geschikt waren. Broccoli nam direct contact op met de mensen die bovenaan zijn lijstje stonden: Terence Stamp, Oliver Reed en Timothy Dalton. De eerste twee acteurs waren niet beschikbaar en vroegen zich af of de publieke aandacht niet te veel zou zijn. Timothy Dalton bedankte voor de rol: hij vond dat hij veel te jong was om 007 te spelen. Niet wetende dat hij decennia later alsnog in de huid van de geheim agent zou kruipen.

De zoektocht ging verder

Albert Broccoli ging verder met zijn lijstje. Op dat lijstje nam acteur John Richardson een hoge positie in. Hij was destijds getrouwd met Martine Beswick, die een kleine rol vertolkte in From Russia With Love (1963) en Thunderball (1965). Een andere Engelsman was Anthony Rogers. Hij had geprobeerd om in Hollywood aan de bak te komen, maar een echte grote naam was hij niet geworden. Terug in het Verenigd Koninkrijk kreeg Rogers een aantal kleine rollen in The Avengers en Dr. Who. Er werd door Albert Broccoli ook over de grens gekeken: de Nederlander Hans de Vries en de Australiër Robert Campbell.

De geheel onbekende George Lazenby had wel oren naar de rol van James Bond. Hij had alleen het probleem dat hij geen geregistreerd acteur was en ook geen beschikking had over een agent die zijn belangen kon vertegenwoordigen. Toch wilde hij een gok wagen en ging naar de kledingwinkel van Sean Connery, kocht een pak dat eigenlijk voor Connery was en ging vervolgens naar het Dorchester Hotel om zijn haar te laten knippen. Niet wetende dat in de stoel erachter de meest belangrijke man van Londen op dat moment zat: producent Albert R. Broccoli. Hij hoorde Lazenby de kapper opdracht geven om het haar te knippen zoals Connery. In een later interview liet Broccoli weten:

Ik herinner mij nog goed dat ik dacht: die man zou een goede James Bond zijn. Maar iemand die naar de kapper van Kurts gaat – die echt niet goedkoop is – zal waarschijnlijk wel een zakenman zijn en een rijke ook. Dat kan nooit een acteur zijn.

Saltzman en Lazenby

Het lukte de Australiër om uiteindelijk in contact te komen met de hoofd van de casting, Dyson Lowell, en hij kreeg zelfs een afspraak met hem. Lazenby vertelde Lowell zijn levensverhaal en Harry Saltzman zag er wel iets in. Een dag later werd Lazenby uitgenodigd bij Harry Saltzman thuis, samen met regisseur Peter Hunt. Er werden een aantal scènes geoefend, ondanks dat Lazenby nog nooit een dergelijk acteerklus had gedaan. Iedereen was onder de indruk en de kogel was door de kerk: George Lazenby kreeg de rol van geheim agent 007. De twee maanden erna kon hij zich voorbereiden op zijn rol.

ACTION!

De opnames van George Lazenby startten op 20 oktober 1968 op Piz Gloria in Zwitserland. En ondanks dat Lazenby weinig ervaring had, ging het hem goed af. De meeste dialogen werden in één take opgenomen en het leek goed te verlopen. Wel leek George Lazenby moeite te hebben met zijn nieuwe rol en hoe hij buiten de set ermee moest omgaan. En op een welbepaalde draaidag vroeg Lazenby iedereen die niet op de set aanwezig moest zijn om die te verlaten. Dat schoot bij regisseur Peter Hunt in het verkeerde keelgat en vanaf die dag ging alle communicatie tussen de twee via de persoonlijk assistent van Hunt.

Ook Dana Broccoli merkte op de set dat de sfeer niet goed was. Aangezien Thanksgiving nabij was, besloot ze om de hele cast en crew uit te nodigen. George Lazenby was aanwezig, maar liet duidelijk blijken dat hij als “de ster” van de film niet persoonlijk was uitgenodigd. Dana liet weten dat iedereen op dezelfde manier was uitgenodigd en Cubby was een beetje klaar met het wangedrag van Lazenby en maakte dat ook bekend aan hem:

Luister, George, je bent geen ster – nog niet. Je bent geen ster omdat je jezelf zo noemt, of omdat de publiciteitsmensen je een ster noemen, of omdat de regisseur je een ster noemt. Je bent enkel een ster wanneer het publiek dat zegt. En dat moeten we nog gaan zien.

De opnames gingen door

Na het incident van Thanksgiving gingen de opnames verder in de Zwitserse Alpen. En Lazenby had aardig wat tijd tussen de opnames door. En daarbij bleek de Australiër weer dwars te liggen. Hij mocht, opgenomen in zijn contract, niet alleen gaan skiën. Maar je raad het al: in sommige vrije momenten ging hij alleen de piste af. En dat werd gezien door Albert Broccoli die op dat moment met een gondel naar boven ging. En die was er allerminst blij mee.

Later tijdens het filmen in Portugal, waaronder de openingsscène van de film, ging George zijn beklag doen over zijn werktijden. Zo zou Sean Connery nooit in het weekend hoeven te werken en baalde de acteur ervan dat sommige scènes wel vier of vijf keer overgedaan moesten worden. Ondanks het gedrag van George Lazenby tijdens de opnames, waren de producenten wel blij met zijn komst. Cubby liet in een interview naderhand weten dat hij blij was dat George zijn eigen plan had getrokken en geen imitatie van Sean Connery wilde neerzetten. Het was zijn eigen James Bond-karakter dat hij neerzette. Overigens dacht het grote publiek er anders over.

Het einde

Bij de release van de de film On Her Majesty’s Secret Service (1969) had George Lazenby zijn vervolgcontract nog niet getekend. Het contract had een duur van 7 jaar moeten hebben, zonder een vooraf bepaald aantal films. Wel zou het betekenen dat zijn leven deels door de productie van de James Bond-films bepaald zou gaan worden. Iets waar hij veel moeite mee had en hij voelde zich niet als James Bond. Ook lonkte het geld als acteur. In diverse interviews liet hij weten dat in bijvoorbeeld Italië veel geld als acteur kon worden verdiend. Hij tekende zijn contract met de James Bond-producenten niet en ging de wijde wereld in. En we weten allemaal dat het niet zo heeft uitgepakt als hij had gewild.

George Lazenby heeft altijd in interviews laten weten dat een goede vriend van hem, zonder diens naam te zeggen, in de media al had verteld dat hij niet nog een James Bond-film zou gaan maken. Cubby Broccoli liet weten dat George Lazenby zijn eigen glazen had ingegooid door zijn gedrag als superster, wat hij uiteindelijk helemaal niet was.

Tegenwoordig is George Lazenby een graag geziene gast in de James Bond-wereld. En ondanks dat hij maar één film heeft gedaan, was hij iemand die graag gezien werd op de set en anderen hielp waar nodig. Het was gewoon moeilijk om als niet-acteur de rol van een wereldberoemd karakter te vertolken. In mijn opinie is zijn ene film zeker een van de beste James Bond-films die is uitgebracht. 

Het bericht 60 jaar James Bond; George, The One Show Man! verscheen eerst op James Bond Nederland.

Vraag een leek naar hoe een Bond-film eindigt, en je zal als antwoord krijgen: “Het zinnetje ‘Oh James’ en een kus”. En dat klopt half. ‘Oh James’ vinden we slechts terug als de laatste zin van 3 opeenvolgende films: Octopussy (1983), A View To A Kill (1985) en The Living Daylights (1987). Maar in het merendeel van de films, in 15 van de 25, wordt er wél gekust op het einde. In You Only Live Twice (1967) zoomt de camera uit en kunnen we het net niet zien. En dan zijn er nog eens 2 films die eindigen met een betekenisvolle blik: in Diamonds Are Forever (1971) kijken Bond en Tiffany Case elkaar aan. En GoldenEye (1995) eindigt na de kus met een lachende Bond die Natalya in zijn armen houdt.

Een eenmalige breuk

Als je hebt meegeteld, weet je dat er nog 7 films ontbreken. Zij houden zich niet aan de formule. Eerst is er On Her Majesty’s Secret Service (1969), de film die het boek volgde en daarmee radicaal brak met Sean Connery. Kogel door de ruit, dode vrouw, “We have all the time in the world.” Kan tellen als uitsmijter. De nieuwe Bond met een donker einde voor zijn film. We zullen nooit weten hoe Lazenby de draad weer had opgepakt, en of hij in zijn 2^de film de formule wel gevolgd had. Connery kwam terug, en daarmee ook min of meer de formule.

Na Connery kwam Roger Moore met Live And Let Die (1973). Een nieuwe Bond betekende een nieuw geluid, en de Connery-elementen werden even overboord gegooid. Wél een flauwe oneliner van Bond (“Just being disarming, darling!”), maar geen kus. En de film eindigt onheilspellend met een lachende Baron Samedi, opgestaan uit de doden. Ook nu nog is dat een bevreemdend en uniek einde. Alle films die er op volgden, hebben hetzelfde stramien: Bond kust met de Bond Woman in kwestie, een flauwe oneliner volgt.

Craig breekt opnieuw

Dat wordt netjes gevolgd tot Daniel Craig het stokje overneemt. Ook hij breekt met wat er voorheen kwam. Opnieuw, zoals bij Lazenby, werd het einde van Casino Royale (2006) bepaald door het boek van Ian Fleming. “The bitch is dead”, daar haal je geen kus uit. En omdat dit de oorsprong is van Bond, kan je de film laten eindigen met die beroemde zin. “The name’s Bond. James Bond”. Dat is wel een groot verschil met On Her Majesty’s Secret Service. Waar Lazenby op nonchalante wijze wordt neergezet als de nieuwe Bond en die bekende zin aan het begin van de film in de mond neemt, moet Craig er voor knokken. Maar aan het einde heeft hij ‘m verdiend, en komt het eruit gerold. Bond is Back, met hoofdletter B.

Het avontuur gaat tweemaal verder

Oké, het breken met de traditie hebben we wel gehad, dachten we. Moore, Lazenby en Craig: alle drie kregen ze bij hun eerste film niet die typische kus. George Lazenby’s gebrek aan vervolg kennen we, Roger Moore schakelt vervolgens snel over op de gekende formule. Maar Daniel Craig, die blijft tegendraads doen. Met Quantum of Solace (2008) als Casino Royale Part Two kan je moeilijk een andere richting uit. De film gaat veel meer over Bonds conflict met zichzelf, en daardoor is er weinig plaats voor romance of een typische Bond Woman. Met “I never left” sluit Quantum of Solace dan ook nuchter af. Bond heeft vrede genomen met Vesper en met zichzelf, hij is weer klaar om actief in dienst te gaan. Zonder wroeging. Hij heeft zijn kwantumdeeltje aan soelaas gevonden. Het avontuur gaat voort.

En dan is er Skyfall (2012). Opnieuw laat het plot van de film niet toe dat er een typisch einde is. Met de dood van Judi Dench als M is er geen plaats voor flauwe grappen. Nadat de emoties zijn losgebarsten, wacht ons andermaal een serieus einde. Een wisseling van de wacht, een nieuwe M, maar tegelijkertijd dat vertrouwde kantoor uit de jaren 60. Dingen veranderen, maar het avontuur gaat wederom voort. Dit keer is die boodschap nog duidelijker. Met “Lots to be done” en een “With pleasure, M. With pleasure.” wordt het expliciet in beeld gebracht. Deze Bond is op de proef gesteld, maar gaat er weer voor.

De halve en de hele breuk

Spectre (2015) is de enige film in dit rijtje waar we een soort van traditionele afsluiting zien. Bond wisselt een blik uit met Madeleine. Craigs enige Bondfilm die eindigt samen met de leading lady in kwestie. Maar toch vind ik dat de context teveel verschilt van de traditie: Craig heeft geen oneliner, de laatste zin in de film (“There’s just one thing I need”) doet vermoeden dat hij meer geeft om zijn auto dan om zijn vriendin, en in zijn blik lees ik meer berusting dan echt liefde. In dit moment herken ik meer een vaarwel richting Bonds job dan het typische gerotzooi met de dame van deze film. Logisch ook, als je weet dat dit misschien het einde van Craigs Bond-carrière was geweest. Het werkt perfect als een vaarwel van Craig aan de hele reeks.

Als het originele scenario van Spectre was doorgezet, dan was die scène geëindigd met “We have all the time in the world”. Gezien de context garandeerde die zin haast een vervolg, en durfden ze het daarom misschien niet aan, omdat alles nog open lag. Toch keerde Daniel Craig nog een laatste keer terug, en dit keer nóg radicaler dan alles wat daarvoor kwam. Dat wil zeggen dat Bond niet de laatste zin in de film uitspreekt. Maar men kiest er toch voor om No Time To Die (2021) te laten verwijzen naar het einde van Casino Royale. Met Madeleines “His name was Bond. James Bond.” is het cirkeltje rond, zit het verhaal van Craigs Bond erop. 5 films, en 5 keer gebroken met de traditie. Netjes verpakt in zijn eigen verhaallijn.

En nu?

En nu? Dat is de vraag die op ieders lippen brandt. Wat nemen we (niet) mee uit deze Craig-periode? Ik herlas Jaspers column van december 2021, waar hij in de laatste zinnen pleit voor een volgende Roger Moore. Een terugkeer van de kus, de oneliner en ‘Oh James!’. Het kan, maar evenzeer kan Craigs gebroken traditie definitief zijn, en eindigt Bond 26 ook met een serieuzer slotwoord. Dan is de huidige norm gezet in 2006. On Her Majesty’s Secret Service en in mindere mate Live And Let Die waren een eenmalige breuk, de toekomst zal uitwijzen of Daniel Craig het einde van een Bond-film blijvend veranderd heeft.

Het bericht Hoe Daniel Craig het einde van de Bond-film veranderde verscheen eerst op James Bond Nederland.