GoldenEye 007

De eerste driedimensionale Bond‑game is meteen een groot succes. GoldenEye 007 zorgt voor een revolutie binnen het shooter‑genre op consoles. Voor het eerst blijkt dat een first‑person shooter niet exclusief thuishoort op de pc, maar ook uitstekend werkt op de televisie in de woonkamer.

Het spel verandert niet alleen het genre, maar wordt ook gezien als een van de eerste écht kwalitatieve film‑naar‑game‑adaptaties. Dat komt niet alleen door het slimme gebruik van de Nintendo 64‑controller, maar ook doordat Rare veel elementen uit de films weet over te nemen, zoals de iconische gun barrel, volledig geanimeerd in hun eigen engine.

Kort daarna volgt een animatie die je met enige goede wil kunt beschouwen als een vroege vorm van een titelsequentie. We zien geen acteursnamen, maar wel welke personages bij welke modellen horen, soms met een korte toelichting, zoals bij ex‑KGB‑agent Valentin Zukovsky. Het zijn nog geen traditionele titels zoals in de films, maar het is zonder twijfel het prille begin.

Tomorrow Never Dies

Wanneer EA de rechten van Rare overneemt, verschijnt voor het eerst een traditionele titelsequentie met Tomorrow Never Dies. Niet in‑engine geanimeerd, maar wel duidelijk anders dan de filmversie.

De game toont regelmatig beelden uit de film, zo ook vlak vóór de titels. Waar het eerst lijkt alsof de filmsequentie één‑op‑één wordt overgenomen, blijkt al snel dat EA van Daniel Kleinman een nameloze kopie heeft gekregen. Ontwikkelaar Black Ops Entertainment plaatst daar vervolgens de namen van het development team overheen.

Het lettertype is niet dat wat Kleinman gebruikt in de jaren negentig, maar is Serpentine. Dat is hetzelfde font dat wordt gebruikt voor de filmtitel op posters. Daardoor krijgt de sequentie toch een eigen identiteit.

Net als in de film eindigt de game met een ander nummer dan die speelt tijdens de titels. Wie de game op de hoogste moeilijkheidsgraad uitspeelt, ontgrendelt namelijk een sizzle reel met (voornamelijk bèta) gameplaybeelden op Surrender van KD Lang.

Nightfire

Na de afwezigheid van titelsequenties in The World Is Not Enough en Agent Under Fire, keren de titels in 2002 terug in Nightfire. Daarbij valt meteen op dat deze titelsequentie opvallend weinig daadwerkelijke titels bevat. Het is vooral een muzieknummer met daaroverheen animaties.

Die animaties, met verwijzingen naar de aarde, vuur en raketten, sluiten duidelijk aan op het buitenaardse plot en de naam van de organisatie van schurk Drake, Phoenix.

Nightfire is bovendien de eerste Bond‑game met een speciaal voor de titelsequentie gecomponeerd nummer, Nearly Civilized van de Canadese Esthero. De soundtrack wordt verder gecomponeerd door Steve Duckworth, Ed Lima en Jeff Tymoschuk.

Everything or Nothing

In 2004 brengt de Amerikaanse R&B‑zangeres Mýa het titelnummer Everything or Nothing uit voor de gelijknamige EA‑game. Mýa is vooral bekend van de hit Lady Marmalade, samen met Christina Aguilera, Lil’ Kim en Pink. Haar elektronische nummer doet denken aan Die Another Day van Madonna, dat twee jaar eerder verschijnt.

De gun barrel opent met een shot van de maan, en dat cirkeltje wordt aan het begin van de pre‑title sequence mooi rondgemaakt wanneer de camera daar opnieuw uitkomt op een filmisch shot terwijl de titels verschijnen. De sequentie speelt met het witte licht van de maan en rode doeken waarin dansende silhouetten verschijnen. Een stijl die zo van Maurice Binder of Daniel Kleinman afkomstig kan zijn.

Opvallend zijn ook de vele platinakleurige tanks. Eén daarvan richt zijn loop recht op de camera, waarna de camera in de loop van de tank verdwijnt. Net als in een Bond‑film uit de jaren zestig keren er communistische elementen terug, zoals de sikkel en hamer. Met deze sequentie weet EA voor het eerst een titelopening neer te zetten die nauwelijks onderdoet voor die van EON Productions.

Op YouTube is ook een bètaversie van deze titels te vinden. Niet alleen zijn de animaties daarin duidelijk minder ver uitgewerkt, ook klinkt de muziek op sommige momenten anders dan in de definitieve versie. Het concept is echter vrijwel hetzelfde, en het uiteindelijke resultaat is al goed herkenbaar. Opvallend is dat in deze versie nog een paar geanimeerde benen achter het rode doek te zien zijn wanneer de titel van de game in beeld verschijnt. Een detail dat in de uiteindelijke versie is verdwenen.

GoldenEye: Rogue Agent

GoldenEye: Rogue Agent kiest voor een stijl die draait om het centrale concept van de game: het gouden, cybernetische oog van de protagonist. De titelsequentie gebruikt harde contrasten, metallic texturen en agressieve, pulserende animaties die de duistere toon van het verhaal ondersteunen. Ook zijn er regelmatig shots te zien van oude Bond-schurken, zij werken in deze game met of tegen de speler.

Het gouden oog fungeert als visueel ankerpunt: het verschijnt als motief in abstracte patronen, reflecties en close‑ups. De stijl wijkt bewust af van traditionele Bond‑openingen en benadrukt dat dit geen verhaal is over Bond, maar over een antiheld die zich in de onderwereld beweegt.

Waar de titels in de vorige games traditioneler van vorm zijn, grijpt Rogue Agent het moment ook aan om het verhaal van de game op te zetten. Zo horen we een voice-over en ontmoeten we de schurken Goldfinger en Doctor No, die elkaar de oorlog verklaren.

From Russia with Love

In Sean Connery’s laatste officiële Bond‑vertolking opent de game met een instrumentale titelsequentie zonder zang, net als de gelijknamige film uit 1963. De ontwikkelaars combineren fragmenten uit de originele film met digitale animaties van de Oriënt Express, de Aston Martin DB5 voor het Houses of Parliament en het Kremlin. Ook zijn er korte nieuwe opnames te zien van de Bond‑dames die speciaal voor de game zijn geïntroduceerd.

De subtiele verwijzingen naar iconische elementen uit de film, zoals de dansende silhouetten en de grafische patronen, doen denken aan de originele Maurice Binder‑stijl en de originele filmposter. Het resultaat voelt als een liefdevolle reconstructie, verrijkt met (voor toen) moderne game‑animaties.

Quantum of Solace

De speltitel Quantum of Solace kan bij de speler een Roger Moore-achtige wenkbrauw doen rijzen. De levels van deze game zijn namelijk niet alleen gebaseerd op de 22e James Bond‑film, maar ook op diens voorganger Casino Royale. De game opent zelfs precies waar Casino Royale eindigt: bij het oppakken van Mr. White.

De titelsequentie sluit qua stijl sterk aan op die van Casino Royale, met een zwart‑witte gunbarrel en intense verticale bloedstrepen. Opvallend is ook dat Activision niet het themalied uit de film Quantum of Solace gebruikt. Mogelijk vinden ook zij Another Way to Die evenmin om aan te horen. In plaats daarvan kiest de game voor een alternatief nummer van de Estlandse zangeres Karli, When Nobody Loves You.

Ook Activision probeert in deze titels een verhaal te vertellen. Tijdens de sequentie wordt de achtervolging uit het begin van Quantum of Solace geanimeerd. Het lijkt er bovendien op dat ontwikkelaar Treyarch heeft mogen meekijken in de keuken van MK12, de titelontwerpers van de film, want veel visuele patronen komen overeen. Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop de namen van de acteurs in beeld verschijnen en de vele duinen.

GoldenEye: Reloaded

De titels van GoldenEye: Reloaded spelen zich af op het moment dat James Bond van de dam in Rusland springt, het iconische beeld waarmee de film uit 1995 opent. In deze gameversie lijkt de dam echter ook een waterkrachtcentrale te bevatten, compleet met enorme watervallen. Om aan de Russen te ontsnappen moet 007 zelfs in zo’n waterval duiken. De titelsequentie verandert daardoor in een soort onderwaterballet, gevuld met dansende en zwemmende vrouwen.

Opvallend is dat veel van de visuele stijl doet denken aan de film Quantum of Solace, met name aan de software die MI6 gebruikt in hun Barbican‑hoofdkwartier. De manier waarop de namen in beeld verschijnen, sluit sterk aan bij diezelfde visuele identiteit.

Verder valt direct op dat Activision niet het originele nummer van Tina Turner gebruikt, maar een nieuwe opname met Nicole Scherzinger. Deze versie is geproduceerd door David Arnold, die van 1997 tot en met 2008 verantwoordelijk was voor de muziek van de Bond‑films.

Blood Stone

Blood Stone grijpt terug op de meest traditionele Bond‑opening sinds Everything or Nothing: een volledig geanimeerde titelsequentie die naadloos voortkomt uit de gameplay. Met het bombastische themanummer I’ll Take It All weet Joss Stone (die in de game ook de vrouwelijke hoofdrol speelt) een typisch Bond‑geluid neer te zetten. In combinatie met de animatie is duidelijk dat ontwikkelaar Bizarre Creations veel energie in deze opening heeft gestoken, waarin diamanten het centrale motief vormen.

Opvallend is hoe deze diamanten zich soms samenvoegen tot een dna‑streng. Een visueel idee dat later, toevallig, in No Time to Die op een andere manier terugkeert. De titels zinspelen bovendien al op het einde van de game, met een verwijzing naar de achtervolging tussen Bonds auto en die van Nicole.

Verder is het gebruik van beeldmateriaal interessant dat oorspronkelijk in 2006 wordt opgenomen voor de titels van Casino Royale. Deze fragmenten zijn hier duidelijk te herkennen, al doken ze ook al op in de twee voorgaande games. Een ander leuk detail is dat deze titels gebruikmaken van een dikgedrukte variant van het lettertype Century Gothic, waarvan in vier van de Craig‑films de reguliere variant wordt gebruikt door Daniel Kleinman.

007 Legends

007 Legends legt zichzelf een ambitieuze missie op: zes verschillende films, met zes verschillende Bond‑acteurs, samenbrengen in één game. Dit doet de game door al deze verhalen aan elkaar te knopen terwijl Bond bewusteloos in het water ligt, nadat hij door Eve van een Turkse trein is geschoten en tientallen meters naar beneden is gevallen.

De titels vormen daardoor een mengelmoes van al deze films, ondersteund door een vernieuwde instrumentale versie van Goldfinger. Het resultaat voelt als een hommage aan vijftig jaar Bond‑geschiedenis, verpakt in een modern jasje.

Zo wordt de iconische goud geverfde dameshand uit Goldfinger opnieuw geanimeerd, net als de het beeld van diezelfde vrouw op het hotelbed. De koude berglandschappen uit On Her Majesty’s Secret Service komen voorbij, evenals het spel tussen ijs en vuur dat doet denken aan de titels van Die Another Day. De gevaarlijke Sanchez uit Licence to Kill duikt op en ook de diamanten uit wederom Die Another Day spelen een prominente visuele rol. Uiteindelijk vervormt dit netwerk van diamanten tot het ruimtestation van Hugo Drax uit Moonraker.

Het is 007 Legends verrassend goed gelukt om van al deze elementen een coherente titelsequentie te maken. Jammer dat die coherentie niet in de rest van de game is terug te vinden.

First Light

Met de titels van First Light is het duidelijk dat IO Interactive zijn huiswerk uitstekend heeft gedaan. Waar eerdere games losse elementen uit de Bond‑titelsequenties wisten te kopiëren, vormt First Light voor het eerst een totaalpakket dat naadloos aansluit bij de stijl van Daniel Kleinman en het themanummer van zangeres Lana Del Rey.

Hoewel er natuurlijk geen ‘EON Productions presents’ meer in een nieuwe titelsequentie zal verschijnen, voelt de rest qua stijl bijna als een één‑op‑één‑kopie, zij het met andere namen dan we gewend zijn. Zelfs de manier waarop de namen in beeld komen, met exact hetzelfde lettertype Century Gothic, inclusief timing en animatie, voelt authentiek.

De visuele stijl leunt sterk op herkenbare elementen uit Skyfall en Spectre, zoals een rennende James Bond in de schaduw. Tegelijkertijd weet de game met zijn gouden kleurpalet en grote schaakstukken ook een eigen identiteit neer te zetten.

Artikel gaat verder onder de video.

Een ander opvallend detail zijn de terugkerende cirkels, vergelijkbaar met die in No Time to Die. In First Light krijgen ze echter een subtiel driedimensionaal effect en transformeren ze later tot in pixels van een scherm. En waar de Craig‑films regelmatig focusten op de blauwe ogen van de acteur, heeft IO Interactive dat hier moeiteloos overgenomen.

Ook de grote kroonluchter die op de grond uiteenvalt springt in het oog. Deze lijkt eveneens voor te komen in een van de trailers van de game en speelt mogelijk een belangrijke rol in het verhaal.

Alles bij elkaar weet First Light, in ieder geval qua titelsequentie, de meest authentieke Bond‑filmervaring tot nu toe naar consoles te brengen. Mocht het IO Interactive lukken om het drieluik van games te maken waar de studio zo op hoopt, dan belooft dat veel goeds voor de volgende twee spellen.

First Light is nu beschikbaar voor Xbox Series X/S, PlayStation 5 en pc (Steam, Epic Games Store). Voor Nintendo Switch 2 is nog geen releasedatum bekend.

Bekijk onze overzichtspagina voor toekomstige updates over de game.

Het bericht De evolutie van titelsequenties in de 007-games verscheen eerst op James Bond Nederland.

Die Another Day wordt in 2002 met gematigd applaus onthaald. Het is de meest succesvolle Bond-film van dat moment, en brengt uiteindelijk bijna $ 432 miljoen op. Over de film zelf zijn de meningen verdeeld, en de appreciatie voor de film zakt steeds verder onder het vriespunt. Ondanks de meningen van het publiek, blijft Pierce Brosnan officieel James Bond. Een nieuwe film is nog niet aan de orde, maar Brosnan is nog altijd het gezicht van 007 in merchandise en reclamespotjes.

Alles of niets

Nog voor Die Another Day de bioscopen bereikt, is er al een nieuwe Bond-game in ontwikkeling. Schrijver Bruce Feirstein wordt in 2001 gevraagd om het verhaal te bedenken van een gloednieuwe game met Pierce Brosnan als James Bond. Die game wordt Everything or Nothing (2004), naar de zin die (volgens sommigen, tenminste) aan de basis stond van het bedrijf EON Productions. De game volgt de lijnen van de Bond-films op dat moment: groter is beter, en sciencefiction is niet ver weg. In de game moet Bond de wereld redden van de gemene Nikolai Diavolo (Willem Dafoe) en zijn vernietigende nanobots.

Everything or Nothing wordt door producent EA aangekondigd op 8 mei 2003, en was dus al een tijdje in ontwikkeling. Pierce Brosnan neemt voor het eerst dialoog op voor Bond in een game. Het spel zou al op 4 november 2003 klaar moeten zijn, maar die datum wordt niet gehaald. Everything or Nothing wordt nog gefinetuned tot eind januari 2004, en verschijnt uiteindelijk in de winkels op 19 februari in de Verenigde Staten en op 27 februari in het Verenigd Koninkrijk.

Brosnan onzeker

Amper twee maanden later, op 2 april 2004, komt de BBC met een artikel. Pierce Brosnan klinkt positief over zijn toekomst als James Bond, zo vertelt hij op een persconferentie voor zijn nieuwe film The Matador. Als hem wordt gevraagd wie de volgende James Bond moet worden, zegt Brosnan duidelijk “Ik.” Hij denkt nog niet aan stoppen, Barbara Broccoli en Michael G. Wilson zouden een stuk minder zeker zijn. De planning voor de 21e Bond-film lijkt wel al vast te liggen. In 2005 moet het filmen beginnen, schrijft de BBC nog.

Ze zitten in een malaise van verwarring over hoe ze verder willen gaan met de volgende film. Ze weten waar ze me kunnen vinden als ze me nodig hebben.

Pierce Brosnan

Nu weten we dat er een hoop ideeën waren over de volgende stappen in de reeks. Het is rond deze tijd dat Quentin Tarantino zijn versie van Casino Royale pitcht. Trouw aan het boek, met een jaren vijftig-setting, en mét Pierce Brosnan. Zover komt het nooit.

De geruchtenmolen en de eerste nee

Gedurende de zomer van 2004 komt de geruchtenmolen op gang. Pierce Brosnan zou zijn rol niet verlengen als Bond, klinkt het. Brosnan zelf krijgt het beruchte telefoontje waarin hij door Barbara en Michael bedankt wordt voor bewezen diensten. “Je hebt het geweldig gedaan”, zegt Barbara hem. In de media is Brosnan vrij duidelijk over zijn Bond-avontuur. Op 29 juli 2004 vertelt hij aan Entertainment Weekly: “Dit is het. Ik heb alles gezegd wat ik te zeggen heb in de wereld van James Bond. Bond is een vorig leven, het ligt volledig achter me.” Het is duidelijk, Brosnan is klaar met Bond. En na de zomer gaat de geruchtenmolen verder: eind september beweert de Sunday Mirror dat Dougray Scott het van Brosnan overneemt.

Brosnan moet daarna nog een paar keer verkondigen dat het echt afgelopen is. Men lijkt het niet te willen geloven. Op 14 oktober publiceert Sun Media een eerder afgenomen interview. Pierce vertelt daar al over het telefoontje. “Mijn agenten vertelden me dat ze van gedachten waren veranderd. Het was teleurstellend, het was verrassend. En ik accepteerde mijn einde als Bond na 24 uur in shock.”

Een laatste woord

Er heerst op dat ogenblik doodse stilte in het kamp van EON. Geruchten glijden van het productiebedrijf af als water van een eend. De titel Casino Royale duikt op, het woord ‘reboot’ valt. De naam van regisseur Martin Campbell, die eerder GoldenEye (1995) maakte, wordt rond de jaarwisseling genoemd. Niet EON, maar Brosnan heeft het laatste woord over zijn einde als James Bond. In een blogpost op zijn website op 1 februari 2005 maakt de acteur het officieel.

Ik wil iedereen bedanken die me het laatste jaar gesteund heeft in relatie tot het spelen van James Bond. Het was tien jaar van mijn leven die ik altijd in mijn hart zal dragen en een tijd die ik nooit zal vergeten. En jullie, beste vrienden, stonden aldoor aan mijn zijde. Veel, heel veel dank! Maar aan alles komt een einde, en men moet deze beslissing accepteren. Je kunt er niet op een andere manier mee omgaan dan met een bepaalde waardigheid en de wetenschap dat ik de taak deed naar het beste van mijn vermogen.

Of het afgesproken is met EON, niemand die het ooit zal toegeven. Feit is dat EON amper twee dagen later met een eigen statement komt, daarin bevestigt dat de titel van de 21e Bond-film Casino Royale zal zijn en dat Martin Campbell zal regisseren. De enige verwijzing naar Pierce Brosnan in het persbericht is het noemen van GoldenEye in het lijstje van verwezenlijkingen van Campbell, een film “die Pierce Brosnan met veel succes introduceerde in de rol van 007”. Het persbericht sluit af met het korte zinnetje “Er is nog geen beslissing genomen bij het casten van de rol van James Bond”.

Bond begint

De zoektocht naar de nieuwe James Bond-acteur begint in het voorjaar van 2005. Daniel Craig doet auditie, of liever: de producenten overtuigen Craig om auditie te doen. In mei 2005 zegt Craig gevleid te zijn door de geruchten, maar wil nog niets bevestigen. Hij tekent in alle geheim het contract. De wereld heeft inmiddels door dat Craig bijna Bond is, maar het duurt nog tot 14 oktober 2005 dat het wereldkundig wordt gemaakt: Daniel Craig is de zesde James Bond in de EON-reeks. De beelden van de Britse acteur in het bootje van de marine gaan de wereld rond.

De eigenlijke productie van Casino Royale begint pas maanden later, op 3 januari 2006. Het filmen eindigt op 20 juli. De crew werkt de film af en op 14 november beleeft de film z’n première in de Odeon-bioscoop op Leicester Square. De fans zijn met verstomming geslagen, want de zo betrouwbare Pierce Brosnan is net voorbijgestoken door een nieuweling met veel branie.

Terug naar het heden

Er zitten vijftien maanden tussen de eerste bevestiging van het stoppen van Pierce Brosnan als 007 en de officiële aanstelling van Daniel Craig. Verbazingwekkend kort, lijkt het nu. In het verhaal van toen herkennen we dingen die nu ook spelen. De richting die EON eerst wil bepalen, de radiostilte. Wie weet is een van de gokken van de tabloids wel de juiste, zoals toen. Maar er zijn ook verschillen. De snelheid waarmee Brosnan – van game naar eerste gerucht – aan de kant wordt geschoven, is opvallend. Craig kreeg meerdere overwinningsrondjes: een documentaire, een boek, hij blijft ook opvallend veel aanwezig in compilatiefilmpjes voor de Oscars of 60 jaar Bond.

Brosnan en Craig zijn elkaars tegenpolen. De een wilde niet weg maar moest, de ander stond op een Grieks eiland het vervolg op Knives Out te filmen terwijl hij door EON telkens in herinnering werd gebracht. Als we Craigs terugkeer als Bond en tegelijk bevestiging van zijn laatste film bij Stephen Colbert als startpunt nemen, dan zitten er tot nu meer dan 70 maanden tussen afscheid en de volgende Bond-acteur. Nemen we de oorspronkelijke premièredatum van november 2019 voor No Time to Die met Danny Boyle als uitgangspunt, dan zitten we op ongeveer 43 maanden. Met de aanstelling van Cary Fukunaga en de originele filmrelease in februari 2020 tellen we 40 maanden. Tenslotte zitten we 20 maanden zonder Bond als we kijken naar de definitieve première in september 2021.

Ergens is het niet juist om de twee tijdlijnen met elkaar te vergelijken. Andere tijden, andere situatie. Maar toch valt op hoe snel de Bond-producenten kunnen schakelen naar een volgende film, als ze het willen. Daniel Craig blijft, ongewild, voorlopig nog even hangen als een haast onvervangbaar spook. Maar net zoals Pierce, zoals Timothy, zoals Roger, George en zelfs Sean, zal blijken dat ook hij te vervangen is. Het gebeurt alleen op een heel andere manier dan de vorige keer.

Nog even dit…

Alles wat James Bond Nederland publiceert, gebeurt volledig op vrijwillige basis en non-profit. Wil je JBN steunen middels een donatie, dan komt dit volledig ten goede aan betere artikelen. Elke cent wordt direct geïnvesteerd in onze website. Doneren kan via het onderstaande bankrekeningnummer. We danken je hartelijk voor je gift.

NL55 RABO 0338 6331 46 ten name van Stichting James Bond Nederland

Het bericht De vorige keer ‘zonder Bond’: dit was het einde van Pierce Brosnan verscheen eerst op James Bond Nederland.