James Bond Will Return. Da’s een prettige belofte. Maar geen belofte waar we zonder enig toekomstperspectief lang op kunnen teren. Een kleine stip op de horizon zou wel prettig zijn. Met een James Bond-tv-show in het vooruitzicht redden we het niet.

James Bond keert terug. Al zestig jaar. Wie mij ook vraagt of No Time to Die (2021) de laatste Bond-film is, wimpel ik simpel af met de laatste regel op de aftiteling. Het duurde deze keer inderdaad een eeuwigheid, maar dan toch de verlossende woorden. Een mager applausje uit de bioscoopzaal. Enkel de die hards waren tot de laatste kruimel blijven zitten.

Natuurlijk komt James Bond terug. Al was het maar voor de centjes. Eon Productions neemt de tijd om een weloverwogen afweging te maken — welke kant gaan we op? Moet Bond opnieuw herboren worden? Zijn strepen als 007 verdienen of is hij een ervaren spion? Gaan we verder met de tijdlijn die twintig jaar geleden met Die Another Day (2002) werd beëindigd of met een nieuwe? Gaan we helemaal terug naar de jaren 60? Of zelfs naar de jaren 50 waarin de boeken zijn geschreven? Wordt het niet eens tijd voor Young Bond? Of juist een ouwe? Pierce Brosnan als Sir James: count me in!

Een nieuwe weg inslaan blijft altijd een gok. George Lazenby was een gok, Daniel Craig was een gok. De ene gok is de andere niet. Dus waarom geen knoop doorhakken? We zien wel waar het schip strandt. We hebben hier te maken met Bond. James Bond. Zoveel kan er niet misgaan. En gaat het wel mis, dan nog deed Die Another Day de kassa’s flink rinkelen.

Dubbele nullen áchter de 7

Voorlopig is het stil en blijft het stil tot het Barbara Broccoli en Michael G. Wilson een keer uitkomt. En dat is niet wat wij verdienen. Twee jaar lang was het No Time to Die voor en No Time to Die na. Wij deelden mee in de vreugde van het succes dat de film na anderhalf jaar uitstel alsnog heeft gekregen. Ja we zijn blij voor jullie. We zijn blij voor ons. We gaan nog wel een keer drie uur in het donker zitten. Gewoon, omdat het kan. Om te laten zien dat jullie werk ertoe doet. Omdat we van jullie houden!

En nu de buit binnen is en de schuldeisers afgelost, begint het te tochten. Een gure wind, een koude kermis. Maar hé ho ouwe zeurpiet, de oude Bond-films verschijnen weer in de bioscoop. Speciaal voor jou! Hartstikke leuk, maar alleen in Engeland. Eh, een 007 Store overladen met Bond-prullaria van het allerbeste soort! Da’s nu juist het probleem, heb je die dubbele nullen gezien? En dit keer staan ze heel slim áchter de 7.

De jubeltocht van Daniel Craigs eindzege als James Bond is inmiddels uitgedoofd. Het nieuwe paradepaardje is het zestigjarig jubileum. Begrijp me niet verkeerd, ik ben een liefhebber van het vieren van oude successen. Ere wie ere toekomt. Maar we vieren dit jaar dat de eerste James Bond-film zestig jaar geleden uitkwam en niet zestig jaar James Bond, want als we geen teken van nieuw leven krijgen, heeft Bond de zestig niet eens gehaald.

Dat laatste is geen wereldramp, want kijk eens wat die zes decennia hebben opgeleverd, maar laten we daar dan ook gewoon eerlijk over zijn. Is het klaar, dan is het klaar, moge hij ruste in vrede.

Geen snoepreisjes meer

Zakelijk gezien kan dat natuurlijk niet door de beugel. Bond was dé grote wortel bij de verkoop van MGM aan Amazon. Een belangrijker verzekering daarbij is dat Bond een cinema-experience blijft. Dat hebben Barbara Broccoli en Michael G. Wilson vorig jaar rond deze tijd zelf verkondigd. Grote steun daarin vonden de Bond-baasjes bij de baasjes van MGM, Michael De Luca en Pam Abdy. De vier konden het opvallend goed vinden met elkaar. Weekendjes weg naar Center Parcs op kosten van de zaak. Kirrend op de gezinswip, aan elke kant een Michael voor de balans. Terwijl de jongens bij het naar buitengaan na het all you can eat-arrangement stilhouden bij een nagelnieuwe SUV uit de BMW 1-serie, haken de meiden met een lichte spot de armen in elkaar. Laat de boys lekker kwijlen op dat strakke bakkie, wij gaan met een dekentje op de bank en een goed glas het laatste seizoen van Killing Eve bingen. Moet je die velgen zien, wijst de ene Michael de andere aan.

Die nauwe vriendschap spat nu plots ineen nadat Michael en Pam tijdens CinemaCon kenbaar maakten deze zomer geen snoepreisjes meer te zullen maken. Hun werk zit erop na de deal met Amazon. Barbara en Michael blijven beduusd achter met vouchers voor Avifauna.

Het kon anders

In dezelfde week kondigde Matt Reeves een tweede The Batman-film aan en keerde Michael Keaton na dertig jaar terug als vleermuisman in de trailer van The Flash. Het enige wat Barbara Broccoli had hoeven doen, is een filmpje in elkaar knutselen met een 007-logo dat opdoemt uit de mist en een willekeurige datum uit de hoge hoed toveren. Ik noem maar iets: 2024. Dondert niet of het later een dode mus blijkt, da’s altijd nog beter dan geen mus. Lekker heroïsch muziekje eronder en de toon is gegarandeerd gezet. Bond will be back en de hele wereld mag het weten. Móet het weten.

Hoe totaal anders was dat bij de oudere Bond-films, waar in de eindtitels de volgende film al werd aangekondigd: James Bond will return in the next Ian Fleming thriller “Goldfinger“, aldus From Russia with Love (1963). De makers waren trots om hun volgende project aan te kondigen. De eerste zitplaatsen waren daarmee verkocht. Das war einmal en het is onrealistisch om dat terug te verwachten, alleen is tegenwoordig het tegenovergestelde aan de hand: we worden genegeerd.

Een sprankje hoop. Dat is alles waar de Bond-liefhebber vandaag de dag naar verlangt.

Wie mij ook vraagt of No Time to Die de laatste Bond-film is, wimpel ik simpel af met de laatste regel op de aftiteling. In die zin blijf ik een rasoptimist.

Het bericht Column: Een sprankje hoop verscheen eerst op James Bond Nederland.

Polsen blijven deze ronde gespaard, alles wordt een tikkel strammer, gaat wat hangen. De 51 jaren worden zichtbaar. Een mooi excuus. Hij liep net niet voor gek zo zonder shirtje, maar sinds de laatste draaidagen erop zitten, lonkt de Guinness als de appel naar Eva deed.

Die eerste welverdiende pint is in één teug weg. Keelgat open en spoelen maar. Hemels.  Een tweede doodgeslagen halve liter staat al voor zijn neus. Cheers!

Terugkijkend aan de toog — het waren roerige tijden sinds hij in oktober 2005 met zwemvest en spuuglok over de Thames zijn weg naar een nieuwe toekomst voer. Er was weinig geloof in hem. Het publiek accepteerde hem niet, vond hem op een bokser lijken, op een Putin, een Gollem. En dan dat blonde haar, dat kon écht niet. Hij leek niet eens op James Bond! Op wie James Bond dan wel zou moeten lijken? Nou, in ieder geval niet op hem!

Met een dreun belandt het robuuste glas met de harp op het vierkante viltje. Leeg. Met hetzelfde gemak zet hij nummer drie aan zijn lippen. Heerlijk…

Gelukkig heeft hij van dat protest zelf niets meegekregen. Veel te druk in de sportschool, veel te druk met die eerste film. Ze hadden iets moois in handen, dat zag iedereen die aan de productie meewerkte. Het zou anders worden. Niet het geijkte knal- en schietwerk, maar een solide verhaal, daar waar het voor James Bond allemaal begon, gebaseerd op het eerste werk van de grote meester. Alles klopte, alleen hij kon het nog verprutsen…

Het tegendeel bleek waar. Met hem bleek dat Bond nog bestaansrecht had tussen Bourne en Batman.

Een oprisping als de bodem in zicht komt. Wat kan hem het verdommen, hij is gentleman-af. Eindelijk mag hij zichzelf zijn. Zijn buik laten hangen. Om over niet al te lange tijd zijn boezem te verhullen, had Rachel het beroemde topje van Ursula al in de pre-order gezet, de lieverd. Een vierde glas staat binnen handbereik.

Die tweede film was een minder succes. Het moest allemaal snel-snel, terwijl er weinig was om op terug te vallen. Met pijn en moeite lukte het een toonbaar product in elkaar te draaien. Hij had zelf nog wat ideeën geopperd — ze werden nog gebruikt ook. Alles bij elkaar was het ’t allemaal nét niet. Kan gebeuren. De kassa’s rinkelden onverminderd. Ook niet onbelangrijk. Gauw wegspoelen die tussenfilm. Doe er nog maar een…

De vier jaren die volgenden tussen de voorgaande en de volgende pakten wonderbaarlijk goed uit. Mede dankzij hem kwam er een nieuwe man aan het roer, letterlijk en figuurlijk een nieuw geluid. Het beeld oogde chic en weelderig. Waardig. De verhaallijn was opnieuw anders dan anders, en wat was het fijn die flamboyante Spanjaard aan boord te hebben.

Boven een miljard had een James Bond het nooit eerder geschopt. Het was hem dus wél gelukt, de Bond die niemand moest. En die titelsong niet te vergeten: klassiek in een modern jasje. Ze wonnen er zelfs een Oscar mee…

Hij heft het glas. Op haar. De vrouw die hem tot tranen had geroerd. Met een gelukzalig gevoel verdwijnt ook de vijfde Ierse harp in de bodemloze put. Met een enkel gebaar richting de kastelein staat de zesde al voor zijn neus. Dat het hem maar mag smaken.

En toen kwamen dus die rechten ineens beschikbaar. Hij wist zelf niet zo goed wat ze daar nu precies mee moesten. Ze hadden toch een eigen universum binnen het bestaande gecreëerd? Waarom moest die ouwe meuk zo nodig worden opgediend?

Omdat het kan, was de voornaamste reden. Weinig steekhoudend, maar oké, deze was voor Michael, die in zijn lange loopbaan ooit was begonnen met het zinnetje ‘Goodbye, Mr. Bond. I trust you had a pleasant… fright!’ Daarna had hij nooit meer voor het personage mogen schrijven, en het ging net zo leuk. Nu de gelegenheid zich voordeed — dit kónden ze gewoonweg niet laten liggen. Volgens de acteur konden ze dat wel, maar Michael is de baas. Was er tenminste weer een ouderwetse harige poes op beeld te zien, knipoogde de chef. Het leverde hem een feministische por van zijn zus op.

Vooruit dan maar. Met grotendeels hetzelfde team en net iets minder enthousiasme liep het allemaal minder gestroomlijnd dan de vorige keer. En dan dat einde dat maar niet lekker wilde lukken, terwijl het peperdure decor in Pinewood al klaar stond om in rook op te gaan. Het moest maar.

Een gat van ruim vier jaar tussen de vorige en die van nu gaf tijd voor bezinning, voor andere leuke dingen. Een beetje toneelspelen, het Amerikaans staatsburgerschap aanvragen, lekker nors met een muts en zonnebril door New York shoppen, een kindje verwekken. Om uiteindelijk genoeg energie bij elkaar te rapen om toch nog een keer die smoking aan te trekken. Waarom ook niet. Het bedrag dat er tegenover staat is niet bepaald onverdienstelijk. Bijzaak, maar toch een lekkere bijzaak.

Een lichte tinteling door zijn lichaam, een prettig zorgeloos gevoel in zijn hoofd, een blaas die geleegd moet worden…

Wankel richting het urinoir — die enkel, da’s nog wel een dingetje. Stijfjes. Zeker na een uurtje tanken aan de toog.

Niemand anders aanwezig verpoost toch altijd prettiger. Opluchting bij de eerste voorzichtige druppels, meer power zit er de laatste tijd niet achter. Hij heeft alle tijd van de wereld. Dan de plotselinge blokkade als de deur achter hem openzwiept.

Schuifelend komt het individu naast hem staan. Het openritsen, het gegrabbel, de dreunende basklanken vanuit de pub, een grote zucht als de straal naast hem een euforische klaterstart maakt…

Het valt de man op dat er naast hem weinig gebeurt. „Wil het niet…” Dan de herkenning. Verhip, staat hij hier zomaar te wateren naast…

Gewend om te worden aangestaard, probeert de acteur zich te concentreren op zijn onderkant, oogcontact zoveel mogelijk vermijden.

Met een herkenbaar accent en een tikkeltje te luid: „Wat doe jij nou hier!”

De acteur kijkt op. Een witte kuif op een verschrompeld hoofd, goedlachs boven een gekliefde kin. Een grote hand belandt iets te hard op zijn schouder. „Jij hoort hier helemaal niet!”, lacht de man. „Jij moet hiernaast zijn!”

„Maar daar is bijna niemand…”, fluistert de acteur angstvallig. “Een seniele bejaarde op een troon met twee kwijlende puppy’s naast zich die als een kind zo blij zijn als ze hem een Dom Perignon mogen inschenken of zijn Penfold Hearts mogen oprapen.”

De man begint zijn handen te wassen. Het stromende water stimuleert de acteur het laatste restje eruit te persen. God zij geprezen.

„Kom eens”, gebaart de man als hij zijn natte handen aan zijn broek afveegt. Hij houdt de deur naar de pub op een kiertje. Grauwe figuren, bewegend in slow-motion. „Zie je wie dat is?”, wijst hij naar een kale engnek achter de eenarmige bandiet. „Hans de Vries is zijn naam. Kortstondig in de picture, daarna nooit meer iets van gehoord. Staat hier nu al vijftig jaar aan de gokautomaat — nog nooit iets gewonnen.” „Nog nooit iets gewonnen…”, herhaalt de acteur vol ongeloof. „En ken je die daar?” De man wijst naar een ijdeltuit met lodderogen en een grijs matje in zijn nek. „Finlay Light, staat daar al meer dan dertig jaar voor de spiegel in de hoop dat zijn evenbeeld ooit teruglacht — tot op heden zonder succes.” „Zonder succes…”, smaakt het de acteur bitter in de mond. „Het trio aan de kaarttafel”, gaat de man verder. „Daniel Pilon, Christopher Lambert en Lambert Wilson. Zij proberen al tientallen jaren met z’n drieën bezique te spelen — nog altijd hebben ze niet uitgevonden hoe.” „Bezique met drie personen…”, schudt de acteur bedenkelijk zijn hoofd. „En daar, die ken je toch wel? Mel Gibson, Sam Neill, James Brolin, Tom Selleck, John James van Dynasty en zo kan ik nog wel even doorgaan. Aan de muren portretten van Archie Leach, John Gavin, Adam West, Burt Reynolds…” De man slaat een kruisje.

„Je hebt nog steeds geen idee waar je bent hè?”, lacht de grijze kuif terwijl hij een handdoekje van de wastafel openvouwt. ‘Pub voor mislukte James Bonds’ staat er in overdreven sierlijke letters te lezen. „Daar hoor jij toch niet thuis?”

Dat moet de acteur beamen. Dan begint hem iets te dagen: „Maar wat doe jij dan hier?”

„Als meest mislukte James Bond ben ik hier de uitsmijter”, zegt de man met melancholie in zijn stem. „En jij hoort hier niet thuis. Wil je net zo eindigen als al die andere stumperds? Dus doe me een lol en ga weer lekker aan de bak, ik zou er zelf een moord voor doen…”

…

Het moet de Guinness zijn geweest als Daniel Craig midden in de nacht wakker schrikt uit zijn koortsdroom. Rachel knipt het nachtlampje aan, ze ziet haar echtgenoot met paniek in zijn ogen naar de rode telefoon op zijn nachtkastje graaien; die staat daar niet voor niets. Binnen luttele seconden heeft hij contact. „Ik doet het!”, hijgt hij. Dan is het even stil voordat de vrouwelijke stem aan de andere kant iets mompelt. Daniel gebaart Rachel pen en papier te pakken: „Oktober… 2022…” Ze laat het hem zien ter controle. „Staat genoteerd!”, gilt hij in de hoorn. Hij geeft zijn vrouw een dikke duim. Aan de andere kant van de lijn is een glimlach te horen.

Het bericht Column: Guinness verscheen eerst op James Bond Nederland.

Na een dergelijk groot gat is er nog nooit een slechte Bond-film verschenen…

Over smaak gesproken: Spectre (2015), vooralsnog de jongste Bond-film, viel mij enigszins tegen. Onzin om te stellen dat de film beter was geweest als deze in 2016 was uitgekomen, maar voorganger Skyfall (2012) was duidelijk sterker. Drie jaar bleek dus niet genoeg om met een gelijkwaardige of betere film te komen.

Tussen de vijftigjarige jubileumfilm Skyfall (2012) en Quantum of Solace (2008) zat de vorige vier jaar. Bingo! Quantum oogde wat gehaast, moest per se twee jaar na de instant klassieker Casino Royale (2006) verschijnen, het ijzersterke debuut van Daniel Craig dat vier jaar ná het beschamende Die Another Day (2002) te zien was. Wederom vier jaar om keihard terug te slaan.

Wat Skyfall en Casino Royale betreft, pakte de vier jaar hoe dan ook positief uit.
Drie jaar tussen de veertigjarige jubileumfilm Die Another Day en The World Is Not Enough leek bijna een ongeluksgetal. Hoewel dat aan de kassa niet te merken was, zat het merk James Bond in een neerwaartse spiraal, de vier jaar tot Casino Royale waren hard nodig om alle zeilen bij te zetten.

Eind jaren 90 kabbelde James Bond rustig voort. Pierce Brosnan had met GoldenEye (1995) bewezen dat 007 nog bestaansrecht had na de Koude Oorlog. Met opvolgers Tomorrow Never Dies (1997) en eerdergenoemde The World Is Not Enough (1999), werd de oude regel van iedere twee jaar een nieuwe Bond-film voor korte tijd gehandhaafd, een constante die we sinds de jaren 80 niet meer hadden meegemaakt.

Het grootste gat uit de James Bond-filmgeschiedenis is de zes jaar tussen Licence to Kill en GoldenEye. Ruim zes jaar, aangezien Licencein de zomer van 1989 verscheen en GoldenEye in de winter van 1995 draaide. Zie deze grafiek van Adrian Stirrup voor een exact aantal dagen tussen alle Bond-films.

De zes jaar tussen bovengenoemde twee films had tal van andere dan artistieke redenen, feit blijft dat GoldenEye een sterke overwinning bleek.

De jaren 80 en 70 kenmerkten zich grotendeels door een kalme deining, vóór Licence to Kill (1989) allemaal zomerfilms: The Living Daylights (1987), A View to a Kill (1985), Octopussy (1983), For Your Eyes Only (1981), Moonraker (1979), The Spy Who Loved Me (1977), en zo hobbelde Bond kalm voort, als een klein geldfabriekje dat iedere twee jaar een nieuw ei legde.

In die jaren was de enige hik te merken tussen The Spy Who Loved Meen The Man with the Golden Gun (1974): drie jaar was een hoge uitzondering. Hoewel, drie jaar? Golden Gun dateert uit de winter van 1974, dat maakt tweeënhalf jaar tot de zomerrelease van Spy in 1977.

Reden tussen die uitzonderlijke tweeënhalf jaar valt te wijten aan de breuk tussen producenten Broccoli en Saltzman, waardoor eerstgenoemde er na negen films ineens alleen voor kwam te staan.

Wordt Golden Gun door velen (niet door mij!) als zwakke aflevering beschouwd, The Spy Who Loved Me is een onbetwist hoogtepunt uit de reeks. Hier werd voor het eerst bewezen dat iets meer afstand tussen de films beslist geen kwaad kon.

Golden Gun zat nogal dicht op voorganger Live and Let Die, die in de zomer van 1973 uitkwam en dus slechts anderhalfjaar vóór diens opvolger.

Nog iets verder terug: Diamonds Are Forever (winter 1971), On Her Majesty’s Secret Service (winter 1969), You Only Live Twice (zomer 1967), en dan, wat na ruim vijftig jaar totaal ondenkbaar is: vier jaar achter elkaar alleen maar goede Bond-films: Thunderball (winter 1965), Goldfinger (herfst 1964), From Russia with Love (herfst 1963) en Dr. No (herfst 1962).

Van vier jaar ieder jaar een Bond-film tot iedere vier jaar een Bond-film. Als na 55 jaar een langere wachttijd nodig is om met een beter product te komen, dan is dat maar zo. Kwaliteit/kwantiteit, op die fiets.

In 2022 viert James Bond zijn zestigjarige filmjubileum. Bond 25 in 2019, Bond 26 in 2022? Drie jaar. Als dat maar goed gaat…

Het bericht Vier jaar verscheen eerst op James Bond Nederland.