Na de meer dan succesvolle release van Skyfall (2012) rijst al snel de vraag hoe de James Bond-franchise dit kan overtreffen. De 23e film viert niet alleen vijftig jaar 007, maar brengt wereldwijd ook meer dan een miljard dollar op. Een monsterhit dus. Niet gek dus dat EON Productions direct begint te plannen voor een opvolger. Bij voorkeur wederom met Daniel Craig als 007 en Sam Mendes in de regiestoel. En Amsterdam lijkt daar voor heel even een kleine rol in te gaan spelen.

Het geluk is rond 2012 aan EON’s zijde. Een jaar na Skyfall krijgt de studio eindelijk de rechten terug op Bonds klassieke aartsvijand Blofeld en de criminele organisatie SPECTRE. Voor het eerst sinds 1971 kan het iconische personage officieel terugkeren in de filmreeks. Maar het beeld van Blofeld is anno 2013 flink veranderd. De Austin Powers-films hebben van de kale, kat-aaiende schurk met litteken inmiddels een cliché gemaakt. Een karikatuur. Als Blofeld terugkomt, dan moet het personage fundamenteel worden herzien.

Blofeld in de Sony-hacks

Uit de gelekte e-mails tijdens de grote Sony-hack van 2014 blijkt dat er in vroege scriptversies volop wordt geëxperimenteerd met Blofelds nieuwe identiteit. Iets wat goed past bij de manier over hoe Ian Fleming over de schurk schrijft. Iemand die zichzelf steeds opnieuw uitvindt. Eén voorstel is om hem een haar te maken. Een vrouwelijke Blofeld dus. Mogelijk heeft ze een pigmentstoornis en krijgt ze daardoor een soort Zao-achtig uiterlijk met wit haar.

Er is ook een ander idee. Blofeld is een Afrikaanse drugsbaron met de naam Joseph Ki-Embu, die uit is op wraak voor het koloniale verleden van het Britse rijk. Hij beheert een diamantenmijn en vestigt zijn hoofdkwartier op diezelfde locatie. Scenarioschrijver John Logan overweegt zelfs om dit verhaal uit te spreiden over twee films, met als werktitel The Death Collector, vernoemd naar het zevende hoofdstuk uit Ian Flemings roman You Only Live Twice (1964).

Amsterdam als openingslocatie

In deze vroege versies van het script duikt ook Amsterdam op als locatie voor de pre-title sequence. Bond gaat undercover in de ondergrondse kooigevechtwereld van de stad. Hij neemt het in de ring op tegen een man genaamd Valenti, terwijl Q zich voordoet als diens arts. Na het gevecht gaat Bond op onderzoek uit in het kooivechtcomplex en stuit hij op een coderingsapparaat. Opmerkelijk is dat tijdens deze scène het volledige MI6-team actief is in het veld, dus ook M en Moneypenny zijn aanwezig in Amsterdam.

Wat volgt na het kooigevecht is een achtervolging per boot door de Amsterdamse grachten. Valenti vervult in deze versie een rol vergelijkbaar met Sciarra uit de uiteindelijke film, maar overleeft het gevecht. Bond doet zich voor als dood om te ontsnappen en duikt pas later weer op, wanneer hij Valenti opnieuw tegenkomt tijdens een gemaskerd bal in Rome.

De naam Blofeld valt al vroeg

Nog voor de title sequence begint ontcijfert Bond een gecodeerd boek met een apparaat dat doet denken aan een moderne Enigma-machine. Het speurwerk levert uiteindelijk een naam op: Blofeld. De man zelf is nog niet in beeld, maar zijn aanwezigheid wordt direct voelbaar. Volgens de gelekte e-mails zijn de studio-bazen bijzonder enthousiast over de vroege onthulling van de naam Blofeld.

Na deze uitgebreide en ambitieuze openingsscène zouden de titels volgen en volgt een totaal andere film dan die uiteindelijk in de bioscoop verschijnt.

Waarom gaat het niet door?

Regisseur Sam Mendes laat echter al vroeg weten dat hij slechts nog één Bond-film wil maken. Het tweeluik dat John Logan voor ogen heeft, wordt afgeblazen. Het script moet compacter, de verhaallijnen eenvoudiger en Amsterdam sneuvelt in het herschrijfproces. Het kooigevecht met Bond, de bootachtervolging en Valenti verdwijnen van tafel, net als de Enigma-achtige Blofeld-onthulling.

Kans op terugkeer lijkt klein

De scènes langs de Amstel, de Magere Brug en Reguliersgracht 36 uit Diamonds Are Forever blijven vooralsnog Bonds enige officiële bezoek aan Amsterdam. En hoewel we het graag anders zien, en de stad uiteraard een nieuwe Bond-scène gunnen tijdens de 750e verjaardag, lijkt een terugkeer voorlopig uitgesloten. De kans dat Bond binnenkort opnieuw vecht, achtervolgt of infiltreert aan de grachten, zie ik als bijzonder klein.

Gutenabond.

Het bericht Bond in Amsterdam? Hoe Spectre bijna begon aan de grachten verscheen eerst op James Bond Nederland.

De Telegraaf

In april 1971 kwam De Telegraaf met het nieuws dat de destijds nieuwe James Bond-film deels in Amsterdam zou worden opgenomen. Afgevaardigden van de film, waaronder productie-ontwerper Ken Adam, bezochten Amsterdam. Op dinsdag 20 april 1971 schreef dezelfde krant op de voorpagina dat de productieploeg voor tien dagen naar de hoofdstad zou komen. In een van de scenes wordt James Bond door zijn tegenstanders in een gracht gegooid, zo meldde de krant. Je ziet dus: het speculeren is van alle tijden. Het enige wat de productie kon weerhouden om in de Nederlandse hoofdstad te filmen is de overvolle hotels in de zomermaanden.

Een maand later lijkt er meer bekend te worden over de nieuwe James Bond-film in Amsterdam. Op 21 mei weet, wederom De Telegraaf, nog meer details vrij te geven over de opnames in Nederland. Weliswaar in een klein berichtje onderaan de voorpagina van die dag is te lezen dat de productie begin augustus opnamen gaat maken, zowel in de binnenstad bij een grachtenpand, als bij de Magere Brug en een van de platforms van Schiphol. Niet alleen De Telegraaf, maar ook andere Nederlandse kranten besteden in de aanloop van de opnames geregeld aandacht aan de opnames van Diamonds Are Forever (1971). Zij het met kleine artikelen ergens ver weg in de krant verstopt.

Andere media

Halverwege juni lijkt de nieuwe James Bond-film te gaan leven in de Nederlandse media. Voor de (internationale) pers zijn interview momenten georganiseerd op Pinewood Studios. Het Parool en het Algemeen Dagblad springen daarop in. Beide komen met een paginagrote, in kleur gedrukt, interview met hoofdrolspeler Sean Connery. Het Parool komt met de titel 00’71 en het Algemeen Dagblad heeft de titel Sean Connery Onder Vier Ogen. Beiden artikelen zijn geschreven door journalisten uit Londen: Han Mulder en Ruud Kuyper. Ook een maand later weten beide kranten een pagina vullend artikel te plaatsen met een interview met Bond-girl Jill St. John. Deze verschenen op de dag dat Sean Connery in Amsterdam aankwam.

Terug naar Amsterdam

Maar terug naar de opnames in de Amsterdamse hoofdstad. Op 2 juli 1971 landt Sean Connery op Schiphol, om een dag later zijn eerste draaidag in de binnenstad te hebben. De dag erna schrijven vele Nederlandse media over de komst van de Schotse acteur. Vooral is er aandacht aan hoe de geheim agent er in het dagelijks leven uitziet. Zonder toupet is het een gewone, kalende veertiger aldus dagblad De Tijd.

Er is wel meer bekend geworden over de definitieve productie in ons kikkerlandje. Zo zal de productie voor tien dagen in de stad verblijven. Maar in de media wordt ook nog steeds druk gespeculeerd. Zo meldt het Algemeen Dagblad op 3 juli dat Sean Connery voor de opnames een duik in de Amstel moet nemen. Na vijftig jaar weten we wel beter. Het aantal draaidagen werd beperkt tot het weekend en Sean Connery, noch James Bond, heeft op een of andere manier in de Amstel gelegen. 

Na het draaiweekend in juli heeft het nieuws van de opnames in Amsterdam zich verder uitgespreid over ons land. In de Twentse Courant en Tubantia wordt uitvoerig geschreven over de opnames. De fotograaf maakte een foto van Sean Connery samen met regisseur Guy Hamilton. Daarbij werd Connery weggezet als een kalende en naar corpulentie neigende geheim agent.

De toekomst van 007

In het weekend is het elke dag druk op de filmset en staat Sean Connery de Nederlandse pers veelvuldig te woord. Ook producent Harry Saltzman was aanwezig bij de opnames. En dat vond de pers interessant. Want Sean Connery had in diverse interviews duidelijk laten weten niet meer terug te willen keren in de rol van James Bond. Saltzman was redelijk gesloten richting de pers, wat natuurlijk begrijpelijk is. Het enige wat hij liet weten is dat hij en EON Productions nog geen idee hadden over de toekomst van 007. Wel maakte hij bekend dat het jaar erop de opnames moeten gaan beginnen voor de James Bond-film The Man With The Golden Gun (1974), al werd dit uiteindelijk Live and Let Die (1973). Maar wie de rol van 007 gaat vertolken? Zeker Sean Connery niet en ook over George Lazenby had Saltzman geen goed woord over:

Hij was een probleem voor, tijdens en na de opnames.

Producent Harry Saltzman over George Lazenby

De eerste opnames in Amsterdam vonden plaats bij de Magere Brug. De hoofdrollen hierin waren weggelegd voor acteurs Bruce Glover (Mr. Wint) en Putter Smith (Mr. Kidd). Op de achtergrond werd een lijk opgevist uit de Amstel. De opnames gingen niet helemaal van een lije dak. Guy Hamilton wilde per se dat een typisch Amsterdamse rondvaartboot door het beeld voer. En dat moest een aantal keer opnieuw. De filmopnames werden gemaakt vanaf de Amstel. De toenmalige gemeentepolitie van Amsterdam leverde de boten hiervoor. Het lijk werd opgevist vanaf de oudste brandweerboot van Nederland: de Jan van der Heyden.

It’s a wrap

Later op de dag verplaatste het tachtigkoppige productieteam van de Magere Brug naar de Reguliersgracht. Hier werden in de namiddag diverse opnames gedraaid bij nummer 36: de woning van Tiffany Case in Amsterdam. De rollen waren weggelegd voor Sean Connery en Joe Robinson (Peter Franks) en de mosterdkleurige Triumph Stag. Maar alleen de buitenkant werd gebruikt voor de film, zoals we wel vaker zien. Het interieur, inclusief de lift, werd gebouwd in de Pinewood Studios. Overigens werd de telefoon in de film wel degelijk overgebracht uit Amsterdam. Voor de opnames van het interieur was Pim de Miranda, publiciteitschef van Tuschinski, aanwezig. En deze had de oer-Hollandse telefoon meegenomen.

Een dag na de opnames verplaatste de cast en crew zich weer de thuisbasis in Londen: de Pinewood Studios. Daar werd een aantal dagen later de opnames gemaakt in de lift en het appartement van Tiffany Case. En daarmee eindigt de enige scène uit bijna zestig jaar James Bond die in Nederland is opgenomen.

Het bericht Diamonds Are Forever opnames in Amsterdam verscheen eerst op James Bond Nederland.

Op 5 oktober dit jaar lanceerden ze de “Vesper” bottle; een pre-mixed Vesper Martini. Het product linkt niet alleen aan de gelijknamige bar, ook de inhoud doet tot de verbeelding spreken. De Vesper is een creatie van Ian Fleming zelf. De martini is bijzonder omdat gin en wodka meestal niet gemixt worden. Een normale martini wordt gemaakt met gin en vermout, een vodka martini met wodka en vermout. In het boek Casino Royale bestelt Bond het drankje voor het eerst.

‘Juist,’ zei Leiter, ‘en wat zullen we nu eens drinken?’ Bond stond er op, voor Leiter een Haig-and-Haig whisky te bestellen; toen keek hij de barkeeper aan. Een dry martini,’ zei hij. ‘In een wijd champagneglas.’ ‘Oui, monsieur.’ ‘Een ogenblik. Drie delen Gordon gin, één wodka en een half Kina Lillet. Schud ‘m goed, totdat hij ijskoud is, en doe er dan een dun citroenschilletje in. Begrepen?’ ‘Zeker, monsieur.’ De barkeeper begon te mixen. ‘Dat is nog eens een drankje,’ zei Leiter.

In de film Casino Royale komt Bond met een receptuur op de proppen terwijl hij zit te pokeren. Een naam weet hij nog niet, totdat zijn liefde voor Vesper begint op te bloeien.

You know, I think I’ll call that a Vesper.
Because of the bitter aftertaste?
No. Because once you’ve tasted it, that’s all you want to drink.

De Vesper bar heeft het receptuur van dit drankje nauwkeurig gevolgd en vervolgens verwerkt tot hun eigen product. Hier zitten veel voordelen aan aldus de manager van Vesper.

Het leuke aan de Vesper bottle is, is dat het een product voor thuis is. Wanneer je je bedenkt om lekker thuis een Bondfilm te gaan bekijken, dan heb je altijd een drankje bij de hand om mee in de sfeer te komen. Pak ‘m uit de vriezer, even schudden en serveren maar! Je haalt er twee goede glazen martini uit.

De Vesper bottle is uniek en speciaal ontwikkeld door de bar in Amsterdam. Daarmee natuurlijk een ultiem kerstcadeautje voor iedere Bondfan.

Het flesje, dat van zichzelf al een collectors item is, is in Amsterdam verkrijgbaar voor €20,-. Uit het flesje haal je 2 goede Martini, dus je hoeft niet in je eentje te genieten van dit bijzondere drankje.

Vesper bar bevindt zich op loopafstand van Amsterdam Centraal. Het adres is: Vinkenstraat 57, 1013 JM, Amsterdam. Meer informatie vind je op de website.

Het bericht De Vesper Bottle; rechtstreeks uit de vriezer het glas in verscheen eerst op James Bond Nederland.

In Amsterdam werden ook de scènes met Mister Kidd en Mister Wint op de Magere Brug en scènes waarbij een lijk bij een woonboot uit de Amstel wordt gevist opgenomen. De woonboot ligt er trouwens bijna vijftig jaar later nog steeds. Maar de trap waar James Bond op staat als bij bij Tiffany aanbelt is verdwenen.

Dit merkte Thomas Gleitsmann uit Duitsland op toen hij vorig weekend in Amsterdam was. Of de trap daadwerkelijk niet meer terugkomt of dat het enkel wordt gerestaureerd weten we helaas niet. Wat we wel weten is dat het een bijzonder gezicht was. Het statige zwart geschilderde herenhuis met hoge houten schotten ervoor. De gehele binnenstad van Amsterdam valt onder beschermd stadstoezicht. Dat betekend dat de gebouwen zoveel mogelijk in originele staat dienen te blijven. Kleine aanpassingen zijn wel toegestaan. Of de trap hieronder valt is niet bekend.

In Diamonds Are Forever geeft James Bond zich uit als diamantsmokkelaar Peter Franks. Zijn opdracht is om naar Tiffany Chase te gaan en met haar de diamanten verder te smokkelen. Maar hij is helaas niet alleen. De echte Peter Franks is ook in Amsterdam en het komt tot een gevecht. De buitenscènes zijn zoals gezegd op de Reguliersgracht in onze hoofdstad opgenomen. De binnenscènes werden op Pinewood Studios gedraaid.

Het komt trouwens vaker voor dat James Bond filmlocaties drastisch veranderen. Zo is het hoofdkwartier van King Industies uit The World is Not Enough in Turkije waar M achter het verraad van Elektra King komt in 2010 (deels) gesloopt en veranderde de achterzijde van Ten Trinity Square in London waar M in Skyfall door de parlementscommissie werdt verhoord in een met grote witte betonnen muren omringde parkeerplaats. Het gaat om de scènes waar M en Tanner na de schietpartij naar buiten vluchten en 007 er samen met M in de Jaguar XJ L vandoor gaat.

Het bericht Diamonds Are Forever: Trap huis Tiffany in Amsterdam verdwenen verscheen eerst op James Bond Nederland.

Afgelopen woensdag om 15:00u was het zover. De Nederlandse pers werd in Amsterdam in de gelegenheid gesteld vragen te stellen aan Bondgirl Léa Seydoux, Bondschurk Dave Bautista, legendarische producent Michael G. Wilson en zijn zoon (en ook producent) Gregg Wilson. En James Bond Club Nederland was erbij!

Locatie: The Grand, een chique hotel dat zelf niet zou misstaan in een Bondfilm. De sfeervolle zaal bood ruimte aan zo’n veertig genodigden. Filmjournalist René Mioch leidde de conferentie die slechts een krappe 20 minuten duurde. Je merkte dat veel vragen door journalisten (lees: niet Bond liefhebbers) werden gesteld. Algemene vragen als “hoe was het om een Bondgirl te zijn?”. En daarop werd plichtmatig geantwoord dat het fantastisch was en dat de nieuwe Bondgirl echt een onafhankelijke, sterke Bondgirl is en dus anders dan zij die haar voorgingen. Precies…

Interessant was wel dat Michael G Wilson erkende dat aanvankelijk het idee was twee films tegelijk te ontwikkelen (in ieder geval qua verhaal) maar dat dit ambitieuze idee om “praktische redenen” sneuvelde. Ook vertelde Wilson senior dat de productie van iedere nieuwe Bondfilm begint met twee vragen: wat is het actuele gevaar voor de wereld? En welke ontwikkeling willen we 007 in de film meegeven? Van daaruit gaan de producenten samen met de scriptschrijvers aan de slag. Nog zo’n leuke anekdote van de producent: bij de start van de productie van een Bond film krijgen alle belangrijke mensen voor en achter de schermen een nieuwe mobiele telefoon. Daarbij zorgt men ervoor dat iedereen het getal 007 in zijn nieuwe telefoonnummer heeft staan.

Dave Bautista vertelde dat hij de rol aannam vanwege Sam Mendes en het feit dat het een Bondfilm betrof. Zijn rol zelf, een stille krachtpatser, was namelijk een rol die hij tot dusver ontweek omdat hij vreesde voor typecasting. Na het vragenrondje was er de gelegenheid om foto’s te maken. Helaas was er niet de mogelijkheid een 1-op-1 vraag te stellen: James Bond Club Nederland werd vakkundig op afstand gehouden door de beveiliging van The Grand. Wat dat betreft kunnen zij zo aan de slag bij Spectre.

In de avond was dan de grote premiere in de Amsterdamse bioscoop. Buiten was de straat gevuld met Aston Martins en waren mensen verkleed zoals in de optocht van de Dag der Doden uit de film. Aanwezig waren natuurlijk Daphne Deckers (Tomorrow Never Dies) en Jeroen Krabbe, die de rol van slechterik had in The Living Daylights.

Het bericht Spectre premiere Amsterdam verscheen eerst op James Bond Nederland.